I SA/Bd 151/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi B. Ł. i P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania oddala skargę Syg akt I SA/Bd 151/10 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] w przedmiocie wymiaru skarżącym podatku od nieruchomości za 2002r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż Kolegium wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną, gdyż powzięło od skarżących informacje o okolicznościach mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, nieznanych organowi w dacie wydania decyzji. Uzasadniając decyzję organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej albowiem nie zaistniały okoliczności faktyczne, które łącznie spełniałyby warunki: są nowe, istniały w dniu wydania decyzji, są istotne dla sprawy; nie były znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie organu podstawową motywacją stron, zmierzającą do wzruszenia decyzji ostatecznej, był fakt nieuzyskania odszkodowania od Gminy Miasta T.. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ostatecznej z dnia [...] Rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie art. 145 Ordynacji podatkowej oraz błędy w ocenie zebranego materiału dowodowego i w ustaleniach faktycznych. Podatnicy odrzucili sformułowany w zaskarżonej decyzji zarzut, iż jedynie chęć odszkodowania stanowi istotę postępowania wznowieniowego, albowiem sklasyfikowanie drogi, jako drogi publicznej, może stanowić podstawę do ustawowego zwolnienia jej powierzchni z opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 dalej ustawa pol). Podkreślili, iż od wielu lat próbują uregulować stan prawny części nieruchomości, zajętych pod drogi publiczne. Podnieśli, że Prezydent Miasta T., jako organ podatkowy, przez opieszałość innych organów nie może wznowić zawieszonych postępowań w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2003-2006. We własnym zakresie podjął działania mające na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości podatników od strony południowej, zlecił firmie geodezyjnej G. aktualizację mapy geodezyjnej w zakresie przebiegu działek o numerach 21/72, 21/1, 21/70. Z dokonanych pomiarów wynika, że część gruntów w południowej części nieruchomości podatników jest zajęta na drogę W.. Skarżący wskazali, że Prezydent Miasta T. nie wyraził swojego stanowiska w sprawie przejęcia gruntów, stanowiących ich własność w formie decyzji, jak również brak jest rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury w sprawie odwołania od decyzji Wojewody K. z [...]., odmawiającej nabycia przez Gminę Miasta T.z mocy prawa z dniem 01 stycznia 1999r. za odszkodowaniem własności nieruchomości gruntowej, położonej w G., gmina L., oznaczonej jako działki o numerach 21/17, 21/66, 21/67. SKO w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy przeprowadziło rozprawę administracyjną z udziałem skarżącego, jego pełnomocnika oraz pełnomocników Prezydenta Miasta T., Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg oraz pełnomocnika Wojewody K.. Organ ustalił, że w dniu 22 lipca 1994r. skarżący przejęli od K. Sp. z o.o zabudowaną nieruchomość przy ul. W. w T., na działkach o numerach 21/17, 21/66, 21/67, 21/68, 21/69, 21/70, 21/71, 21/72, 21/73 (w obrębie 42), zapisaną w księdze wieczystej nr KW[...]. W 1999 r. podatnicy wystąpili do Zarządu Miasta T. o przejęcie i wykupienie części gruntów, zajętych pod drogę W. (wniosek ten został ponowiony w dniu 10 grudnia 2005r.). Organ ustalił, iż już w dniu 19 listopada 1994r. (w rzeczywistości 1999r.) geodeta, P. R., działający na zlecenie skarżących podjął czynności w celu ustalenia granic gruntów. Dokonano tego w obecności stron oraz przedstawicieli Urzędu Miasta T. i Starostwa Powiatowego w T.. Sporządzono wówczas protokół graniczny, z którego wynika, iż w części południowej spornej nieruchomości znajduje się ulica W., droga utwardzona wraz z chodnikiem o nawierzchni żwirowo-żużlowej z betonowymi krawężnikami oraz pasem przydrogowym. Zdaniem stron od dnia nabycia nieruchomości do chwili obecnej część ww. gruntów, zajęta pod pas drogowy pozostaje we władaniu Gminy Miasta T., poprzez finansowanie i wykonywanie takich robót, jak modernizacja, odśnieżanie, oświetlenie. Organ wskazał, iż istnienia tego władztwa nie potwierdziła Pełnomocnik MZD w T.. Skarżący podnieśli też, że w części północnej gruntów stanowiących ich własność, (częściowo działki nr 21/17, 21/66, 21/67) usytuowana jest ulica O. (zwana również K.), jest to także droga publiczna i jedyna droga dojazdowa do domów, zagród, zabudowań i gospodarstw usytuowanych przy ul. K. w T. oraz przy ul. O. w G.. W roku 1999 strony wystąpiły do Zarządu Gminy L. z wnioskiem o przejęcie i wykupienie części gruntów zajętych pod drogę O. (K.), natomiast w dniu 10 grudnia 2005r. skierowali do Wójta Gminy L.wniosek o wypłatę odszkodowania z tytułu bezumownego użytkowania w okresie od 22 lipca 1994r., do 31 grudnia 1998r. części nieruchomości zajętej pod drogi publiczne, tj. ulicę O. lub K.. Podczas rozprawy administracyjnej pełnomocnik Prezydenta T., jako organu podatkowego, oświadczyła, iż sporna okoliczność przeznaczenia części gruntu pod drogi publiczne była znana temu organowi w dacie wydania decyzji. Ponadto pełnomocnicy Prezydenta T. zakwestionowali argument stron, jakoby w obręb nieruchomości skarżących wchodziły jakiekolwiek drogi publiczne. Organ podkreślił, iż kwestią sporną jest, czy podatnicy powinni byli na mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, zostać objęci ww. podatkiem także za grunty faktycznie zajęte pod drogi publiczne, które winny być zwolnione od niego na mocy art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy pol. W ocenie Kolegium z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że grunty, które zdaniem stron należy uznać za drogi, nie są nimi w rozumieniu ww. ustawy. Organ podkreślił, iż nie ma żadnych uprawnień, by ingerować w kompetencje organów właściwych w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa za odszkodowaniem własności określonej nieruchomości na mocy art. 73 ust. 1-3 ustawy z 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Jednocześnie w ocenie organu, zasadniczym zagadnieniem jest, czy kwestia ewentualnego zajęcia części nieruchomości pod drogi publiczne, na którą powołują się podatnicy, była istotną dla sprawy, nową okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej). Zdaniem organu kwestia dróg nie była okolicznością sporną zarówno w dacie wydania ww. decyzji Prezydenta Miasta T. ([...].), jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.([...] Nie podniósł jej także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...]., który po rozpoznaniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.z [...] oddalił skargę. W konsekwencji w ocenie organu okoliczność rzekomego zajęcia części nieruchomości skarżących pod drogi publiczne nie jest okolicznością nową, nieznaną organowi, który wydał decyzję, a istniejącą w dacie jej wydania. Podkreślono, iż już w 1994r. podatnicy informowali Prezydenta Miasta T. o zajęciu części ich gruntu pod drogi publiczne. Podkreślono, że skarżący sami wskazują na fakt, iż 19 listopada 1994r. (1999r.) "na ich zlecenie" geodeta podjął czynności w celu ustalenia granic gruntów, co odbyło się w obecności zainteresowanych i zawezwanych stron, w tym także przedstawiciela Urzędu Miasta T.. Konkludując organ stwierdził, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka, wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, bowiem kwestia istnienia (lub braku) drogi na spornej nieruchomości nie jest nową okolicznością, nieznaną organowi, który wydał decyzję. Tym samym nie ma podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż nie istniały przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym oraz błędy w ocenie zebranego materiału i w ustaleniach stanu faktycznego. Uzasadniając skargę strony wskazały, iż zgodnie z przyjętym orzecznictwem pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. Podkreślono, iż w całym materiale dowodowym dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r. ani skarżący, ani też organy nie podniosły kwestii przebiegu dróg publicznych przez nieruchomość skarżących. Według skarżących brak jest konsekwencji w działaniu SKO, gdyż już w decyzji z [...] która odmawiała uchylenia ostatecznej decyzji SKO w T.z dnia [...] winna być wzmianka, że dowody przytoczone przez podatników były znane organowi w dniu wydania decyzji. Niewłaściwe jest także stanowisko dotyczące kwestii udziału przedstawicieli Urzędu Miasta T. w czynnościach podjętych przez geodetę P.R. w dniu [...] albowiem nie uczestniczyli oni, mimo ich wezwania. W ocenie skarżących, gdyby faktycznie organy wydając decyzję wymierzającą podatek od nieruchomości za 2002 miały wiedzę o przebiegu dróg publicznych przez nieruchomość skarżących, to niezrozumiałe byłoby działanie Prezydenta T., który w 2006r zlecił na koszt Skarbu Państwa aktualizację mapy geodezyjnej pod kątem przebiegu dróg publicznych na działkach 21/70, 21/72, 21/73. Z dokonanych pomiarów wynika, że część gruntów w południowej części nieruchomości skarżących jest zajęta na drogę Wapienną, a fakt ten jest niewątpliwie nowym, istotnym dowodem w sprawie, istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję. Autor skargi nie zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż grunty, które zdaniem stron należy uznać za drogi nie są nimi w rozumieniu ww. ustawy. Opinia ta nie jest poparta żadnymi dowodami i została wydana bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Zdaniem stron przypisanie ewidencji gruntów i budynków decydującej roli w zakresie stosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy pol, nie jest działaniem prawidłowym. Dla potwierdzenia tej tezy strony przywołały orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy literatury. Na zakończenie wskazano, iż decyzją z [...] Ministra Infrastruktury, w sprawie związanej z przejęciem na rzecz Skarbu Państwa części gruntów od strony północnej nieruchomości skarżących zajętych na ul. K. uchylona została w całości decyzja organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja zapadła w trybie postępowania o wznowienie. Wnioskiem z 12 grudnia 2008r skarżący domagali się wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości będących ich własnością za rok 2002, zakończonego decyzją ostateczną, skontrolowaną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] Powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 Kpa skarżący wskazali, że w części południowej ich gruntów znajduje się ulica Wapienna, która wraz z chodnikiem i pasem przydrogowym zajmuje łączny pas na długości ponad 140 m szerokości 14 mb do 18 mb. Podnieśli, że w roku 1999 pisemnie wystąpili do władz Miasta T. o przejęcie i wykupienie części gruntów zajętych pod drogę W.. Ten wniosek skarżący ponowili w piśmie z 10 grudnia 2005r. Jednocześnie skarżący wskazali, że w części północnej ich gruntów (część działek 21/17, 21/66, 21/67) usytuowana jest z kolei ulica O.. Podnieśli, że wystąpili w 1999r do Zarządu Gminy L. z wnioskiem o przejęcie i wykupienie części gruntów zajętych na ulicę O.. Także w tym zakresie swój wniosek ponowili w 2005r. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący przedstawili ponadto cały dotychczasowy przebieg postępowania dotyczący spornej nieruchomości. Z wniosku skarżących wynikało generalne żądanie uwzględnienia braku podstaw prawnych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości tych części działek, z uwagi na przebieg dróg publicznych. Poszukując podstawy prawnej do wznowienia postępowania (w przepisach Ordynacji podatkowej, która ma w sprawie zastosowanie a nie Kodeksu postępowania administracyjnego) organ postanowieniem z 5 lutego 2009r wznowił z urzędu postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Mając na uwadze zamknięty katalog przesłanek wznowienia postępowania zawarty w art. 240 § 1 pkt 1 - 11 Ordynacji podatkowej, przyjęta przez organ podstawa określona w pkt 5 była w pełni uzasadniona okolicznościami podniesionymi we wniosku. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną ma charakter nadzwyczajny i dlatego jego wszczęcie opierać się musi wyłącznie o jedną z ustawowych przesłanek. Analiza przesłanki wznowienia, która stała się podstawą prawną rozstrzyganego wniosku wskazuje, że dla jej spełnienia konieczne jest, aby nowe, istotne okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji i były nieznane organowi, który decyzję wydał. W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ stanął na stanowisku, że okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego usytuowania dróg publicznych na nieruchomości skarżących, na które powołali się oni we wniosku, były znane organowi w chwili wydawania decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002r. W 1999r bowiem skarżący wystąpili do Zarządu Miasta T. o przejęcie i wykupienie części gruntów zajętych pod drogę W. a wcześniej, w 1994 zlecili geodecie, P.R. ustalenie granic spornej nieruchomości, o czym - bez względu na faktyczny udział przedstawicieli organów – były one powiadomione. W samym wniosku o wznowienie postępowania skarżący podkreślali, że zarówno wobec przebiegu ulicy W., jak i O. już w 1999r domagali się od właściwych organów wykupienia gruntów w tym zakresie. Wnioski w tym przedmiocie ponowili w 2005r i efekt aktywność stron po tym momencie skłonił skarżących do zainicjowania postępowania o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001r wydana została przez Prezydenta Miasta T. 22 [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] utrzymało tę decyzję w mocy; w następstwie skargi do sądu, wyrokiem z [...] Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. W aktach administracyjnych znajduje się odpis wyroku z uzasadnieniem, z którego wynika, że w trakcie postępowania w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r skarżący nie podnosili na żadnym etapie postępowania okoliczności dotyczących przebiegu dróg publicznych przez ich nieruchomość. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się także wyroki sądów administracyjnych dotyczących podatku od przedmiotowych nieruchomości za rok 1997, 2000, 2003, 2004. Zarówno w postępowaniu dotyczącym 1997r, jak i 2000 roku analizowana była kwestia znajdujących się na nieruchomości skarżących dróg. Sądy uznały, że sporne drogi nie zostały formalnie sklasyfikowane jako drogi publiczne i ujęte w ewidencji, co pozwoliłoby ten teren wyłączyć z opodatkowania, natomiast uchyliły decyzje z uwagi na potrzebę dokonania ustaleń, co do faktycznego korzystania z nieruchomości pod kątem zastosowanej stawki podatku w tym zakresie. Wprawdzie w postępowaniu dotyczącym 2002r ani organy, ani skarżący nie podnosili kwestii przebiegu dróg przez nieruchomość, lecz nie można uznać, że organy nie miały wiedzy w tym zakresie. Brak stosownych ustaleń i wyjaśnienia tych okoliczności był uchybieniem postępowania, które należało weryfikować w ramach zwykłego trybu postępowania. Należy zwrócić uwagę, że co do zasady, na podstawie art. 165 § 2, 4 i 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej w wersji obowiązującej w 2002r, w sprawach dotyczących ustalania zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie (dotyczy to wymiaru podatku od nieruchomości ustalanego dla skarżących) w sytuacji, gdy stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie, organ odnosi się do danych o stanie nieruchomości z poprzednich lat. Tworzy to swoistą "ciągłość" postępowania, w ramach której okoliczności dotyczące przedmiotu opodatkowania czy podmiotu zobowiązanego są odnoszone do lat wcześniejszych. Taka konstrukcja postępowania musi skutkować uznaniem, że okoliczności takie, jak przebieg drogi publicznej przez nieruchomość w jednym roku (spór pomiędzy stronami w tym zakresie), stanowią okoliczności znane organowi w kolejnym roku. Jeżeli organ ich nie uwzględnia, to jest to naruszenie zasad postępowania wymiarowego. Jednocześnie pominięcie tej kwestii w sporze administracyjnym i sądowo-administracyjnym pomiędzy organem a podatnikiem akurat w postępowaniu w odniesieniu do jednego roku podatkowego nie może skutkować przyjęciem, że do tej okoliczności, jako nowej i nieznanej organowi (bo przemilczanej w decyzji ustalającej wymiar podatku) w chwili wydawania decyzji, będzie można powrócić w ramach postępowania o wznowienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.