I SA/Bd 1180/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-06-30
Skład orzekający: Zdzisław Pietrasik, Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmowna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zostać utrzymana w mocy pomimo naruszenia prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu oraz niewłaściwej oceny przesłanek umorzenia?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że decyzja ZUS została wydana z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. dotyczącego prawa strony do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co miało wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uchylenie decyzji. Ponadto, organ nieprawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, nie uwzględniając wiążących wyroków sądu administracyjnego, które wskazały na spełnienie przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 2 i pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ powinien po ponownym rozpoznaniu zapewnić stronie czynny udział i dokonać całościowej oceny materiału dowodowego, a następnie może umorzyć należności lub odmówić umorzenia w ramach uznania administracyjnego, odpowiednio uzasadniając decyzję.Stan faktyczny
Skarżący E. P. wystąpił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności oraz niewystąpienie szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Skarżący podniósł, że został uznany za niewypłacalnego w postępowaniu upadłościowym, utrzymuje się z niskich dochodów własnych i żony oraz ponosi koszty utrzymania rodziny. Organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności i nie zapewnił stronie prawa do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w całości, określił, że decyzja nie może być wykonana oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego kwotę tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz radcy prawnego K. F. kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wnioskiem z [...]. E. P. (skarżący) wystąpił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS, powołując się na trudną sytuację finansową. Podniósł, że egzekucja przedmiotowego długu zagraża jego egzystencji, w tym możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności w łącznej kwocie [...]zł. Organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności wobec braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności oraz wobec nie zaistnienia szczególnie trudnej sytuacji życiowej płatnika składek.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że
w wyniku przeprowadzonego postępowania upadłościowego został pozbawiony całego majątku, a Sąd Rejonowy XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
w B. uznał go za osobę niewypłacalną. Nie zgodził się z uznaniem, że w jego przypadku nie występuje bezskuteczność egzekucji. Powołując się na trudną sytuację materialną swojej rodziny, podkreślił, że utrzymuje się z emerytury żony i swojego wynagrodzenia, a z uzyskiwanych wraz z żoną dochodów ponosi koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia, zakupu lekarstw i utrzymuje bezrobotnego syna.
Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. Wskutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 czerwca 2011r. sygn. akt I SA/Bd 272/11 uchylił w.wym. decyzję, z uwagi na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267) – dalej jako: "k.p.a." stanowiącego, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Również tę decyzję uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 09 maja 2012r. sygn. akt I SA/Bd 135/12, wskazując, że organ rentowy nie ustalił i nie odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Jednocześnie Sąd zauważył, że w sprawie została zrealizowana jedna z przesłanek umorzenia, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – dalej jako: "u.s.u.s.".
Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.
Wskutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 05 marca 2013r., sygn. akt I SA/Bd 44/13 uchylił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 15 listopada 2012r. z powodu naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym tj. art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że organ naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) – dalej jako: "p.p.s.a." poprzez zanegowanie wystąpienia w sprawie przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Ponadto zdaniem Sądu w sprawie skonkretyzowała się również przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Sąd wskazał także, że organ w ponownie przeprowadzonym postępowaniu winien dokładnie przeanalizować sytuację bytową zobowiązanego i porównać jego sytuację materialną z wysokością zaległej należności oraz wskazać dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzje z dnia [...]. odmawiającą umorzenia należności składkowych.
W kontekście przesłanki umorzenia, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., tj. w przypadku, gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze organ podał, że w dniu [...]. Sąd Rejonowy w B. Wydział XV Gospodarczy postanowił o umorzeniu postępowania upadłościowego E. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "P." w B.. Następnie opisał przebieg postępowania upadłościowego zauważając przy tym, że po umorzeniu postępowania skarżący odzyskał resztę majątku, która nie została spieniężona przez syndyka.
Zakład podał, że skarżący jest zatrudniony w "A." Sp. z o.o. w B. której jest prokurentem z prawem samoistnej reprezentacji, a której wspólnikami są: jego żona (200 udziałów o łącznej wartości [...] zł), syn (600 udziałów o łącznej wartości [...]zł) oraz R. W. posiadający resztę udziałów.
W kwestii przesłanki umorzenia zaległości określonej w art. 28 ust 3 pkt 5 u.s.u.s., zgodnie z którą Zakład może umorzyć należności składkowe w przypadku gdy, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, organ wskazał, że w dalszym ciągu na rzecz Zakładu prowadzone jest wobec majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w B., który do chwili wydania decyzji nie stwierdził bezskuteczności egzekucji.
Mając na uwadze powyższe Zakład korzystając z prawa do uznaniowości odmówił umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
W opinii ZUS okoliczności sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności
w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w myśl którego istnieje możliwość umorzenia składek pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zakład podkreślił, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, że zachodzi okoliczność stwarzająca możliwość umorzenia należności z tytułu składek z przyczyn szczególnych.
W tym kontekście organ wskazał, że z udzielonej przez zobowiązanego odpowiedzi wynika, iż nie zmieniła się jego sytuacja majątkowa, finansowa i rodzinna, natomiast pogorszył się jego stan zdrowia z powodu utraty słuchu całkowicie w jednym uchu a częściowo w drugim. Zatem organ, przedstawiając sytuację strony, odwołał się do kwestionariusza o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia 18 września 2012r. (prawidłowa data 11 września 2012r. przyp. Sądu). Ponadto ustalił, że małżonka zobowiązanego otrzymuje emeryturę w kwocie 1.383,63 zł brutto miesięcznie, do wypłaty 1.163,10 zł (świadczenie bez potrąceń). Odnosząc się do złego stanu zdrowia skarżącego jako przesłanki umorzenia wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), tj. sytuacji gdy wnioskodawca wykaże, że ze względu na przewlekłą chorobę pozbawiającą go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, nie jest w stanie spłacić zobowiązań wobec ZUS, organ stwierdził, że taka sytuacja nie ma miejsca. Skarżący pracuje na podstawie umowy o pracę. Jednocześnie nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, czy orzeczeniem o niezdolności do pracy, a przedłożone przez stronę dowody o stanie zdrowia pochodzą z 2005 i 2006 roku.
Organ podkreślił, że zobowiązany w toku postępowania przedstawił jedynie jedno oświadczenie, natomiast nie przedłożył aktualnych opłat za czynsz, energie elektryczną czy gaz. Zaznaczył przy tym, że strona nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, tym bardziej gdy powołuje się na trudną sytuację finansową z zdrowotną. Ponadto, jak zaznaczył organ zobowiązany nigdy nie ubiegał się o dobrowolną spłatę zadłużenia wobec ZUS w formie układu ratalnego.
Konkludując Zakład stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał należycie, że zobowiązanie z tytułu składek pozbawi go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również, że zaległości powstały na skutek nadzwyczajnego, niezależnego od strony zdarzenia losowego. Nie wystąpiła również sytuacja, w której ze względu na swą przewlekłą chorobę skarżący byłby pozbawiony możliwości zarobkowania, a także z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Zatem, w ocenie Zakładu, nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s.
Organ poinformował także, że skarżący w dniu 12 września 2013r. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 09 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, zwanej "ustawą abolicyjną".
W skardze strona wniosła o uchylenie decyzji w całości zarzucając naruszenie:
1) art. 10 k.p.a., tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;
2) § 3 ust. 1 pkt 3 cyt. Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. poprzez przyjęcie, że uzyskiwanie dochodu w wysokości 200 zł miesięcznie pozwala na zaspokojenie zaległości wobec ZUS oraz uzależnienie jego stosowania od posiadania orzeczenia o niepełnosprawności lub o niezdolności do pracy;
3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie wnikliwie materiału dowodowego i nieustosunkowanie się do wszystkich jej argumentów i wyjaśnień, a przez to:
a) błędne przyjęcie, że uiszczenie należności wobec ZUS nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
b) zlekceważenie faktu, że zobowiązany nadal otrzymuje dodatek mieszkaniowy,
c) błędną ocenę stanu zdrowia i zlekceważenie zaświadczenia z 2005 i 2006r., wskazujące na schorzenia, które się z wiekiem pogłębiają.
d) przyjęcie, że nie spełniła się przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 3 i 4 u.s.u.s., tj. zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności oraz niezaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4) art. 9, art. 75 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niepoinformowanie, że niedostarczenie dokumentów będzie równoznaczne z pominięciem informacji, które podałem w kwestionariuszu
5) art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wymaganych jego elementów, w szczególności, dlaczego organ nie dał wiary składanym przez stronę oświadczeniom i dlaczego mimo wystąpienia przesłanek do umorzenia uznał, że interes społeczny w tym konkretnym przypadku przeważa nad moim interesem indywidualnym, a także błędy w uzasadnieniu prawnym i jego niekompletność. Jednocześnie nadużył uprawnień wynikających z uznania administracyjnego
6) art. 153 p.p.s.a. poprzez zignorowanie zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zawartych w wyroku z dnia 29 maja 2012r., sygn. akt I SA/Bd 135/12 oraz wyroku z dnia 05 marca 2013r., sygn. akt I SA/Sd 44/13.
Do skargi strona dołączyła pismo z B. Spółdzielni Mieszkaniowej z [...]r. potwierdzające wysokość czynszu, fakturę VATR za energię elektryczną, wyniki badań z lutego i marca 2012r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego dotyczącą syna skarżącego z dnia [...]., postanowienie Komornika sądowego z dnia [...]r. i [...]r. oraz decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego do 30 listopada 2013r.
W uzasadnieniu skargi strona, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., wskazała, że pismo informujące o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym otrzymała w tym samym dniu, w którym otrzymał zaskarżoną decyzję.
W ocenie skarżącego § 3 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenie nie wymaga przedkładania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności ani o niezdolności do pracy, a samo świadczenie pracy nie przesądza jeszcze o niemożności zastosowania tej przesłanki. Skarżący wskazał, że właśnie z uwagi na stan zdrowia jego dochód wynosi 200 zł i ta kwota z całą pewnością nie stanowi dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Skarżący podkreślił również, że organ błędnie przyjął, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. W jego ocenie sam fakt zameldowania pod tym samym adresem nie może powodować wyciągnięcia takich wniosków.
Skarżący wskazał, że wobec niepełnej analizy dowodów i wyczerpującego uzasadnienia Sąd nie może należycie skontrolować prawidłowości decyzji. Zarzucił również, że organ nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 05 marca 2013r. Zauważył, że organ nadal powołuje się na prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne i wbrew zaleceniom Sadu nie wskazał dowodu, na podstawie którego ustalił tę okoliczność. Nie przeanalizował także sytuacji finansowej zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) – dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Dokonując sądowej kontroli we wskazanym zakresie uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co z kolei czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
I. Jako pierwszy Sąd rozpoznał zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 10 k.p.a. Ustawodawca przepisem tym ustanowił zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Kształtuje on zatem prawa strony, czego następstwem prawnym jest to, że strona rozporządza swymi prawami, a zatem w razie odstąpienia przez stronę od ich realizacji nie można z tego tytułu wyprowadzać negatywnych następstw dla strony.
Innymi słowy prowadzone postępowanie administracyjne rządzi się określonymi zasadami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ich naruszenie w toku prowadzonego postępowania skutkować może wadliwością całego postępowania. Zasada prawa do czynnego udziału doznaje, co prawda, wyjątków wskazanych w art. 10 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji może odstąpić od omawianej zasady tylko wówczas, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, a przyczyny odstąpienia od tej zasady organ powinien utrwalić w formie adnotacji w aktach sprawy (art. 10 § 3), jednakże dopuszczalność prowadzenia postępowania bez czynnego udziału strony w postępowaniu jest jedynie wyjątkiem, a zatem jako wyjątek podlega ścisłej wykładni. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż zasadę tą przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji (art. 16), co wskazuje na wagę tej zasady.
Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia; organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007r., sygn. akt
II SA/Kr 569/07, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2007r., sygn. akt V SA/Wa 1991/07, dostępny j.w.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że pismem z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. zawiadomił skarżącego, że zakończył postępowanie w sprawie jego wniosku, prowadzone w związku z wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 05 marca 2013r., sygn. akt I SA/Bd 44/13. Wobec powyższego pouczył stronę, że zgodnie z art. 10 k.p.a. ma ona prawo do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań w terminie 3 dni od daty doręczenia pisma. Jednocześnie Zakład wyjaśnił, że w przypadku nie skorzystania z przysługującego prawa decyzja zostanie podjęta w oparciu o zebrany materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy (d. k. nr 118 akt administracyjnych). Pismo zostało doręczone skarżącemu w sposób zastępczy w trybie określonym w art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Z akt administracyjnych wynika, że przesyłka zawierająca przedmiotowe pismo skierowana do E. P. była po raz pierwszy awizowana w dniu [...]. Zwrot przesyłki z adnotacją Poczty "nie podjęto w terminie" nastąpił w dniu [...] (k. nr 119 akt administracyjnych). Jednocześnie z akt administracyjnych nie wynika, z jaką datą organ uznał przesyłkę za doręczoną. Natomiast Zakład zaskarżoną decyzję wydał już w dniu [...]., zatem zanim rozpoczął swój bieg 3-dniowy termin określony przez Zakład w piśmie z dnia [...]
Z uwagi na okoliczność, że zgodnie z pouczeniem zawartym w w.wym. piśmie organu skarżący miał prawo wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 3 dni od daty doręczenia pisma wydanie decyzji w dniu [...] należy uznać za przedwczesne i naruszające art. 10 § 1 k.p.a. Takie działanie organu administracji narusza także przepisy art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., zobowiązujące organ do działania na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 08 października 2013r., sygn. akt I SA/Bd 566/13; z dnia 01 sierpnia 2012r., sygn. akt I SA/Bd 240/12 dostępne j.w.).
II. Przechodząc do rozpoznania pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczy umorzenia nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.
Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,
z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. »uznania administracyjnego«, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu
o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.
Przyznana organom swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz - po drugie czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania.
Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznawania przez tut. Sąd, który trzykrotnie uchylał decyzje Zakładu: wyrokiem z dnia 22 czerwca 2011r., I SA/Bd 272/11, wyrokiem z dnia 9 maja 2012r., I SA/Bd 135/12 oraz wyrokiem z dnia 05 marca 2013r., Sygn. akt I SA/Bd 44/13.
Zatem, o czym była już mowa powyżej, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wyrażona w orzeczeniu sądowym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie zarówno sąd jak i organ, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem (zob. m. in. T. Woś i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną
i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV SA 1681/97, LEX nr 47848).
W wyroku z dnia 05 marca 2013r., I SA/Bd 44/13 Sąd stwierdził m.in., że organ ponownie rozpoznając sprawę naruszył art. 153 p.p.s.a., albowiem zanegował, wbrew ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 09 maja 2012r., I SA/Bd 135/12, wystąpienie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Ponadto zdaniem Sądu w sprawie skonkretyzowała się także przesłanka umorzenia wynikająca z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., zgodnie z którą całkowita nieściągalność zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Sąd w uzasadnieniu wyroku podkreślił, iż "stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że na rzecz organu rentowego prowadzona jest egzekucja przez Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w B. nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. Z decyzji ZUS z dnia [...]., wydanej w pierwszej instancji, wynika wręcz, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wiadomo również, na jakiej podstawie Zakład twierdzi, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., nie przyjął za słuszne umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek rozważań na ten temat organu egzekucyjnego."
Ponownie rozpatrując sprawę, Zakład analizując przesłankę umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. przedstawił przebieg postępowania upadłościowego poprzez opisanie uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w B. XV Wydział Gospodarczy z dnia [...]umarzającego postępowanie upadłościowe. Dodał, że skarżący po umorzeniu odzyskał resztę majątku, która nie została spieniężona przez syndyka. Ponadto jest prokurentem spółki "A.", której działalność jest podobna (konkurencyjna) w stosunku do tej, jaką prowadził jako osoba fizyczna pod firmą "P.", a w której członkowie jego rodziny posiadają udziały.
W odniesieniu do podstaw umorzenia należności wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. organ ponownie stwierdził, że postanowieniem z dnia 22 maja 2012r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego z uwagi na bezskuteczność egzekucji, jednakże nadal na rzecz organu rentowego prowadzone jest administracyjne postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., który do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie stwierdził bezskuteczności egzekucji.
Powyższe stwierdzenie, zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, dalej nie znajduje poparcia w zebranym materiale dowodowym. Zakład nie uzupełnił materiału dowodowego w tym zakresie. Nie wyjaśnił także, dlaczego z decyzji z dnia [...] wynika, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i gdzie leży przyczyna tych rozbieżności.
Jednocześnie Zakład wskazał, że korzystając z prawa do uznaniowości odmawia umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tym miejscu należy zaznaczyć, że jakkolwiek ustawa daje Zakładowi możliwość skorzystania z instytucji tzw. uznania administracyjnego, jednakże może uczynić to dopiero wówczas, gdy stwierdzi zaistnienie którejkolwiek przesłanki umorzenia. Wtedy dokonując wyboru może umorzyć należności, bądź korzystając właśnie z uznania odmówić ich umorzenia. Natomiast z uzasadnienia decyzji w przedmiotowej sprawie nie wynika jednoznacznie, że organ uznał, iż wystąpiła przesłanka umorzenia czy to z art. 28 ust. 3 pkt 2, czy też pkt 5 u.s.u.s. Organ argumentując rozstrzygnięcie ponownie powołuje te same stwierdzenia i argumenty, które były już przedmiotem orzekania przez tut. Sąd i dały podstawę do uchylenia poprzedniej decyzji.
W wyroku z dnia 05 marca 2013r. Sąd, w odniesieniu do przesłanek umorzenia należności składkowych wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., zwrócił także uwagę, że Zakład nie przeanalizował ani nie omówił dokładnie sytuacji bytowej skarżącego. Jak wskazał Sąd, Zakład w tym celu winien porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu, byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Ponadto winien zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania.
Przypomnieć należy, że w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia ustawodawca postanowił, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Dokonując, w ponownym postępowaniu analizy sytuacji majątkowej Zakład wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zawartym w piśmie z dnia [...]., nie uległa ona zmianie. Pogorszył się natomiast stan zdrowia zobowiązanego, z powodu utraty słuchu całkowicie w jednym uchu a częściowo w drugim, na co jednak skarżący nie przedstawił dowodów. Zatem Zakład ponownie posłużył się kwestionariuszem o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia [...]. (w decyzji błędnie wpisano datę [...].). Wynika z niego, że skarżący pracuje w firmie P.W. A. Sp. z o.o. za wynagrodzeniem 175 zł miesięcznie (obecnie 200 zł brutto). Małżonka pobiera świadczenie emerytalne w kwocie ok. 1.050 zł, jednakże od 03 listopada 2000r. małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową. Nie korzysta z finansowego wsparcia miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Nie posiada majątku ruchomego o znacznej wartości handlowej, jak również nie jest właścicielem czy współwłaścicielem nieruchomości. Poza zadłużeniem w ZUS ma zadłużenie wobec urzędów skarbowych, a także byłych kontrahentów. Koszty utrzymania wynoszą czynsz – 600 zł i energia elektryczna – 100 zł. Ponadto wskazał, że nie stać go na zakup lekarstw, a cierpi na zaawansowaną miażdżycę i cukrzycę. Organ dodatkowo ustalił, że małżonka zobowiązanego otrzymuje emeryturę w kwocie 1.383,63 zł brutto miesięcznie, do wypłaty 1.163,10 zł (świadczenie bez potrąceń).
Analizując sytuację skarżącego Zakład podkreślił, że w toku postępowania zobowiązany poza oświadczeniem nie przedstawił dowodów potwierdzających aktualne opłaty za czynsz, energię elektryczną czy gaz. Nie udokumentował także obecnej sytuacji zdrowotnej, bowiem dołączone wcześniej dokumenty w tym zakresie dotyczą lat wcześniejszych, tj. 2005 i 2006r. Zakład podkreślił, że to właśnie na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, iż zachodzi okoliczność stwarzająca możliwość umorzenia należności z tytułu składek z przyczyn szczególnych. Zdaniem Zakładu nie wystarczy samo wskazanie przez zobowiązanego problemów finansowych czy zdrowotnych, ale koniecznym jest ich udowodnienie w odpowiedni sposób. W świetle powyższego, w opinii Zakładu, zobowiązany nie wykazał należycie w trakcie postępowania, że zapłata należności pozbawi jego lub jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również, że zaległości powstały na skutek niezależnego od niego zdarzenia losowego. Nie wystąpiła również sytuacja, w której ze względu na przewlekłą chorobę byłby pozbawiony możliwości zarobkowania.
Oceniając zaskarżoną decyzję w kontekście poprzedniego wyroku Sądu i zawartych w nim wytycznych należy stwierdzić, że Zakład wzywając skarżącego, pismem z dnia [...]., do przedłożenia dowodów potwierdzających jego trudną sytuację finansową i zdrowotną dążył do wypełnienia zaleceń Sądu. Skoro skarżący, w odpowiedzi na powyższe pismo, nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających jego wydatki organ nie miał możliwości dokonania zestawienia wysokości dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania jej
i najbliższych. Skarżący oświadczył jedynie, w piśmie z dnia [...]., że jego sytuacja majątkowa, finansowa i rodzinna nie zmieniła się. Pogorszył się natomiast stan zdrowia z powodu utraty słuchu całkowicie w jednym uchu a częściowo w drugim. Wskazał, że dokumenty potwierdzające jego sytuację zostały złożone wraz z pismem w dniu [...] i nie uległy zmianie. Są to: zeznanie PIT-36 za 2010r., PIT-37 za 2011r., decyzja Prezydenta Miasta B. przyznająca dodatek mieszkaniowy małżonce skarżącego na okres od 01 czerwca do 30 listopada 2012r., postanowienie Komornika Sądowego z [...] umarzające postępowanie egzekucyjne, postanowienie Sądu Rejonowego z [...]. umarzające postępowanie upadłościowe, oraz dokumenty potwierdzające stan zdrowia w latach 2005-2006r. Zatem organ nie uzyskał żadnych nowych dowodów obrazujących wydatki skarżącego, które mógłby zestawić z jego dochodami. Z akt sprawy wynika, że skarżący ani na wcześniejszych etapach postępowania, ani obecnie - na wezwanie organu - nie przedłożył dokumentów obrazujących ponoszone przez niego koszty utrzymania siebie czy rodziny.
W tym miejscu należy zauważyć, że dokumenty potwierdzające wydatki (Karta opłat z B. Spółdzielni Mieszkaniowej oraz faktura za prąd), aktualny stan zdrowia (karta informacyjna ze szpitala) oraz kopię decyzji Prezydenta Miasta B. przyznającą dodatek mieszkaniowy na okres od 01 czerwca 2013r. do 30 listopada 2013r. skarżący dołączył do skargi. Sąd jednakże, co do zasady, nie przeprowadza dowodu z dokumentów, dokonuje bowiem kontroli legalności wydanej decyzji i ocenia czy organ wydając rozstrzygnięcie prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy stosując właściwe przepisy prawa. Zatem skoro skarżący dysponował lub mógł dysponować takimi dowodami winien złożyć je na wezwanie organu, na etapie postępowania administracyjnego, aby organ mógł się do nich odnieść. Złożenie tych dowodów na etapie postępowania sądowego nie mogło wpłynąć na treść wydanej decyzji, która podlega kontroli Sądu. Sąd obecnie rozpoznając sprawę uznał zatem za niezasadne zarzuty skargi w tym zakresie.
III. Wypada również zwrócić uwagę na wewnętrzną sprzeczność zaskarżonego uzasadnienia, co zdaniem Sądu skutkuje naruszeniem przez organ art. 8 k.p.a. Na stronie 6 uzasadnienia Zakład pisze: "Zatem w oparciu o powyższe, korzystając z prawa do uznaniowości, Zakład odmawia umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s." natomiast na stronie 9 wskazuje, że: "na tle wyżej wskazanych okoliczności stwierdzam, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s.". Z tak skonstruowanego uzasadnienia nie wynika, czy organ uznając, że w sprawie zaszły przesłanki umorzenia odmówił umorzenia korzystając z instytucji uznania administracyjnego, czy też uznał, iż w sprawie w ogóle nie zaszły przesłanki umorzenia określone w art. 28 u.s.u.s. Tak sporządzone uzasadnienie odbiega od wyznaczonych w orzecznictwie i piśmiennictwie standardów prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięć administracyjnych i burzy zaufanie do organów Państwa rozstrzygających niniejszą sprawę. W tym miejscy należy zauważyć, że we wcześniejszym wyroku w tej sprawie z dnia 09 maja 2012r. I SA/Bd 135/12 Sąd wyraźnie stwierdził, że "wystąpienie choćby jednej przesłanki ustawowej umorzenia zaległości z tytułu składek wyklucza wydanie tzw. decyzji związanej. Wprawdzie wówczas dopuszczalne jest wydanie decyzji w ramach uznania administracyjnego, jednakże nie może stanowić jej uzasadnienia argumentacja o braku wystąpienia przesłanek ustawowych."
Reasumując należy stwierdzić, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do:
1. zapewnienia stronie możliwości realnego udziału w postępowaniu stosownie do unormowania zawartego w art. 10 k.p.a.,
2. uwzględnienia faktu, że zgodnie z wiążącymi poglądami zawartymi w uzasadnieniach wyroków w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 135/12 i I SA/Bd 44/13 zostały w sprawie spełnione przesłanki umorzeniowe, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.
Nie przesądzając zatem ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy – organ po dokonaniu ponownej, całościowej i wnikliwej ocenie materiału dowodowego może w wydanej decyzji
a) albo umorzyć przedmiotowe należności
b) albo, przyjmując, że mimo zaistnienia przesłanek umorzeniowych, o których wyżej mowa – działając w ramach uznania administracyjnego odmówić umorzenia tych należności uzasadniając jednocześnie taki właśnie sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Z tych względów Sąd, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. przy czym stopień tego naruszenia był tego rodzaju, że miał wpływ na wynik sprawy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c), art. 152. i art. 250 p.p.s.a orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło