I SA/Bd 12/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę I SA/Bd 12/16 UZASADNIENIE Skarżący wnioskiem z dnia 5 maja 2015 r. zwrócił się do oddziału ZUS w O. o umorzenie odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP w kwocie 253.470,00 zł., powstałych w związku z pełnieniem przez skarżącego funkcji Prezesa Zarządu w spółce K. z o.o. z s. w K. Organ decyzją z dnia [...] odmówił zastosowania ulgi. Organ przywołał art. 28 ust. 3 i ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał, że u strony nie wystąpiła całkowita nieściągalność. Wskazał, że w myśl ww. przepisu art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako "u.s.u.s.") całkowita nieściągalność zachodzi gdy : 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił nieruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie odpowiedzialności dłużnika lub umorzył postępowanie z przyczyn , o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w postępowaniu likwidacyjnym; a. wysokość niespłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających koszty egzekucyjne. Organ wskazał stosowne przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako "rozporządzenie"). Wskazał, że również i to rozporządzenie nie może mieć zastosowanie w sprawie gdyż nie zachodzą w stosunku do strony zawarte w § 3 przesłanki. Zdaniem organu skarżący nie wykazał ich spełnienia a nadto nie dołączył żadnej dokumentacji o stanie finansowym, zdrowotnym czy rodzinnym. W związku z czym Skarżący ponowił wniosek o umorzenie zaległych odsetek. Wskazał na brak winy za zadłużenie, wyjaśniając, iż z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu został odwołany w styczniu roku 1999 a następnie był zatrudniony na stanowisku kierownika zakładu i nie wie dlaczego tego faktu nie odnotowano w KRS. Podał, że winą za powyższe należy obciążyć E.K., która rządziła spółką niepodzielnie także po jego odejściu. Według strony to ona odpowiada za upłynnienie majątku spółki, gdyż jak odchodził z firmy w roku 2007 spółka posiadała znaczny majątek. Podał, że wielokrotnie zmieniano z korzyścią dla niego decyzję o jego odpowiedzialności za długi wobec ZUS. Zdaniem strony organ nie dokonał oceny wnikliwie a jedynie powierzchpwnie. Decyzja ta nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, gdyż zawiera tylko podstawy prawne wraz z przytoczeniem treści przepisów. W ogóle nie rozpatrzono sprawy w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zdaniem skarżącego spełnia on przesłanki z pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia, co wykazał w złożonym wniosku wraz z załącznikami. Organ po ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianie a skarżący nie przywołał żadnych nowych okoliczności, w zw. z czym organ decyzją z dnia 10 października 2015 r. utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję, mocą której odmówiono umorzenia zaległych odsetek od niezapłaconych składek. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem i złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, która w jego opinii jest krzywdząca i nieuzasadniona. Przede wszystkim zdaniem strony decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż winna być wydana przez Prezesa a nie przez Zakład co daje podstawy do zarzutu nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 – dalej: k.p.a.)w zw. z art. 123. kpa W opinii strony organ bezzasadnie odmówił zastosowania ww. rozporządzenia stwierdzając, iż nie może mieć zastosowania w sprawie z uwagi na fakt, że nie dotyczy sytuacji strony, bo on nie był bezpośrednim płatnikiem składek. Nadto organ w opinii strony naruszył art. 6, 7 i art. 77 oraz 80 kpa poprzez brak przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, przez co doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, a ocena zebranych dowodów nie była swobodna a arbitralna i dowolna poprzez uznanie, że zaplata 250 tys. zł nie zagrozi jego egzystencji. W związku z czym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania i zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podał, że skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z przywołanych przepisów art. 28 o systemie ubezpieczeń społecznych jak i z rozporządzenia. Organ wskazał, że podatnik jest rencistą i otrzymuje z tego tytułu świadczenie w kwocie 3.912,31 zł brutto , netto 2.808 zł. miesięcznie. Żona podatnika uzyskuje 1.300 zł dochodu, co łącznie na 3 osobową rodzinę (syn bez dochodu) stanowi kwotę 4.108 zł. Organ wyliczył, że na 1 osobę dochód ten wynosi 1.3369,33 zł. Koszty łącznie wynoszą 900 zł. + koszty leczenia 1050 + pozostałe 800.00 zł. Skarżący jest niepełnosprawny o stopniu umiarkowanym, żona o znacznym, co wiąże się ze stałą opieką. Jest współwłaścicielem nieruchomości w M. i w P., na których ZUS ma wpisy hipoteczne o wysokości 716.446,43 zł. Zdaniem organu skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki pozwalające na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszeń, wskazanych przez stronę w skardze. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153,poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności. Tym samym Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Uznaniowość decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek nie wyklucza jednakże szeroko rozumianej kontroli prawidłowości jej podjęcia. Kontrola ta musi przebiegać z uwzględnieniem prawnych przesłanek określających granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej. Sąd ma obowiązek skontrolować zarówno prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak i ocenę zgromadzonych dowodów oraz ustaleń poczynionych na ich podstawie. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności. Spór dotyczy odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie ponad 250 tys. zł. powstałych wskutek nieopłacenia w terminie składek zusowskich przez spółkę działającą pod firmą K. z siedzibą w K., w której skarżący był Prezesem Zarządu. Decyzją z dnia 29 grudnia 2011 r. ZUS przeniósł na skarżącego odpowiedzialność z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i odsetek powstałych w czasie, gdy Prezesem Zarządu spółki był skarżący. Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne. W niniejszej sprawie nie występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, o której stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Definicję legalną nieściągalności, obowiązującą na gruncie przepisów tejże ustawy, zawarto w ust. 3 art. 28, w oparciu o którą należy stwierdzić, że nieściągalność wiąże się generalnie z brakiem majątku u dłużnika. Skoro, jak ustalono, skarżący posiada znaczny majątek tj. dwie nieruchomości w miejscowościach M. i P., na których ustanowiono na rzecz ZUS hipotekę o wartości 716.446,43 zł., a nadto jest właścicielem samochodu marki Mercedes z 2003 r. o wartości 15.000 to nie można stwierdzić braku majątku u podatnika. Jak wynika z akt sprawy skarżący mimo wezwania - nie przedstawił dokumentacji dot. sytuacji finansowej zdrowotnej i rodzinnej, to nie można uznać, tak jak chce tego strona, że spełnia wskazane przesłanki, warunkujące zwolnienie. Należy wskazać, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dają także możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ww. przepis sprecyzowane zostały w § 3 cytowanego powyżej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy podkreślić, że brzmienie wskazanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organ do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia wolą Ustawodawcy przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności. Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala bowiem na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W tego typu decyzjach Sąd bada jedynie, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, czy podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Sąd bada czy organ zebrany wyczerpująco materiał rozpatrzył w całości (art. 77 § 1 k.p.a.), oraz czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), sprawdza również, czy stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu. Nadto Sąd ocenia czy wydane decyzje zostały prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.). Zatem, oceniając sprawę w zakresie istnienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, należy stwierdzić, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący osiąga stały dochód z renty w kwocie netto 2.808,00 zł miesięcznie, z którego jest prowadzona skuteczna egzekucja, jest właścicielem dwóch nieruchomości w M. i w P. na których ZUS ustanowił hipotekę na kwotę 716.446,43 zł., z których jak stwierdził organ można prowadzić skuteczną egzekucję, posiada samochód osobowy Mercedes Benz z roku 2003, o wartości 15.000 zł. To oznacza, że trafnie organ stwierdził, że nie można mówić o braku skuteczności egzekucji. W aktach sprawy nie ma żadnej dokumentacji dotyczącej sytuacji, rodzinnej, zdrowotnej i finansowej rodziny. We wniosku o umorzenie należności i jak również w skardze, skarżący stwierdził, że zapłata 250 tys. złotych zachwieje jego sytuacją materialną, a jednak nie sprecyzował, czy chodzi o jednorazową spłatę, czy też o spłatę np. w ratach. Podkreślenia wymaga również charakter zadłużenia oraz fakt, że na sumę roszczenia składają się także niezapłacone składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które winny być płacone za zatrudnionych pomimo, że te składki winny być obowiązkowo płacone przez spółkę. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się naruszenia ani prawa materialnego ani procesowego, organy nie naruszyły zasad, które wskazał w skardze skarżący. Decyzja jest zgodna z prawem i została wydana po zebraniu pełnego materiału dowodowego, wystarczającego do wydania rozstrzygnięcia. Skarżący skoro twierdzi, że jest inaczej, winien swoje twierdzenia udowodnić , czego w pełni nie uczynił. W tej sytuacji w opinii Sądu ZUS zasadnie uznał, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu składek, a spłacenie zadłużenia chociażby w ratach, w uzgodnionych kwotach i terminach, nie pozbawi skarżącego i jego rodziny, środków na zaspokojenie potrzeb życiowych. Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji