I SA/Bd 1119/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. N. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] z dnia [...] 2013 r. Nr [...]w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] 2014r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku oraz jakichkolwiek dochodów. Zarządzeniem z dnia [...] 2014r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuacje finansową i majątkową. W odpowiedzi skarżący przedłożył: zeznanie podatkowe (PIT-37), z którego wynika, że w 2013r. osiągnął dochód w kwocie [...]oraz zaświadczenie o wysokości dochodu z którego wynika, że z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Oświadczył, że nie składał zeznania podatkowego za 2012r., nie posiada żadnych tytułów prawnych do zamieszkiwanego lokalu, nie posiada żadnego rachunku bankowego, nie posiada oszczędności, nie posiada zobowiązań, nie posiada wierzytelności, nie jest prowadzona w stosunku do jego osoby aktualnie egzekucja sądowa ani administracyjna. Wyjaśnił, że jedynym źródłem utrzymania jest jego praca. Oświadczył również, że ponoszone wydatki związane są z zapewnieniem podstawowego funkcjonowania tj. m.in. żywność, środki higieny osobistej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej zwana "p.p.s.a." - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej wart. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa wart. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych wnioskującego, zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2014r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi na powyższe skarżący w pismach z dnia [...]2014r. wskazał, iż nie posiada żadnych tytułów prawnych do zamieszkiwanego lokalu, nie posiada żadnego rachunku bankowego, nie posiada oszczędności, nie posiada zobowiązań, nie posiada wierzytelności, nie jest prowadzona w stosunku do jego osoby aktualnie egzekucja sądowa ani administracyjna. Wyjaśnił, że jedynym źródłem utrzymania jest jego praca. Oświadczył również, że ponoszone wydatki związane są z zapewnieniem podstawowego funkcjonowania tj. m.in. żywność, środki higieny osobistej. Do pisma załączono odpis zeznania podatkowego wnioskodawcy PIT-37 za 2013r. oraz zaświadczenie o wysokości dochodu, z którego wynika, że z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł brutto. W tym miejscu wskazać należy, że w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, by następnie w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego przedłożyć dokumenty, z których wynika, że w 2013r. osiągnął dochód z działalności wykonywanej osobiście [...]. Dodatkowo przedłożył zaświadczenie o wysokości dochodu, z którego wynika, że z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu obecnie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Podkreślenia wymaga, że jedynym udziałowcem w spółce [...] w której skarżący pełni funkcje członka zarządu jest [...]sp. z o.o. której z kolei jedynym udziałowcem jest skarżący. W tych okolicznościach ocenić należy składane przez wnioskodawcę oświadczenia jako niewiarygodne. Trudno bowiem uznać, iż wnioskodawca przy wypełnianiu formularza zapomniał o jedynym dochodzie, jaki otrzymuje, zwłaszcza gdy, jak sam wskazuje, stanowi on jego jedyne źródło utrzymania, bowiem wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów finansowych ani wartościowych składników majątkowych. Wątpliwości budzi również oświadczenie wnioskodawcy o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie lakonicznie oświadczył, że nie posiada żadnych tytułów prawnych do zamieszkiwanego lokalu. Nie wyjaśnił, z kim zamieszkuje i kto pokrywa koszty utrzymania domu. Czy sam partycypuje w kosztach jego utrzymania, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Powyższe wątpliwości skutkują stwierdzeniem, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nadal pozostaje niejasna. W ocenie orzekającego wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie jakichkolwiek kosztów postepowania. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Reasumując stwierdzić należy, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez niego oświadczenia. Postępowanie skarżącego nie pozwala bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.