I SA/Bd 131/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi V. S. sp. z o. o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Syg akt I SA/Bd 131/12 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy swoje postanowienia z [...] w sprawie stanowiska wierzyciela dotyczącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wniesionych przez zobowiązaną V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (Skarżącą). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podał, że Dyrektor Izby Celnej w W. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego 6 grudnia 2010r. przez Dyrektora Izby Celnej w T. . Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podnosząc, że obowiązek w podatku od gier za miesiąc lipiec 2010r. objęty ww. tytułem wykonawczym jest niewymagalny. Dyrektor Izby Celnej w T., jako wierzyciel, postanowieniem z [...] zajął stanowisko uznając zarzut niewymagalności obowiązku za niedopuszczalny. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i uznanie zgłoszonych zarzutów za uzasadnione. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej Kpa) w związku z art. 18, art. 33 pkt 2 oraz art. 34 § 1 i 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. zwanej dalej ustawa pea). Podtrzymując zarzut niewymagalności obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym, Skarżąca powołała się na brak prawidłowego doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. W jej ocenie postanowienie w tym względzie nie weszło do obrotu prawnego, albowiem nie zostało prawidłowo doręczone Skarżącej. Jednocześnie zarzut nieprawidłowego doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie mógł być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odrębnym, bowiem nie był podnoszony w zażaleniu na to postanowienie, zaś z ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nie wynika, aby organ ten badał prawidłowość doręczenia postanowienia organu I instancji. Spółka stwierdziła, że wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego z urzędu powinien zbadać kwestię wymagalności obowiązku, a w tej sprawie powinien zbadać prawidłowość doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z argumentacją Skarżącej, wskazał że kwestia wymagalności zobowiązania związana z wykonalnością decyzji, czyli nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności, została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu, zakończonym wydaniem w dniu [...] postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie Dyrektora w toku postępowania w przedmiocie rygoru, Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości doręczenia postanowienia pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie podatkowej. Ponadto przedmiotowe postanowienie zostało w ustawowym terminie zaskarżone przez tegoż pełnomocnika działającego w imieniu zobowiązanej, który brał też udział w postępowaniu odwoławczym, nie składając odrębnego dokumentu pełnomocnictwa. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy rozpoznając wniesione na postanowienie o rygorze zażalenie, kwestii tej nie badał. To właśnie w tamtym postępowaniu organ podatkowy II instancji musiał wziąć pod uwagę z urzędu, dopuszczalność zażalenia. Wniesienie zażalenia na postanowienie, które nie zostało doręczone stronie, czyli nie weszło do obiegu prawnego, obliguje organ odwoławczy, stosownie do treści art. 134 w zw. z art. 144 Kpa do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skoro w toku instancyjnej kontroli postanowienia, organ takich nieprawidłowości w doręczeniu nie stwierdził i rozpatrzył sprawę merytorycznie, to znaczy, iż uznał, że doręczenie dokonane do rąk pełnomocnika było prawidłowe. Organ zauważył, że podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym nie jest brak doręczenia rozstrzygnięcia, które pozwala na przymusową realizację obowiązku określonego w nieostatecznej decyzji, a wynikający z tego brak wymagalności obowiązku. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że na powyższe postanowienie Skarżąca nie złożyła skargi do sądu administracyjnego, jest ono ostateczne a w konsekwencji wiąże również wierzyciela przy rozpatrywaniu zarzutów, który w tej mierze nie może dokonać oceny kwestii już rozstrzygniętej w odrębnym postępowaniu. Wyjaśniono, że rozstrzygając zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wierzyciel winien brać pod uwagę przesłanki niedopuszczalności zarzutów wskazane w art. 34 § 1 ustawy pea istniejące w chwili orzekania, a nie w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. W konsekwencji w sytuacji, gdy wykonalność decyzji podatkowej opiera się na rygorze natychmiastowej wykonalności, a w tym przedmiocie w obiegu prawnym znajdowało się w dniu wniesienia zarzutów ostateczne postanowienie organu podatkowego, to chociaż wprost nie rozstrzyga ono o prawidłowości doręczenia, to podnoszony przez zobowiązanego zarzut niewymagalności obowiązku jest niedopuszczalny. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, że jako wierzyciel, dokonał przed wystawieniem tytułu wykonawczego sprawdzenia doręczeń zarówno decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od gier za lipiec 2010r. z dnia [...] jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji. Zdaniem wierzyciela, oba orzeczenia zostały doręczone przez organ podatkowy I instancji zgodnie z pełnomocnictwem ogólnym z 20 maja 2010r., złożonym do akt sprawy podatkowej, upoważniającym wskazanych radców prawnych do działania przed organami podatkowymi i egzekucyjnymi. Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności toczyło się postępowanie odwoławcze, a zatem prawidłowość doręczenia postanowienia w tym przedmiocie, należała już wówczas do oceny organu podatkowego, który rozpatrywał zażalenie. Natomiast na dzień wszczęcia egzekucji wobec Skarżącej, to jest 22 marca 2011r., w obiegu prawnym znajdowało się już ostateczne postanowienie o nadaniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż orzeczenie o niedopuszczalności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, wyłącza jednoczesne rozstrzygnięcie o zasadności danego zarzutu, w związku z czym wierzyciel nie ustosunkował się merytorycznie do kwestii doręczenia postanowienia o rygorze pełnomocnikowi i do powołanego przez zobowiązanego orzecznictwa. W skardze do sądu administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem z dnia [...], zarzucając naruszenie art. 6 oraz art. 7 Kpa w związku z art. 18 oraz art. 33 pkt 2 oraz art. 34 § 1 i 1 a ustawy pea przez błędne zastosowanie i uznanie zgłoszonego zarzutu za niedopuszczalny. W uzasadnieniu skargi Skarżąca stwierdziła, że zarzut był zasadny, ponieważ obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie był wymagalny w chwili jego wystawienia. Okoliczność tą Skarżąca uzasadnia faktem, że postanowienie, którym Naczelnik Urzędu Celnego nadał decyzji nieostatecznej, stanowiącej podstawę prawną dochodzonej należności, rygor natychmiastowej wykonalności, zostało błędnie doręczone pełnomocnikom spółki, występującym w sprawie dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier. Skarżąca powołując się poglądy orzecznictwa stwierdziła, że do każdej odrębnej sprawy powinien zostać złożony odrębny dokument pełnomocnictwa, a postępowanie o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest postępowaniem odrębnym od postępowania wszczynanego z urzędu w celu określenia zobowiązania podatkowego. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu, że zarzut niewymagalności zobowiązania jest niedopuszczalny, ponieważ kwestia ta została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu dotyczącym nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przywołała art. 34 § 1a ustawy pea, zarzucając nieprawdziwość twierdzenia, że zarzut dotyczący wymagalności zobowiązania był przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ nie był przez nią podnoszony w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co potwierdził sam organ. Również z ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nie wynika, aby organ ten badał prawidłowość doręczenia postanowienia organu I instancji. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że organ I instancji de facto nie doręczył postanowienia dotyczącego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a zatem obowiązek określony decyzją wskazaną jako podstawa należności w tytule wykonawczym nie stał się wymagalny wskutek wniesienia od niej odwołania. Skarżąca przywołała art. 29 § 1 ustawy pea, zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ograniczenia te nie dotyczą natomiast wierzyciela, który wystawia tytuł wykonawczy. Zatem przed jego wystawieniem wierzyciel z urzędu powinien zbadać kwestię wymagalności obowiązku, w tym w sprawie niniejszej prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym kontekście strona wskazała na art. 27 § 1 i 2 ustawy pea zawierający wymagania, które powinien spełniać tytuł wykonawczy. Skutkiem braku któregokolwiek z elementów wskazanych w przepisach o zasadach wystawienia tytułu wykonawczego jest niedopuszczalność egzekucji. Wskazano, że z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy pea wynika, że tytuł zawiera m.in. stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny. W niniejszej sprawie stwierdzenie to było niezgodne z prawdą, bowiem postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało prawidłowo doręczone, a więc nie weszło do obrotu prawnego i nie spowodowało wymagalności obowiązku z decyzji. Jednocześnie zdaniem Skarżącej zarzuty nie mogą być oceniane z perspektywy utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, gdyż fakt ten zaistniał dopiero 14 kwietnia 2011 r., a zatem już po wystawieniu tytułu wykonawczego, jak i po wniesieniu zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r poz.270 ) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy pea zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, ( w tym zarzut braku wymagalności obowiązku podlegającego egzekucji) organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jednocześnie jeśli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a ustawy pea). Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozstrzyganej sprawy należy wskazać, że Skarżąca składając zarzuty podniosła brak wymagalności obowiązku objętego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] stanowiącą podstawę prawną wskazaną w tytule wykonawczym. W ocenie Skarżącej decyzja nie była ostateczna, a nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem z [...] nie było skuteczne w związku z brakiem prawidłowego doręczenia przedmiotowego postanowienia. Podstawą prawna rozstrzygnięcia organu w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów, był art. 34 § 1a ustawy pea, co oznacza, że organ w zaskarżonym postanowieniu nie wypowiadał się w kwestii prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz stwierdził, że taki zarzut był badany w odrębnym postępowaniu. Powołany przepis, wprowadzony nowelą z 2001r. służy uniknięciu dwutorowości badania tych samych przesłanek w odrębnych postępowaniach, dając pierwszeństwo rozpoznawania środków zaskarżenia odnoszących się do meritum sprawy. Na tej podstawie Skarżąca w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, miała prawną możliwość podnoszenia wszelkich kwestii dotyczących takiego postępowania. Nie jest zasadne stanowisko Skarżącej, że skoro w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie podniosła zarzutu nieprawidłowego doręczenia jej postanowienia w tym przedmiocie, to należy uznać, że nie zostały spełnione warunki z art. 34 § 1a ustawy pea tj. jej zarzut nie był rozpatrywany w odrębnym postępowaniu. W istocie Skarżąca w postępowaniu dotyczącym nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej nie dostrzegła doręczenia postanowień (obu instancji) w tym przedmiocie pełnomocnikowi, który także nie dostrzegł braku swojego umocowania wnosząc zażalenie na postanowienia organu I instancji. Abstrahując od oceny tej kwestii procesowej, jak słusznie wskazał organ, przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, był on z urzędu zobowiązany do skontrolowania dopuszczalności zażalenia, pod kątem spełnienia wymogu z art. 220 § 1 w związku z art. 239 i art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, że postanowienie nie zostało stronie prawidłowo doręczone (nie weszło do obiegu prawnego) skutkować musiałoby uznaniem, że złożone od niego zażalenie jest niedopuszczalne (art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej). Skoro sprawa została rozpoznana merytorycznie, to organ przesądził prawidłowość doręczenia postanowienia, od którego rozpoznawał zażalenie. Bez względu na to, czy kwestia doręczenia została wyeksponowana w uzasadnieniu postanowienia, czy nie, należy uznać, że badanie tej okoliczności stanowiło realizację obowiązku organu działania z urzędu. Postępowanie zażaleniowe stanowiło tym samym odrębne postępowanie, w którym zbadany i oceniony został zarzut podnoszony w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego w tej sprawie. Należy podkreślić, że z samego brzmienia art. 34 § 1 ustawy pea wynika, że odrębne postępowanie, którego przedmiotem jest badanie zarzutu zobowiązanego może się toczyć przed lub w czasie rozpoznawania tożsamych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pozwala wierzycielowi na ocenę, na moment wydawania postanowienia, czy zarzut w postępowaniu egzekucyjnym ma być rozpoznawany merytorycznie czy też winien on stwierdzić niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. Mając na uwadze powyższe uzasadnienie Sąd uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.