I SA/Bd 126/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie dokonanego zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz M. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 126/08 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o dokonaniu na majątku M. R. zabezpieczenia należności w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2004 r. w przybliżonej łącznej kwocie należności głównej 1.620.644,00 zł wraz z należnymi odsetkami obliczonymi na dzień wydania tej decyzji w wysokości 625.323,00 zł. W związku z powyższą decyzją wierzyciel zwrócił się z wnioskiem o dokonanie zabezpieczenia przedmiotowych należności w trybie przepisów ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym dnia [...] zostało wystawione zarządzenie zabezpieczenia Nr [...]. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu najmu nieruchomości u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. u B. S. zamieszkałego w P.. Jednocześnie poborca skarbowy dnia [...] sporządził protokół zajęcia zabezpieczającego na okoliczność zajęcia samochodów ciężarowych: marki Mitsubishi L200 oraz Renault M 230.13. Spisano także protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Natomiast zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] dokonano zajęcia zabezpieczającego rachunku bankowego w Banku Ochrony Środowiska Oddział w B. . Ponadto wnioskiem z dnia [...] Nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w R. o dokonanie zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości zobowiązanego. W związku z podjętymi czynnościami zabezpieczającymi, pismem z dnia [...] M.R. złożył skargę na czynności zabezpieczające, w której zawarł także zarzut zastosowania zbyt uciążliwych środków zabezpieczających. Odrębnym pismem datowanym na dzień [...] zobowiązany złożył także zarzuty wskazując na zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym zbyt uciążliwych środków zabezpieczających (zajęcie rachunku bankowego, wierzytelności z tytułu najmu i samochodów), które uniemożliwiają prowadzenie działalności gospodarczej, regulowanie zobowiązań i świadczeń wobec pracowników, pozbawiając ponadto środków do życia jego rodzinę . Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. oddalił skargę jako niezasadną. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. po rozpatrzeniu zarzutów, postanowieniem z dni [...] Nr [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazano, iż pozytywne rozpatrzenie wniosku w przedmiocie zastosowania zbyt uciążliwych środków zabezpieczających może nastąpić wyłącznie w nadzwyczajnych, wyjątkowych, losowych przypadkach przy jednoczesnym wskazaniu przez zobowiązanego innych składników majątkowych, na których można byłoby dokonać zabezpieczenia, co w konkretnej sytuacji nie miało miejsca. Organ podkreślił jednocześnie, iż zwolnienie określonych składników majątkowych spod zabezpieczenia może w przyszłości utrudnić, udaremnić lub uniemożliwić egzekucję - prowadząc tym samym do bezskuteczności egzekucji w całości bądź w części - zwłaszcza przy tak wysokiej kwocie zabezpieczenia. Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie zarzucając mu naruszenie art. 33 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie. W uzasadnieniu M. R.wskazał, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji o zabezpieczeniu majątku. Podkreślił jednocześnie, iż organ podatkowy nie poczynił dostatecznych ustaleń w zakresie sytuacji finansowej skarżącego, uiszczanych przez niego należności publicznoprawnych oraz posiadanego przez niego majątku, którego ani nie zbywa, ani nie ukrywa. W ocenie strony nie wskazano także dowodów uprawdopodobniających określoną w decyzji zaległość podatkową oraz pominięto fakt, iż postępowanie kontrolne prowadzone wobec skarżącego trwa od dwóch lat i jest przedłużane nie przynosząc żadnych efektów. Przedstawiając argumenty przeciwko decyzji orzekającej o zabezpieczeniu na majątku, zobowiązany wskazał, iż dokonane na mocy tejże decyzji zabezpieczenie może doprowadzić go do bankructwa, gdyż nie będzie miał środków na opłacenie ZUS-u, wynagrodzenia pracowników, przez co może naruszyć zasady prawa pracy. M.R. wskazał również, iż mimo że decyzja o zabezpieczeniu nie jest jeszcze prawomocna to przystąpiono do zajęcia konta, samochodów, wierzytelności, co praktycznie uniemożliwia wykonywanie działalności gospodarczej. W ocenie zobowiązanego w decyzji tej nie wskazano, iż podlega ona natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ II instancji odnosząc się do zarzutów zastosowania zbyt uciążliwych środków zabezpieczających, takich jak: zajęcie konta, ruchomości i wierzytelności wyjaśnił, iż organ egzekucyjny, zgodnie z art. 158 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku potrzeby ( konieczność zabezpieczenia z uwagi dużą kwotę wynikającą z decyzji) może stosować kilka sposobów zabezpieczenia. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. dokonał bowiem zabezpieczenia wskazanych składników majątkowych na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z dnia [...] Nr [...] i na wniosek wierzyciela o dokonanie zabezpieczenia z tytułu podatku od towarów i usług za okres czerwiec-grudzień 2004 r. w przybliżonej łącznej kwocie 1.620,644 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie , iż wprawdzie, zgodnie z art. 166 a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązany nie może zarządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, to jednak w myśl § 2 wskazanego wyżej przepisu w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. W związku z powyższym organ stwierdził, że jeżeli zobowiązany przedłoży organowi egzekucyjnemu stosowne dokumenty dotyczące obowiązkowego rozliczenia się z ZUS-em jak i listę płac pracowników, po ich przeanalizowaniu kwoty znajdujące się na zajętym rachunku bankowym mogą zostać wpłacone na ten ściśle określony cel. Natomiast pozostałe składniki majątkowe mogłyby zostać zwolnione spod zabezpieczenia tylko wówczas, gdy zobowiązany wskazałby inny majątek, na którym zaistniałaby możliwość dokonania przez organ egzekucyjny zabezpieczenia do wysokości kwoty określonej decyzją o zabezpieczeniu. Organ egzekucyjny może bowiem w myśl art.157 a powołanej ustawy w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Odnosząc się do zarzutów merytorycznych w sprawie wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. decyzji o zabezpieczeniu organ II instancji wyjaśnił, iż zostaną one rozpatrzone przez organ podatkowy w odrębnym postępowaniu wszczętym na skutek wniesionego przez stronę odwołania od tej decyzji . Na powyższe rozstrzygnięcie strona pismem z dnia [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo, ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności. W skardze zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 33 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie wobec braku podstaw faktycznych i prawnych uzasadniających wydanie decyzji o zabezpieczeniu majątku. Skarżący uważa, iż nie wskazano uzasadnionych obaw, że ewentualne zobowiązanie nie zostanie wykonane, a prowadzone od 2 lat postępowanie jest notorycznie przedłużane i nie przynosi żadnych efektów. Podniesiono również, iż naruszono art. 33, art. 36, art. 38, art. 40, art. 158 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie oraz nie dokonano dostatecznych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji finansowej zobowiązanego. Skarżący zarzucił również zastosowanie zbyt uciążliwych zabezpieczeń, uniemożliwiające wykonywanie działalności gospodarczej, które mogą doprowadzić go do bankructwa, gdyż nie ma środków na opłacenie ZUS oraz na wynagrodzenie dla pracowników. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na początek, w świetle zarzutów skargi opartych o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.), należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (§ 2 pkt 3). Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej, wyprowadzany z podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poza ten zakres sąd administracyjny pierwszej instancji nie ma prawa wyjść( FSK 820/05, wyrok NSA W-wa, 2006.10.17, LEX nr 263053). Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. t.j. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm.). Sprawa zabezpieczenia podatkowego (art. 33 cyt. ordynacji) jest sprawą odrębną i tut. Sąd w dniu [...] I SA/Bd [...], uchylił decyzję w sprawie zabezpieczenia wskazując na naruszenie art. 33 § 1 ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię. Dlatego też zarzuty co do tej decyzji nie podlegają ocenie w tut. postępowaniu. W aktach znajduje się pismo z [...] zatytułowane zarzuty, w którym wskazano na zbyt uciążliwe środki, nieprawidłowy wpis w rubryce 45 tytułu wykonawczego oraz nieprawidłowe zajęcie samochodu stanowiącego współwłasność banku. Organ pierwszej instancji ustosunkował się do całości zaskarżenia. Z kolei organ drugiej instancji skupił się jedynie na zarzucie zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8). Zdaniem tut. Sądu organ prawidłowo w tym zakresie przywołał przepisy prawa, a jego ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków została dokonana w kontekście argumentów przytoczonych przez zobowiązanego. Sąd zgodził się z tym, że wysokość kwoty zobowiązania uprawniała go do zastosowania kilku środków egzekucyjnych i było to usprawiedliwione skutecznością egzekucji. Organ wziął przy tym pod uwagę możliwości, jakie daje prawo w rozporządzaniem majątkiem w różnych sytuacjach życiowych zobowiązanego. Jednakże organ całkowicie pominął pozostałe kwestie zarzucone przez zobowiązanego i rozpatrzone przez organ pierwszej instancji. W szczególności nie wiadomo jak rozpoznano kwestię zajętego samochodu stanowiącego współwłasność G. BANK. Naczelnik urzędu w postanowieniu, na które zażalenie było powodem wydania obecnie kontrolowanego orzeczenia, rozstrzygał zarzut dotyczący zajęcia samochodu Mitsubishi. Treść uzasadnienia decyzji Dyrektora budzi wątpliwości co do tej kwestii. Nie wiadomo czy rozpoznano to w innym trybie, mianowicie skargi w postępowaniu egzekucyjnym, czy w ogóle rozpoznano ten wniosek. Zgodnie art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 18 ustawy o egzekucji zaskarżone postanowienie powinno zawierać uzasadnieni prawne i faktyczne. Brak odniesienia się do kwestii zawartej we wniosku załączonym do materiału dowodowego jako inicjującego postępowanie administracyjne, co do której wypowiedział się organ pierwszej instancji w świetle powoływania się na to, że część zaskarżenia rozpatrywano w innym trybie, powoduje, że kontrolowane rozstrzygnięcie jest na tyle niejasne, iż nie jest możliwym jego kontrola sądowoadministracyjna. Rozpoznanie kwestii spornego zajęcia przez organ pierwszej instancji w trybie zarzutów w przypadku, gdyby wymagało to odrębnego trybu, nakładałoby na organ drugiej instancji wyraźnego opowiedzenia się w tej sprawie. Zatem brak stosownego uzasadnienia w tej kwestii jest naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) cyt. procedury sądowoadministracyjnej w zw. z art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 18 ustawy o egzekucji, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. Prawa. M. Łent I. Najda – Ossowska E. Kruppik – Świetlicka