I SA/Bd 128/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz pełnomocnika skarżącego, adwokata J. M. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. umorzył postępowanie odwoławcze w związku z wniesionym przez T. G. zażaleniem na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. K. z dnia [...] nr [...] określające wysokość nieprzekazanej kwoty [...] zł przez dłużnika wierzytelności. W uzasadnieniu organ przywołał następujący stan faktyczny w sprawie : W związku z zaległością w podatku od nieruchomości na łączną kwotę [...] zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. prowadzi wobec T. G. właściciela nieruchomości postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...], wystawionych przez Urząd Miejski i Burmistrza Miasta A. K. W celu wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, B. M., zam. w A. K. przy ul. [...] który jest najemcą lokalu użytkowego, znajdującego się w budynku należącym do skarżącego. Pismem z dnia [...] B. M. uznał zajętą wierzytelność, wskazując, iż nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Podał, że T. G. właściciel wynajętego sklepu nakazał mu przekazywanie czynszu wyłącznie jemu, pod groźbą zerwania umowy. W odpowiedzi na powyższe pismo organ egzekucyjny poinformował B. M., że w zaistniałej sytuacji kwota czynszu dzierżawnego do momentu rozstrzygnięcia zbiegu przez sąd, pozostanie w depozycie a o jej przekazaniu zostanie powiadomiony oddzielnym pismem, po otrzymaniu postanowienia Sądu. Organ wskazał także, iż nie należy zajętej kwoty wypłacać zobowiązanemu. Pismem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. poinformował dłużnika zajętej wierzytelności, że zgodnie z postanowieniem Sądu jest on właściwy do prowadzenia łącznej egzekucji w stosunku do T. G. Jednocześnie wezwał B. M. do przekazania kwoty z czynszu dzierżawnego w wysokości [...] zł miesięcznie na konto organu egzekucyjnego, jak również o przesłanie kwoty, która pozostała w depozycie za miesiąc luty i marzec. Wobec braku wpłaty, organ egzekucyjny pismami z dnia [...] wystosował wobec dłużnika zajętej wierzytelności ponaglenia, na które nie otrzymał odpowiedzi. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] skierowanym do B. M. określił wysokość nieprzekazanej kwoty na [...]zł. Na powyższe postanowienie organu I instancji T. G. złożył zażalenie wskazując, że B. M. nigdy nie wyrażał zgody na zajęcie czynszu z tytułu najmu lokalu. Stwierdził, iż zaległość w podatku od nieruchomości powstała nie z winy najemcy, a podatek zapłaci sam dobrowolnie po załatwieniu wszystkich spraw przez Burmistrza Miasta A. K., Starostę Powiatu A., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. K. oraz inne organy, do których się zwracał. W końcowej części zażalenia wniósł także o odstąpienie od egzekucji czynszu w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na zażalenie skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Organ przywołał stan faktyczny sprawy i wskazał, że w przedmiotowej sprawie B. M. wydzierżawia od T. G. lokal na działalność gospodarczą i z tego tytułu zobowiązany jest uiszczać comiesięczny czynsz, który stanowi wierzytelność skarżącego. Organ podkreślił, że w ramach prowadzonego postępowania, w celu wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny dokonał zajęcia niniejszej wierzytelności. Jednocześnie wezwał dłużnika, którym jest B. M. aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał T. G., lecz przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Organ podał, że z uwagi na fakt, że B. M. nie zastosował się do wezwania i pomimo ponagleń uchylał się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności, zostało wydane postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty na [...] zł. Organ jako podstawę prawną postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty wskazał art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w myśl, którego jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Organ podniósł, że z przepisu tego wyraźnie wynika, iż postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty jest skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności a nie do zobowiązanego. W opinii organu przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują, iż to B. M. jest dłużnikiem zajętej wierzytelności, a więc postanowienie z dnia [...] dotyczy jego osoby i tylko jemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia a nie T. G.. W konsekwencji zdaniem organu zaistniała sytuacja stanowi podstawę do umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na fakt, że wnoszący zażalenie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Organ dodał, że wniesione żądanie odstąpienia od egzekucji czynszu w kwocie [...] zł było już przedmiotem rozstrzygnięcia w odrębnej sprawie i organ I instancji postanowieniem z dnia [...] nr [...] zwolnił spod egzekucji cześć wierzytelności z tytułu czynszu za dzierżawę lokalu użytkowego w wysokości [...] zł. To rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez skarżącego, który stwierdził, że nie wyraża zgody na zajęcie czynszu w jakiejkolwiek części. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze do Sądu skarżący powtórzył wskazane w zażaleniu argumenty. Tut. Sąd wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bd 309/09 oddalił skargę. Organ podkreślił, że w tej sytuacji gdy Sąd powyższą kwestię zwolnienia z egzekucji czynszu rozstrzygnął prawomocnym wyrokiem to ponowne rozpoznanie w zwyczajnym trybie postępowania jest niedopuszczalne. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] w którym organ ten umorzył postępowanie odwoławcze T. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że wnosi skargę, gdyż Dyrektor Izby Skarbowej nie załatwił jego sprawy i w sposób świadomy i bezkompromisowy chce pozbawić go środków do życia i dochodzenia praw przed organami administracji publicznej i sądami. Zarzucił, że organ egzekucyjny niesłusznie dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, którym jest B. M., gdyż nic go z niniejszą sprawą nie łączy. Zwrócił się z prośbą aby do B. M. nie kierować żadnych pism, gdyż zaległy podatek zapłaci sam po załatwieniu wszystkich spraw u Burmistrza Miasta A. K.. Skarżący stwierdził, że otrzymane postanowienia są nieporozumieniem, gdyż B. M. nie jest właścicielem a tylko najemcą a za najem lokalu płaci zobowiązanemu regularnie czynsz, dlatego organ egzekucyjny nie powinien angażować go w niniejszą sprawę. Wskazał, że przedmiotowa nieruchomość jest zastawiona w banku pod kredyt, ponosi także koszty związane z wyżywieniem i inne drobne wydatki, dlatego z comiesięcznego czynszu w kwocie [...] zł nie jest w stanie zapłacić podatku od nieruchomości. Stwierdził, że żyje na granicy nędzy i jeżeli B. M. nie wypłaci mu czynszu to wypowie mu umowę najmu lokalu i zwróci się do pomocy społecznej o zasiłek. W związku z tym zażądał odstąpienia od egzekucji czynszu w kwocie [...] zł do czasu załatwienia jego spraw. W skardze ponadto zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o oddanie mu do dyspozycji nieruchomości w granicach jakie kupił w biurze notarialnym, jak również o wypłacenie mu odszkodowania. Stwierdził, że nieruchomość kupił w biurze notarialnym w dniu [...] i nigdy nie sprzedał ani nie podarował żadnej jej części. Wniósł także o wydanie polecenia służbowego Burmistrzowi Miasta A. K., aby w trybie natychmiastowym załatwił jego sprawę. Ponadto zażądał, aby wyłączono jego dom ze wspólnoty mieszkaniowej, wykreślono z ewidencji gruntów Z. M. i I. K. jako współwłaścicielki jego nieruchomości oraz aby wymeldowano z domu przy ul. [...] i eksmitowano A. Ś. z córką, gdyż naruszają jego własność. W końcowej części skargi stwierdził, że domaga się także odszkodowania za poniesione straty i szkody oraz powołania komisji, która oceni stopień zniszczenia jego nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje : Sąd administracyjny dokonuje kontroli działań i rozstrzygnięć administracji pod kątem ich legalności tj. ich zgodności z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Dyrektor Izby Skarbowej w B. zasadnie orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego, w sytuacji gdy zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. K. z dnia [...] nr [...] określające wysokość nieprzekazanej kwoty złożył zobowiązany a nie dłużnik wierzytelności B. M. Przywołać należy stan faktyczny sprawy, który stał się podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej we W., przy ul. [...]. Z tego tytułu z mocy ustawy o podatku od nieruchomości zobowiązany jest do corocznego opłacania podatku. Powyższa kwestia jest bezsporna. Ponieważ skarżący zalega z opłacaniem podatku w kwocie [...] zł. za lata ubiegłe Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. prowadzi wobec skarżącego jako dłużnika - postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...], wystawionych przez wierzyciela, którym jest Urząd Miejski i Burmistrza Miasta A. K. Organ egzekucyjny stwierdził, że w kamienicy należącej do skarżącego znajduje się lokal użytkowy, którego najemcą jest B. M. zam. w A. K. przy ul. [...], uiszczający skarżącemu czynsz dzierżawny w wysokości [...] zł. miesięcznie. Jest to zatem wierzytelność zobowiązanego u B. M.. W związku z czym organ egzekucyjny zgodnie z prawem art. 67 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 96, poz. 959 ze zm )- zwana dalej ustawą egzekucyjną - zawiadomieniami z dnia [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, którym jest B. M. Pismem z dnia [...] uznał zajętą wierzytelność. W tej sytuacji dłużnikiem stał się B. M., który został jak wynika z powyższego powiadomiony o zajęciu wierzytelności jak również o tym, że czynsz winien przekazywać organowi egzekucyjnemu. Z uwagi na fakt, że dłużnik pomimo ponagleń nie dokonał wpłaty, organ na podstawie art. 71 a § 9 cyt. ustawy egzekucyjnej - postanowieniem z dnia [...] organ określił wysokość nieprzekazanej [...] ( tj. po [...] zł. za każdy miesiąc, od lutego do października 2009r.). Adresatem ww. postanowienia był B. M. Na powyższe postanowienie na podstawie art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej , zgodnie z pouczeniem przysługiwał B. M. środek zaskarżenia w postaci zażalenia. B. M. nie skorzystał z uprawnienia do złożenia zażalenia. Na postanowienie to złożył zażalenie zobowiązany T. G. W opinii Sądu organ prawidłowo stwierdził, że w tym wypadku T. G. nie był stroną, o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) dalej kpa - co w konsekwencji uprawniało organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, w zw. z art. 144 kpa oraz w oparciu o art. 18 cyt. ustawy egzekucyjnej do umorzenia postępowania odwoławczego. W tej sytuacji zaistniała bowiem przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 kpa. Decyzję o umorzeniu postępowania organ wydaje w sytuacji, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe tj. gdy brakuje któregokolwiek z elementów stosunku materialnoprawnego. W tym wypadku w konsekwencji nie można było załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość może mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Podmiotowość wyraża się np. w tym, że z żądaniem jak w niniejszej sprawie nie wystąpił dłużnik B. M., ( któremu służyło takie prawo) a osoba, która w tym przypadku nie mogła skorzystać z tego uprawnienia, gdyż nie do niej zaadresowane było to postanowienie. A to oznacza, że skarżący nie miał przymiotu strony w sprawie, a w konsekwencji nie miał legitymacji do wniesienia zażalenia w sprawie określenia kwoty nieprzekazanej przez dłużnika wierzytelności, którym był B. M. Dlatego organ odwoławczy zasadnie zdaniem Sądu stwierdził, że postępowanie odwoławcze należy umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu o art. 205 § 2 cyt. ustawy.