I SA/Bd 16/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 4 listopada 2024 r. nr 0401-IEW1.720.4.2024 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec B. L. ("Skarżąca", Strona", "Zobowiązana") na podstawie, między innymi, następujących tytułów wykonawczych: - z [...] sierpnia 2020r. obejmującego należności w podatku dochodowym od dokonanych wypłat wynagrodzeń za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2019 r., - z [...] sierpnia 2020r. obejmującego należności w podatku dochodowym od dokonanych wypłat wynagrodzeń za maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2019 r., - z [...] maja 20203r. obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2019 r. Pismem [...] czerwca 2024 r. Zobowiązana, działając przez opiekuna prawnego E. L., wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. K. skargę na czynność egzekucyjną z [...] maja 2024 r. w postaci zajęcia nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości S.. Przy piśmie z [...] czerwca 2024 r. przedłożono zaświadczenie Sądu Rejonowego w A. K. z [...] listopada 2021 r. o ustanowieniu opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionej B. L. (Skarżącej) w osobie E. L.. Postanowieniem z [...] czerwca 2024r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. jako organ egzekucyjny oddalił skargę Skarżącej. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżąca złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r. uchylił je, a sprawę przekazał organowi pierwszej instancji, gdyż postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Uchylając postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na konieczność ustalenia, z jakiego lub jakich środków prawnych zamierzała skorzystać Strona wnosząc podanie z [...] czerwca 2024 r. W piśmie z dnia [...] września 2024 r. Zobowiązana wyjaśniła, że jej pismo z [...] czerwca 2024 r. stanowiło: - zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej złożony w trybie art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") i dotyczyło wszystkich tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, - skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości złożoną w trybie art. 54 § 1 ww. ustawy. W związku z powyższym, zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlegał rozpatrzeniu przez wierzyciela. Postanowieniem z [...] września 2024r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. oddalił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Pismem z [...] września 2024 r., działając przez opiekuna prawnego, Zobowiązana wniosła, w terminie ustawowym, zażalenie na ww. postanowienie. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Okręgowego we [...] znajdującego się w aktach sprawy, na okoliczność jej całkowitego ubezwłasnowolnienia. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że złożone zarzuty dotyczą zajęcia nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości S. oraz wezwania jej do zapłaty należności pieniężnych w ramach postępowania egzekucyjnego. Podniosła, że powyższe czynności zostały dokonane z naruszeniem art. 15 § 1 oraz art. 26 § 3a pkt 2 oraz § 5 u.p.e.a. z uwagi na fakt, iż nie doręczono jej skutecznie informacji wskazanych w tych przepisach. Wskazała, że z uwagi na jej całkowite ubezwłasnowolnienie, nie może podejmować żadnych czynności ani być podmiotem do którego kierowane są jakiekolwiek pisma, w związku z czym zajęcie nieruchomości nie mogło zostać skutecznie przeprowadzone. Zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. uzasadniła wskazując na zaistnienie przesłanki niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na całkowite ubezwłasnowolnienie oraz niedopuszczalność kierowania do niej korespondencji. W dalszej części uzasadnienia zażalenia wskazała, że w sprawie zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjnym, za taki środek uznając zajęcie nieruchomości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z [...] listopada 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od [...] lipca 2020 r., podstawy zarzutów nie stanowi zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jak również niedopuszczalność egzekucji. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej może stanowić podstawę skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, o czym stanowi art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Natomiast niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, przewidzianą w art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutu braku doręczenia upomnienia, przewidzianego w art. 33 § 2 pkt 4) u.p.e.a. organ wskazał, że obowiązek przesłania upomnienia zobowiązanemu wynika z art. 15 § 1 u.p.e.a. Celem postępowania "przedegzekucyjnego" jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Upomnienia wzywające Skarżącą do uregulowania należności z [...] grudnia 2019 r. i z [...] sierpnia 2020r. zostały przesłane na adres Skarżącej i doręczone pełnoletniemu domownikowi E. L.. Na mocy art. 18 u.p.e.a., w brzmieniu na czas dokonania powyższych czynności, do doręczeń znajdowały odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."). Upomnienia zostały doręczone za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (art. 39 k.p.a.) dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi art. 43 (zdanie pierwsze)). Z powyższego wynika, że upomnienie z [...] grudnia 2019 r. i upomnienie z [...] sierpnia 2020 r. zostały skutecznie doręczone odpowiednio [...] stycznia 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r., ponieważ doręczenia miały miejsce przed ustanowieniem – z dniem [...] listopada 2021 r. – E. L. opiekunem prawnym Skarżącej. W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych i prawnych organ stwierdził, że zarzut braku doręczenia upomnienia, wniesiony przez Skarżącą na podstawie art. 33 § 2 pkt 4) u.p.e.a. jest nieuzasadniony. Stąd, Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. w postanowieniu z [...] września 2024r. zasadnie oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Dodatkowo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie podlegają rozpatrzeniu wnioski o uchylenie czynności egzekucyjnych oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są tylko konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a., pozostałe podnoszone przez Stronę kwestie pozostają poza zakresem tego postępowania. Z powyższych powodów zarzuty naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie kwalifikują się do analizy w trybie zarzutowym. W skardze Skarżąca (reprezentowana przez opiekuna prawnego E. L.) wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2024 r. oraz o uchylenie w całości postanowienia z [...] września 2024 r. Zarzuciła naruszenie: - art. 15 ustawy egzekucyjnej z uwagi na fakt, iż organ uznaje, że termin do zgłoszenia zarzutu już upłynął, podczas gdy nie przypomina sobie, aby mama kiedykolwiek wcześniej odbierała pism tego rodzaju, w związku z czym nadal uważa, że nie doszło jeszcze do skutecznego, wywołującego skutki prawne doręczenia pism, na które powołuje się organ; 2. art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w związku z faktem, iż ma miejsce niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego, z uwagi na ubezwłasnowolnienie całkowite B. L. oraz niedopuszczalność kierowania do niej korespondencji ze skutkiem doręczania; 3. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej; 4. art. 121 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie oraz udzielania informacji; 5. Art. 122. Ordynacji podatkowej przez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; 6. art. 124 przez brak wyjaśnienia stronie skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Strona wniosła także o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Okręgowego we [...] na wykazanie ubezwłasnowolnienia całkowitego B. L.. Do skargi nie załączono jednak wskazanego wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontroli Sądu poddano postanowienie wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Orzeczenie to mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sprawa rozpoznaną została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydano w postępowaniu zapoczątkowanym wniesieniem przez Zobowiązaną środka prawnego w postaci zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W swej istocie, zarzut uregulowany w art. 33-34 u.p.e.a., zmierza do udaremnienia prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Skuteczne zgłoszenie zarzutu może otworzyć spór, co do zasadności prowadzenia egzekucji również w aspekcie materialnym (istnienia i wymagalności obowiązku). Zarzut z art. 33 u.p.e.a. jest środkiem prawnym o specyficznych cechach. W odróżnieniu od znanego z ogólnego postępowania administracyjnego odwołania (art. 127 i nast. k.p.a), jest środkiem "kierunkowym". Wniesienie zarzutu powinno spowodować badanie jego zasadności w granicach wskazanych przez stronę (podstaw zgłoszenia zarzutu). Niewłaściwa jest całościowa weryfikacja zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej ponad treść zarzutu. Przemawia za tym charakterystyka zarzutu jako środka zaskarżenia, a więc narzędzia prawnego stosowanego wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu, o wyraźnie uregulowanych w ustawie podstawach jego zgłoszenia - art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. W niniejszej sprawie w wyniku, wezwania do sprecyzowania i uzupełnienia wniosku z dnia [...] czerwca 2024r. Zobowiązana wyjaśniła, że składa zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 u.p.e.a. Zarzut w swej istocie oparty był o art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. tj. o brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, które było w przedmiotowej sprawie wymagane. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. W powołanym przepisie wyrażona jest zasada ogólna egzekucji administracyjnej nazwana w literaturze zasadą ostrzegania (zasada zagrożenia). Znaczenie przestrzegania zasady zagrożenia dla prawidłowego toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego podkreślone zostało poprzez wskazanie w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. jako jednej z podstaw zgłoszenia zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Na etapie postępowania zażaleniowego jak i w skardze opiekun prawny Zobowiązanej podnosił, że Strona jest ubezwłasnowolniona całkowicie więc nie może poodejmować osobiście żadnych czynności a opiekun prawny (córka) nie przypomina sobie aby jakiekolwiek upomnienia były doręczone Skarżącej. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca została ubezwłasnowolniona całkowicie postanowieniem Sądu Okręgowego we [...] I Wydział Cywilny sygn. akt [...] z [...] sierpnia 2021r. (k. 3 akt admin.). Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w A. K., sygn. akt. [...] z [...] listopada 2021r. wynika z kolei, że z tym dniem opiekunem prawnym Skarżącej została ustanowiona E. L. (córka Skarżącej, k. 6 akt admin.). Upomnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. K. nr [...], wzywające Zobowiązaną do uregulowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2019r. sporządzone zostało [...] grudnia 2019 roku (k. 26 akt admin) i doręczone[...] stycznia 2020 roku (k. 25 akt admin.). Natomiast upomnienie nr [...] wzywające Skarżącą do uregulowania należności z tytułu podatku dochodowego (PIT-4) nosi datę [...] sierpnia 2020 roku (k. 28 akt admin) a doręczone [...] sierpnia 2020 roku (k. 27 akt admin.). Upomnienia zostały wysłane na adres zamieszkania Strony i doręczone pełnoletniemu domownikowi E. L., co wskazana potwierdziła własnoręcznym podpisem. Jak zasadnie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia upomnienia doręczone zostały przed ubezwłasnowolnieniem Skarżącej i przed ustanowieniem dla niej opiekuna prawnego (czyli przed [...] listopada 2021r.). Doręczenie powyższe miały miejsce z zachowaniem przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, znajdujących zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 121, art. 122 i art. 124 O.p. wyjaśnić należy, że organ w toku procedowania nie stosuje przepisów ustawy Ordynacja podatkowa a na mocy wskazanego wyżej art. 18 u.p.e.a. przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Nie mniej wbrew twierdzeniom autora skargi, stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony w sposób prawidłowy a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia wydanego w I instancji wyjaśnia w sposób czytelny i jasny przesłanki którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. W świetle ustalonych okoliczności potwierdzonych dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy organ zasadnie oddalił zgłoszony zarzut. Okoliczności zgłaszane przez Zobowiązaną, a dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jak słusznie wskazał organ mogłyby ewentualnie stanowić przedmiot rozpoznania, w odrębnym postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania. Sąd postanowieniem wpisanym do protokołu posiedzenia niejawnego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek Skarżącej o przeprowadzanie dowodu z dokumentu albowiem nie został on dołączony do skargi. Jednocześnie Sąd wskazuje że kserokopia sentencji postanowienia Sądu Okręgowego we [...] z dnia [...] sierpnia 2021r. znajduje się w aktach sprawy. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.