I SA/Bd 1178/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 maja 2014r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu zużycia energii elektrycznej przez nabywcę końcowego za czerwiec 2012 r. 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata M. J. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Bd 1178/13 UZASADNIENIE 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2013r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2013 r. określającą P. J. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu zużycia w miesiącu czerwcu 2012 r. energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, w wysokości [...]zł Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 27 czerwca 2012r. do Urzędu Celnego w T. wpłynęło pismo z E. z dnia [...]2012r. przekazujące protokół kontroli z dnia [...]2012r. wraz z notą obciążeniową nr [...]z dnia [...]2012r. Z przesłanych dokumentów wynikało, że w dniu [...] 2012r. pracownicy firmy E. przeprowadzili, na zgłoszenie policji, kontrolę u odbiorcy energii elektrycznej, tj. A. S., [...], w trakcie której stwierdzili nielegalny pobór energii elektrycznej w ilości [...]MWh. Na okoliczność nielegalnego poboru energii elektrycznej, wystawiona została nota obciążeniowa z dnia [...]2012r. określająca datę sprzedaży na dzień [...]2012r. Przedmiotowa nota została wystawiona na najemcę lokalu P. J. zameldowanego pod adresem [...]. Mając na względzie wyniki kontroli przeprowadzonej u podatnika przez E. Naczelnik Urzędu Celnego w T. w dniu [...] 2012r. postanowieniem z dnia [...] 2012r. wszczął postępowanie w sprawie rozliczenia podatku akcyzowego za miesiąc rozliczeniowy czerwiec 2012r. z tytułu zużycia energii elektrycznej. W toku postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w T. zwrócił się do E. z zapytaniem czy nota obciążeniowa z dnia [...]2012r. wystawiona na P. J. została mu doręczona i czy złożył odwołanie od przedmiotowej noty. W odpowiedzi E. poinformowała, że nota obciążeniowa z dnia 19 czerwca 2012 r. wystawiona na P. J. została mu doręczona w dniu [...]2012r., oraz że P. J. do otrzymanej noty nie wniósł odwołania. Decyzją z dnia [...] 2013r., Naczelnik Urzędu Celnego w T. określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc czerwiec 2012r. z tytułu zużycia energii elektrycznej w kwocie [...]zł. 2. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że chybiony jest moment powstania obowiązku podatkowego ponieważ w czerwcu 2012 r. sporządzony został protokół z czynności. Skarżący stwierdził, iż nie pozwolono na jego uczestnictwo w trakcie kontroli - co w protokole wykazano "poprzez skreślenie", dlatego też zarzucił stronniczość osób kontrolujących oraz podważył wiarygodność wykonanych czynności. Skarżący dodał, iż fizyczną niemożliwością jest pobranie [...]MWh energii elektrycznej w czasie od kwietnia do czerwca 2012 r. Wskazał, iż odbiorcą energii elektrycznej był A. S., a on z rodziną wynajmował poddasze w domu przy [...]. Twierdzi, że opłacał rachunki za prąd za cały dom i nie jest dla niego zrozumiałe, dlaczego otrzymał notę obciążeniową wystawioną na jego nazwisko. Zdaniem Strony fakt, iż nie został skazany w tej sprawie przez sąd wyklucza roszczenia skierowane do niego. 3. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Dyrektor Izby Celnej w T. w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym przedmiotem opodatkowania akcyzą jest m.in. zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym stanowi, że podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą w tym podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 19 ww. ustawy nabywcą końcowym jest podmiot nabywający energię elektryczną w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006r. nr 89, poz. 625 z późn. zm.). Z art. 88 ust. 2b przedmiotowej ustawy wynika obowiązek dla podmiotu, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej (w tym przypadku Energa Operator SA) powiadomienia właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie w terminie 7 dni od dnia ustalenia podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej. Organ wskazał, że z powyższych regulacji wynika, że zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu jest przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że kontrola wykonana przez upoważnionych przez firmę E. pracowników dowiodła, iż P. J. dopuścił się nielegalnego poboru energii elektrycznej. W odwołaniu od decyzji strona przyznała, że do użytku wynajmowała poddasze w domu przy [...]: Z protokołu wynika natomiast, iż instalacja elektryczna została zdewastowana przez lokatora, w związku z tym kontrolujący po dokonanym pomiarze obciążenia i spisaniu odbiornika nielegalnego poboru energii elektrycznej, odłączyli dopływ prądu w górnej części domu ze względu na bezpieczeństwo przeciwpożarowe. A zatem, w ocenie organu odwoławczego, E. słusznie wystawiła notę obciążeniową na P. J., bowiem to on był odbiorcą energii elektrycznej w górnej części domu. Organ wskazał również, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego zwrócono się do E. o ustalenie czy P. J. kwestionował ustalenia dotyczące nielegalnego poboru energii zawarte w protokole z kontroli z dnia [...] 2012r., czy nota obciążeniowa z dnia [...]2012r. została uregulowana przez pana P. J., czy ewentualnie została wystawiona nota korygująca do powyższej noty, czy E. , skierowała do właściwej prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 278 Kodeksu karnego oraz czy pan P. J. złożył pozew do sądu przeciwko [...]. W udzielonej odpowiedzi E. poinformowała, iż nie zostały zakwestionowane ustalenia dotyczące nielegalnego poboru, nota obciążająca nie została uregulowana, oraz że Pan P. J. nie złożył pozwu do sądu przeciwko E. . Ponadto Spółka wskazała, iż w powyższej sprawie toczy się postępowanie karne w Sądzie Rejonowym w A.. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w T. zwrócił się do ww. Sądu z prośbą o przesłanie uwierzytelnionej kserokopii zapadłego orzeczenia w sprawie P. J.. W dniu [...]2013r. wpłynął wyrok z dnia [...]2013 r. sygn. akt [...], w którym Sąd uznał P. J. za winnego, między innymi popełnienia czynu określonego wart. 278 § 5 kk w związku z art. 278 § 1 kk ,,§ 1 - kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, § 5 -przepisy § 1, 3 i 4 stosuje się odpowiednio do kradzieży energii ( ... )". Wyrok wprawdzie nie jest prawomocny, nie mniej jednak zdaniem organu drugiej instancji, nie zmienia to faktu, że miał miejsce nielegalny pobór energii elektrycznej. Szacunkowa ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej wskazana w nocie obciążeniowej wyniosła [...]MWh. Stawkę akcyzy zastosowano na podstawie art. 89 ust.3 ustawy o podatku akcyzowym. 4. W skardze strona zarzuciła błędne wskazanie odbiorcy prądu, podniesienie nieistniejących argumentów, nierzetelne ustalenie zaistniałych okoliczności, uznanie niewiarygodnych dokumentów kontroli, odrzucenie zażalenia bez prawomocnego wyroku sądu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nieprawda jest, iż z protokołu wynika odmowa jego podpisania. Wskazał, że przedmiotowy protokół nie został mu okazany w dniu [...]2012r. Podniósł również, że prezes Sądu napisał, że wyrok nie jest prawomocny i nie może być podstawą do żadnych decyzji z mocy prawa. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja nie narusza prawa. 7. Przedmiotem sporu między stronami jest ustalenie czy skarżący jest osobą zobowiązaną do zapłaty zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej będącego konsekwencją ingerencji w układ pomiarowy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1977 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1059) nielegalne pobieranie paliw lub energii to pobieranie paliw lub energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Stwierdzenie faktu nielegalnego poboru energii przez przedsiębiorstwo energetyczne rodzi skutki także na gruncie podatku akcyzowego. Z treści art. 88 ust. 2b ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz..U. z 2011 r., Nr 108, poz. 626 ze zm.; dalej zwana u.p.a), podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej, jest obowiązany powiadomić właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie w terminie 7 dni od dnia ustalenia podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej. Z powyższego przepisu wynika obowiązek powiadomienia organu celnego dopiero gdy nastąpi ustalenie podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej i określenie jej szacunkowej ilości. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 2 u.p.a., podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Nabywcą końcowym jest zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy o podatku akcyzowym podmiot nabywający energię elektryczną, nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.), z wyłączeniem (...). W myśl art. 9 ust. 1 pkt 6 u.p.a. w przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania akcyzą jest zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Moment powstania obowiązku podatkowego w akcyzie określono w art. 11 u.p.a., gdzie w ust. 3 wskazano, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem zużycia energii elektrycznej w przypadkach, o których mowa m.in. w art. 9 ust. 1 pkt 6. Ponadto stosownie do treści art. 12 u.p.a. za datę powstania obowiązku podatkowego we wskazanym przypadku uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie danej czynności lub istnienie danego stanu faktycznego. Zdaniem Sądu organy zasadnie uznały, że istniały podstawy faktyczne i prawne do obciążenia skarżącego podatkiem akcyzowym za nielegalny pobór energii elektrycznej, co stwierdzono w trakcie kontroli w dniu [...]2012 r. Upoważnieni pracownicy firmy E. przeprowadzili, na zgłoszenie policji, kontrolę u odbiorcy energii elektrycznej, tj. A. S., w trakcie której stwierdzili nielegalny pobór energii elektrycznej w ilości [...] MWh. Z protokołu wynika również, że instalacja elektryczna została zdewastowana przez lokatora (P. J. wynajmował poddasze w domu przy [...]), w związku z tym kontrolujący po dokonanym pomiarze obciążenia i spisaniu odbiornika nielegalnego poboru energii elektrycznej, odłączyli dopływ prądu w górnej części domu ze względu na bezpieczeństwo przeciwpożarowe. A zatem to skarżący był odbiorcą energii elektrycznej w górnej części domu. Należy również wskazać, że to przedsiębiorstwo energetyczne, a nie sam organ, ma kompetencje do sprawdzania urządzeń pomiarowych, ich oględzin itd. Dla potrzeb podatkowych organ ma ustalić przede wszystkim, czy nastąpiło zużycie energii i czy uiszczono od tej czynności akcyzę. Podatnikiem jest w takim przypadku zawsze podmiot, u którego stwierdzono nielegalny pobór energii. Nie jest przy tym istotne, kto personalnie odpowiada za nielegalny pobór, gdyż decydujący jest sam fakt przerobienia instalacji pomiarowej należącej do określonego podatnika, mający na celu ukrycie nielegalnego poboru energii. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ zgromadził i rozpatrzył możliwie pełny materiał dowodowy, który poddał rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Sąd zauważa, że ustalenie faktu nielegalnego poboru energii elektrycznej nie wymaga badania winy sprawcy w znaczeniu podmiotowym, a obowiązkiem odbiorcy energii elektrycznej jest zabezpieczenie przed uszkodzeniem lub zniszczeniem układu pomiarowo - rozliczeniowego oraz plomb (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2003r., I CKN 252/01 i z dnia 27 marca 2008r. II CSK 489/07). Oznacza to, że nie ma znaczenia, kto fizycznie dokonał ingerencji w układ pomiarowy, ale kto jest nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną pobraną nielegalnie. W niniejszej sprawie odbiorcą końcowym energii elektrycznej był niewątpliwie P. J.. Skarżący tych ustaleń nie zdołał skutecznie podważyć, poprzestając jedynie na gołosłownej polemice. Z akt sprawy wynika natomiast, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego zwrócono się do E. o ustalenie czy P. J. kwestionował ustalenia dotyczące nielegalnego poboru energii zawarte w protokole z kontroli z dnia [...] 2012r., czy nota obciążeniowa z dnia [...] 2012r. została uregulowana przez P. J., czy ewentualnie została wystawiona nota korygująca do powyższej noty, czy E., skierowała do właściwej prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 278 Kodeksu karnego oraz czy pan P. J. złożył pozew do sądu przeciwko E. W udzielonej odpowiedzi E. poinformowała, iż nie zostały zakwestionowane ustalenia dotyczące nielegalnego poboru, nota obciążająca nie została uregulowana, oraz że Pan P. J. nie złożył pozwu do sądu przeciwko E. Ponadto z wyroku Sądu Rejonowego w A. K. z dnia [...]2013 r. sygn. akt [...], wynika, że P. J. został uznany za winnego, między innymi popełnienia czynu (pkt XV kradzieży energii elektrycznej) określonego w art. 278 § 5 kk w związku z art. 278 § 1 kk. Wyrok wprawdzie nie jest prawomocny, jednakże z zebranego pozostałego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w nielegalny pobór energii elektrycznej miał miejsce a odbiorcą końcowym energii elektrycznej był niewątpliwie P. J.. W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też ustalony w sprawie stan faktyczny, uznać należy za prawidłowy. Dyrektor Izby Celnej w sposób prawidłowy dokonał także subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwe normy prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 u.p.a. W sprawie niewątpliwie doszło do nielegalnego poboru energii, stanowiącego przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 u.p.a., a skarżący jest podatnikiem tego podatku na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 19 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 u.p.a., będąc nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, od której nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Za moment powstania obowiązku podatkowego zasadnie przyjęto miesiąc czerwiec 2012r., bowiem nie ustalono, od kiedy trwał stan nielegalnego poboru energii. W tej sytuacji moment powstania obowiązku podatkowego ustalono na podstawie art. 12 u.p.a. jako dzień, w którym uprawniony organ podatkowy stwierdził dokonanie danej czynności podlegającej opodatkowaniu. Był to dzień otrzymania przez organ pierwszej instancji powiadomienia od E., na podstawie art. 88 ust. 2b ustawy o podatku akcyzowym o stwierdzeniu faktu nielegalnego poboru energii i jej szacunkowej ilości, co nastąpiło 27 czerwca 2012 r. Końcowo odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności, że nie miał możliwości z zapoznania się z protokołem z kontroli Nr [...]z dnia [...]2012r. wskazać należy, że z jego treści wynika, że w trakcie kontroli byli obecni lokatorzy, czyli M. W. – J. i P. J. oraz funkcjonariusz Komisariatu Policji w C.. Jak wynika z protokołu kontroli, lokatorzy odmówili podpisania przedmiotowego protokołu oraz załącznika szczegółowego do protokołu kontroli. A zatem P. J. uczestniczył w przeprowadzonej kontroli, odmówił jedynie podpisania protokołu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na postawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.