I SA/Bd 152/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na oświadczenie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu z dnia 2 listopada 2023 r. nr DO.4301.08758.2022 w przedmiocie wypowiedzenia umowy o dofinansowanie postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić J. C. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 13 stycznia 2024 r. J. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na oświadczenie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu z dnia 2 listopada 2023 r. nr DO.4301.08758.2022 w przedmiocie wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu wniósł o jej odrzucenie w związku z niedopuszczalnością rozstrzygania sporów związanych z udzieleniem dofinansowania w ramach programu priorytetowego "Czyste powietrze" przez sądy administracyjne, albowiem kwestie te pozostają w kompetencji sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Rozpatrywana skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634, dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres tej właściwości reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg (katalog zawarty w § 2) na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu. Mając na uwadze treść samej skargi oraz oświadczenia, którego skarga dotyczy, należy zbadać, czy zaskarżone oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o dofinansowanie mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że akty lub czynności, o których mowa w tym przepisie, stanowią te, które: po pierwsze, w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzjami ani postanowieniami; po drugie, mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; po trzecie, podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; po czwarte, są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się – między innymi – jednostronnością działania; po piąte, są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (por.: B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19). Co istotne, akty lub czynności, w stosunku do których właściwość sądów administracyjnych formułuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia. W konsekwencji odpowiadają one raczej formule wykonywania prawa niż jego stosowania, a zatem urzeczywistniają dyspozycję normy prawnej kreującej już konkretny (tj. istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por.: Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350-351). Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach programu priorytetowego "Czyste powietrze". Na podstawie umowy z dnia 14 listopada 2022 r. nr DDP220103/OA-cp zawartej z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu skarżącej przyznano dotację do termomodernizacji budynku w kwocie 136.200 zł. W wyniku przeprowadzonej kontroli Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu ustalił, że w budynku objętym dofinansowaniem prowadzona była przez skarżącą działalność gospodarcza, co naruszało zasady określone w Ogólnych warunkach przyznania i wypłaty dofinansowania i skutkowało wypowiedzeniem umowy i koniecznością zwrotu nienależnie wypłaconej dotacji w kwocie 136.200 zł wraz z odsetkami. Skarżąca pismem z dnia 13 stycznia 2024 r. zaskarżyła pismo Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu z dnia 2 listopada 2023 r. w przedmiocie wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. W ocenie Sądu, złożona skarga na oświadczenie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu z dnia 2 listopada 2023 r. o wypowiedzeniu umowy o dofinansowanie nie należy do żadnej z kategorii aktów prawnych lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. W tym zakresie wskazać należy, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją ochrony środowiska i działa jako samorządowa osoba prawna w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p."), nie został zaliczony przez ustawodawcę do organów ochrony środowiska, lecz został określony jako jedna z instytucji ochrony środowiska (art. 400 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, dalej: "p.o.ś."). Powyższe świadczy jednoznacznie o tym, że ustawodawca świadomie nie chciał przedmiotowego Funduszu włączyć do grona organów administracji do spraw ochrony środowiska, a w ślad za tym przypisać im typowej dla organów administracji formy działania w postaci aktu administracyjnego (decyzji). Zauważyć należy, że przedmiotem statutowej działalności Funduszu jest finansowanie przedsięwzięć i zadań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w szczególności w formie dotacji i pożyczek z przychodów wskazanych w przepisach p.o.ś. oraz w przepisach ustaw szczególnych. Zgodnie zaś z art. 411 ust. 8 p.o.ś., Fundusz udziela dotacji oraz pożyczek w formie umowy cywilnoprawnej. Skoro art. 411 ust. 8 p.o.ś. stanowi, iż dotacji i pożyczek udziela się na podstawie umów cywilnoprawnych, to należy przyjąć, że przepis ten jednocześnie wyklucza podejmowanie decyzji w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 861/10). O cywilnoprawnym charakterze niniejszej sprawy świadczy również § 12 Regulaminu naboru wniosków o dofinansowanie przedsięwzięć w formie dotacji w ramach programu priorytetowego "Czyste Powietrze", w którym wskazano, że wszelkie spory i roszczenia związane z naborem rozstrzygać będzie sąd powszechny właściwy dla siedziby właściwego Funduszu. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że przedmiotowa sprawa nie stanowi sprawy administracyjnej, gdyż zaskarżone oświadczenie nie jest przejawem działalności organu administracji publicznej w sferze stosunków administracyjnoprawnych i tym samym nie należy ono do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając skargę za niedopuszczalną, odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.