I SA/Bd 114/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2025r. sprawy ze skargi R. Sp. z o. o. w restrukturyzacji w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 2024 r. nr 0401-IOA.4802.70.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2024r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na [...] sp. z o.o. w restrukturyzacji w O. ("Spółka", "Strona" "Skarżąca") karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY". Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2024r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także : "DIAS") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy: ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., dalej: "u.o.t.d."), ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm., dalej: "ustawa o odpadach"), rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742, dalej: "Rozporządzenie"). Organ podał, że w dniu [...] lipca 2023 r. funkcjonariusze służby celno-skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., na drodze ekspresowej nr [...], w miejscowości C., przeprowadzili kontrolę drogową ciągnika samochodowego z naczepą ciężarową, którym kierował P. D., realizując zarobkowy transport drogowy rzeczy w imieniu Spółki. Funkcjonariusze stwierdzili wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Stwierdzono, że przedmiotem skontrolowanego przewozu były odpady o kodach 150101 i 150102, ujętych w załączniku do Rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10), co przesądza, że przewóz ten powinien odbywać się prawidłowo oznaczonym pojazdem. W konsekwencji organ wydał decyzję, którą nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Odnosząc się do treści odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że stwierdzone podczas kontroli drogowej przewinienie jest ewidentne. Strona nie kwestionuje ustaleń kontroli, a kwestionuje jedynie swoją odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Odnosząc się do zasadności uwzględnienia w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.o.t.d. organ odniósł się do przesłanek egzoneracyjnych. Podał, że przewoźnik nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy, nie był w stanie się przeciwstawić. Natomiast brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Organ podkreślił, że Spółka nie wskazała faktów, poza próbą przerzucenia winy na nadawcę odpadów, które mogłyby potwierdzić zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.o.t.d., a to przewoźnik powinien udowodnić okoliczności objęte hipotezą art. 92c u.o.t.d., gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisów, które mogą zwolnić go od odpowiedzialności za wykroczenie. Organ odwoławczy zauważył również, że powołanie się na zaniedbania kierowcy nie wyłącza odpowiedzialności z tytułu braku oznaczenia pojazdu przewożącego odpady, gdyż nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności na którą przewoźnik nie miał wpływu lub której nie mógł przewidzieć. W skardze wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając naruszenie: 1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1, 76 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, ze zm., dalej: "k.p.a.") przez nieprawidłowe odstąpienie od ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności wagi przewożonych odpadów i poprzestania w tym zakresie na treści kwestionowanego protokołu kontroli, co miało wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że organ pozbawił się możliwości prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 2 zarzutów zawartych w petitum skargi, 2a) § 11 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów polegające na automatycznym i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu, w sytuacji gdy organ nie dokonał precyzyjnych ustaleń w zakresie rzeczywistej wagi przewożonych opakowań papierowych, co skutkowało bezkrytycznym przyjęciem przez organ, że waga ta przekraczała 100 kg, 2b) § 11 pkt 1 Rozporządzenia w zw. z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach oraz pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. poz. 2531, dalej: "rozporządzenie o ewidencji odpadów"), polegające na całkowitym pominięciu treści tych przepisów, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów prowadziłoby do uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodził obowiązek oznakowania pojazdu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środka transportu. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 1.000.000 złotych za każde naruszenie; 2 ) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120.000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 4 pkt 6 a u.t.d. przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). W art. 4 pkt 22 u.t.d. określono, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego należy rozumieć warunki i obowiązku wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych tam aktów prawnych (prawa unijnego oraz prawa krajowego), w tym (ppkt v) z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. Minister Środowiska w dniu 7 października 2016r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (DZ.U. z 2016 r. poz. 1742). Przepis § 9 tego Rozporządzenia stanowi, że środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie: 1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości; 2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.(ust. 2). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 3). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 4). Przytoczone regulacje wskazują na obowiązek odpowiedniego oznakowania środków transportu wykorzystywanych do przewozu odpadów. Odpowiednie oznaczenie pojazdu ma na celu, z jednej strony ujawnienie pojazdu objętego kontrolą na podstawie przepisów o transporcie drogowym, jako przewożącego odpady, z drugiej natomiast jest istotne, z uwagi na właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym dokumentacja fotograficzna wskazują, że przewóz dotyczył transportu odpadów objętego obowiązkiem odpowiedniego oznaczenia środka transportu (odpady o kodzie 15 01 02- opakowania z tworzyw sztucznych i o kodzie 15 01 01 - opakowania z papieru i tektury). Zespół pojazdów podczas kontroli nie był oznakowany tablicą wymaganą przy przewozie odpadów, tj. tablicą z napisem "ODPADY". Zatem transport był wykonywany z naruszeniem przepisów art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach i przepisów Rozporządzenia. W sprawie zaistniały więc przesłanki do nałożenia na Stronę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 oraz lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.o.t.d. Na etapie postępowania odwoławczego Spółka podnosiła, iż dopełniła wszelkich ciążących na niej obowiązków a brak stosownego oznakowania był tylko i wyłącznie skutkiem zaniechania kierowcy, na które nie miała żadnego wpływu. W myśl art. 92c ust. 1 pkt 1 u.o.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W ocenie Sądu za uzasadnione należy uznać stanowisko organów, że Skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek nadzwyczajne okoliczności mogące wykluczyć jej odpowiedzialność. Zasadnie organ podkreślił, że Spółka jest podmiotem profesjonalnie wykonującym przewozy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Wykładni użytego w tym przepisie terminu "braku wpływu", dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011r., II GSK 404/10, wskazując, że sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj, domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Za prawidłową należy przyjąć taką wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 u.o.t.d., według której przepis ten dotyczy okoliczności wyjątkowych, nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy. Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych kierowców nie polega tylko na szkoleniu, odbieraniu oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów, pouczaniu, lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r., II GSK 246/15). Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2014 r., II GSK 1027/13). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06, opublikowany: OTK-A 2008/2/30). Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zdaniem Sądu prawidłowo organy przyjęły, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.o.t.d., która uzasadniałaby umorzenie postępowania. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.o.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r., II GSK 1462/18). W skardze Spółka postawiła zarzut nie wyjaśnienia przez organy zagadnienia wagi przewożonych odpadów poprzestając w tym zakresie na treści protokołu kontroli, co skutkowało brakiem możliwości prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego ( § 11 pkt 1 i pkt 2 Rozporządzenia). W § 11 Rozporządzenia przewidziano zwolnienie m.in. z obowiązku oznakowania pojazdu. W myśl tego przepisu § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy: 1) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z at. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg. Podkreślić należy, że Skarżąca kwestionując prawidłowość dokonanych ustaleń i sugerując nieprawidłowości w tym zakresie, sama nie dostarczyła żadnych dowodów wskazujących na inna wagę transportowanych towarów. To Spółka przyjmowała zlecenie transportu odpadów, dobierała je od wytwórcy i to Spółka dysponowała wszystkimi dowodami w tej sprawie. Z dokumentów sprawy bezspornie wynika, że waga przewożonych odpadów to 182 kg (132 kg + 50 kg). Potwierdza to nie tylko protokół kontroli, którego treść Skarżąca kwestionuje, ale przede wszystkim karty przekazania odpadów, na podstawie których Strona realizowała kontrolowany przewóz. Ponieważ Skarżąca zarówno na etapie kontroli, jak i na żadnym etapie postępowania nie kwestionowała ustaleń w tym zakresie, jak i nie dostarczyła innych dowodów odnoszących się do wagi kontrolowanego transportu, organy podatkowe nie miały powodu, aby weryfikować ustalenia wynikające z akt sprawy. Z dokumentów przekazanych kierowcy jasno wynikało, że przewóz odpadów realizowany był na podstawie dwóch kart przekazania odpadów i obejmował łącznie 182 kg odpadów. Karta nr [...] (k. 41 akt admin.) obejmowała 50 kg odpadów z tworzyw sztucznych o odzie 15 0102, a karta nr [...] ( k. 42 akt admin.) obejmowała przewóz 132 kg odpadów z papieru i tektury, co jest równoznaczne z obowiązkiem odpowiedniego oznaczenia środka transportu użytego do ich przewozu i wyklucza zastosowanie w tej sprawie przepisu § 11 pkt 2 Rozporządzenia. Odnośnie możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisu § 11 pkt 1 rozporządzenia o transporcie odpadów w zw. z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach wyjaśnić należy, że to Skarżąca dysponuje informacjami odnośnie rodzajów i ilości określonych odpadów przewożonych w ciągu roku i na żadnym etapie postępowania nie wykazała, żeby ilości te były mniejsze, niż wskazane w rozporządzeniu o ewidencji odpadów. W konsekwencji przewóz odpadów nie powinien mieć miejsca bez odpowiedniego oznaczenia pojazdu. Realizując natomiast przewóz odpadów bez stosownego oznaczenia środka transportu. Skarżąca naraziła się na ryzyko otrzymania kary. W tej sytuacji jako bezpodstawne Sąd ocenił zarzuty naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. – polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów. Z przepisu art. 77 § 1 k.p.a. nie wynika, że to na organ został przerzucony cały ciężar dowodowy w sprawie. Nie ma on obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. Nie sposób też oczekiwać, że cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z 20 maja 1998r.; sygn. akt I SA/Ka 1605/96). Z powyższych powodów - nie dopatrując się w sprawie podstaw do uwzględnienia skargi ani w sformułowanych przez Stronę zarzutach, ani z powodu innych uchybień - Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.