I SA/Bd 159/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-05-18

Skład orzekający: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, opierając się na danych z rejestru REGON dotyczących przeważającego kodu PKD, które zostały zaktualizowane po złożeniu wniosku o zwolnienie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ rentowy nie zgromadził w aktach sprawy dowodów (wypisów z rejestru REGON) potwierdzających stan faktyczny, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie. Brak tych dokumentów uniemożliwił sądowi weryfikację prawidłowości ustaleń faktycznych i zastosowania prawa materialnego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za wrzesień 2020 r., powołując się na przepisy ustawy o COVID i wskazując PKD 79.11.A jako przeważającą działalność. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia, stwierdzając, że na dzień złożenia wniosku przeważającą działalnością była PKD 79.90.C, a zmiana kodu nastąpiła później. Spółka wniosła skargę, zarzucając organowi niewłaściwą wykładnię przepisów i twierdząc, że okoliczność braku aktualizacji kodów PKD nie powinna dyskwalifikować jej z ubiegania się o pomoc. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądzono od ZUS na rzecz M. sp. z o. o. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021r. sprawy ze skargi M.sp. z o. o. w B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za wrzesień 2020r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz M. sp. z o. o. w B. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] listopada 2020 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za wrzesień 2020 r., powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID". Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne; na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za wrzesień 2020r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał na regulację zawartą w art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID i stwierdził, że na dzień złożonego wniosku, tj. 4 listopada 2020 r. działalność wykazanego we wniosku kodu PKD 79.11.A, nie była przeważającą działalnością spółki. ZUS wskazał, że zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON na dzień złożenia przedmiotowego wniosku przeważająca działalność oznaczona jest kodem PKD 79.90.C. Zauważył też, że zmiany danych w przedmiocie przeważającego kodu PKD w bazie REGON skarżąca dokonała [...] listopada 2020 r. Organ wyjaśnił, że jeśli w dniu złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek RDZ-B płatnik prowadził przeważającą działalność, która uprawnia do skorzystania z pomocy to zwolnienie przysługuje, o ile są spełnione pozostałe warunku określone w ustawie. W związku z powyższym organ uznał odwołanie strony za niezasadne. W skardze do tut. Sądu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik postępowania, tj.: naruszenie art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID przez niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nie ma on zastosowania w sprawie. W ocenie strony, nie ulega wątpliwości, że na dzień złożenia wniosku spółka wykonywała działalność gospodarczą, o której mowa w jednym, a nawet w większej liczbie kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID. Zdaniem skarżącej okoliczność braku aktualizacji kodów PKD nie może dyskwalifikować spółki w ubieganiu się o pomoc skierowaną m.in. do branży turystycznej. Ustawodawca wyliczył określone kody PKD w celu określenia rodzajów działalności, do których pomoc jest skierowana. Literalne brzmienie przepisu wskazuje jednak, że jego adresatem nie są przedsiębiorcy, którzy mają zgłoszone do rejestrów określone kody PKD, lecz przedsiębiorcy prowadzący określone rodzaje działalności gospodarczej. Przeciwne rozumienie przepisu prowadziłoby do wypaczenia idei pomocy, która skierowana winna zostać do podmiotów działających w branżach, które najbardziej ucierpiały wskutek pandemi, a nie do tych przedsiębiorców, którzy prowadzą inny rodzaj działalności, lecz w rejestrach mają zgłoszone te rodzaje działalności, do których kierowana jest pomoc. Wobec powyższych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. W piśmie z dnia [...] maja 2021 r. spółka podtrzymała zarzutu zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] maja 2021r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono skarżącej wypowiedzenie się w sprawie. Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. spółka wystąpiła do ZUS o zwolnienie za wrzesień 2020 r. z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Jako przeważający kod działalności według PKD podała 79.11.A. ZUS odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za wrzesień 2020 r., gdyż na dzień złożenia przedmiotowego wniosku przeważająca działalność spółki była oznaczona kodem PKD 79.90.C. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 71.11.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.03.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z albo świadczącego usługi na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2020 r. poz. 902), oznaczone kodem 79.90.A, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.59, 85.60.Z, albo prowadzącego muzeum w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach niebędące instytucją kultury, o zakończonym procesie organizacji muzeum i wpisanym do wykazu muzeów, o którym mowa w art. 5b ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Z przepisu tego wynika, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest to, aby na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek płatnik prowadził działalność gospodarczą oznaczoną określonym kodem PKD jako rodzaj przeważającej działalności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu administracji jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z kolei na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wyczerpujący sposób rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza dochodzenie do wyjaśnienia zdarzeń w sposób dokładny i obiektywny. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na ocenie całości materiału dowodowego. Zdaniem Sądu powyższe przepisy zostały naruszone, ponieważ w aktach rozpatrywanej sprawy brak jest dowodów, na których organ odwoławczy powołuje się w zaskarżonej decyzji i oparł swoje rozstrzygnięcie. W aktach nie ma bowiem wypisu z rejestru REGON potwierdzającego, że przed dniem [...] listopada 2020 r. przeważający rodzaj działalności spółki był oznaczony kodem PKD 79.90.C, oraz wypisu z rejestru REGON potwierdzającego, że po zmianie przeważająca działalność spółki jest oznaczona kodem PKD 79.11.A oraz wskazującego kiedy ta zmiana nastąpiła. W konsekwencji akta przedmiotowej sprawy są niekompletne. Ustalenia faktyczne, na których organ oparł rozstrzygnięcie nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Akta nie zawierają dokumentów, na które powołuje się organ. Zgromadzony materiał dowodowy jest więc niezupełny. W rezultacie Sąd nie mógł zweryfikować prawidłowości ustaleń faktycznych organu, a w konsekwencji skontrolować czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym zobowiązany uzupełniać za organ akt sprawy o brakujące dokumenty. Wskazać należy, że stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazane sądowi akta powinny być kompletne. Nadto, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem na podstawie akt sprawy. Zatem sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które wynikają z akt i legły u podstaw jej wydania, co oznacza, że musi mieć dostęp do dowodów, na których opierał się organ. Ponownie rozpatrując sprawę organ uzupełni akta sprawy o brakujące dowody. Z uwagi na popełnione uchybienia przedwczesne byłoby odnoszenie się do zasadności zarzutów sformułowanych w skardze. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Skarżąca jest natomiast zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. s.L.Kleczkowski s.A.Olesińska s.H.Adamczewska-Wasilewicz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło