I SA/Bd 163/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. prowadzi z majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] wystawionych w dniu [...] marca 2018r. przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T., obejmujących zobowiązania osoby trzeciej odpowiedzialnej za zaległości podatkowe M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące luty, październik i listopad 2012r. Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] marca 2018r. dokonał czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] we W. i z wynagrodzenia za pracę w [...] F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] marca 2018r. W dniu [...] marca 2018r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Zobowiązanego nazwane "Skarga na czynności organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz rachunku bankowego", które zawierało m.in. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wskazano, że złożony został wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, a także skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonalności decyzji. Stwierdzono przy tym, że treść ww. dokumentów potwierdza, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych jest co najmniej przedwczesne. Postanowieniem z dnia [...] października 2018r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. o numerach [...] i [...]. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie jego zawieszenie, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w treści uzasadnienia zażalenia na okoliczności tam wskazane. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Organ powołał treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.". Następnie wskazał, że dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku której stwierdził, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. w przedmiotowej sprawie dokonał właściwego rozstrzygnięcia. Zauważył, że obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych wynika z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2017r. Nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe [...] F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Jak wynika z akt sprawy na powyższą decyzję organu odwoławczego wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oraz wniosek o wstrzymanie wykonalności tej decyzji. Brak rozstrzygnięcia w tych sprawach nie stanowi jednak okoliczności uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem w tym stanie faktycznym obowiązek istnieje i jest wymagalny. W toku postępowania odwoławczego organ nie stwierdził również istnienia żadnej innej przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 pkt od 1 do 10 u.p.e.a. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia żądania Strony dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2018r. o numerach [...] i [...] W złożonej do tut. Sądu skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zarzucając błędne przyjęcie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenia, ewentualnie wstrzymania. Zarzuciła też naruszenie art. 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że wierzyciel był zobowiązany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący ponownie podkreślił, że do chwili obecnej nie orzeczono prawomocnie o jego solidarnej odpowiedzialności. Tym samym nie istnieje obowiązek w postaci solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki [...], a to oznacza brak możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego względem dłużnika. Skarżący uważa, że do wszczęcia egzekucji nie wystarczy samo stwierdzenie wymagalności obowiązku podatkowego. K. jest jeszcze stwierdzenie, że zobowiązany uchyla się od obowiązku, tj. świadomie podejmuje działania lub odstępuje od określonych działań, zamierzając w ten sposób doprowadzić do stanu niewykonywania obowiązku. W ocenie Strony przesłanką podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest zatem nie tylko stwierdzenie niewykonania obowiązku, ale przede wszystkim stwierdzenie, że zobowiązany nie ma zamiaru przystąpić do wykonania obowiązku. Podniesiono, że istnieją wszelkie podstawy do zaniechania nie tylko egzekwowania zaległości podatkowych spółki [...] od Skarżącego, ale nie ma również jakichkolwiek podstaw do przenoszenia na niego solidarnej odpowiedzialności Spółki. Wskazał, że na etapie postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego Skarżący w sposób kompleksowy wykazał istnienie przesłanek uniemożliwiających przeniesienie na niego odpowiedzialności solidarnej za zaległości Spółki. Podkreślił przy tym, że postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, ponieważ została złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a pomimo tego odmawia się Skarżącemu chociażby "prawa do czasu" do osądzenia prawomocnie całej sprawy, zanim zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne, ewentualnie zanim to postępowanie egzekucyjne będzie kontynuowane. Zdaniem Strony do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej konieczne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ dodał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019r. sygn. akt II FSK 3626/18 wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia wydanego w pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew stanowisku Skarżącego w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu należy, że WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia [...] maja 2018r. sygn. akt I SA/Bd 75/18 odmówił wstrzymania wykonania decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik i listopad 2012r. Zatem w czasie wydania zaskarżonego postanowienia, tj. [...] grudnia 2018r. ww. decyzja była ostateczna i podlegała wykonaniu. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że skoro odpowiedzialność Skarżącego nie została prawomocnie przesądzona, tym samym zdaniem Skarżącego świadczy to o tym, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Odnosząc się do tego podać należy, że zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z tym decyzja ostateczna podlega wykonaniu. Decyzje ostateczne, to stosownie do art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w tej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Nie budzi zatem wątpliwości, że okoliczność wniesienia skargi na decyzję, czy skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji, nie oznacza braku podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dla wszczęcia i prowadzenia egzekucji wystarcza, że decyzja ma przymiot ostatecznej, a nie prawomocnej. W związku z tym należy stwierdzić, że nie zaistniała w szczególności zawarta w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka braku wymagalności obowiązku. Podkreślenia wymaga, że brak przymiotu wymagalności wiąże się ze wstrzymaniem wykonania obowiązku, niemniej jednak umorzeniem postępowania skutkuje zaistnienie wskazanej okoliczności jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego kiedy zostanie ona ujawniona. Natomiast jeżeli okoliczność ta wystąpiła już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, brak wymagalności jest podstawą do jego zawieszenia w trybie art. 56 u.p.e.a. "Jeżeli zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a." (zob. Komentarz, do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Piotr Pietrasz. LEX 2010, nr 94664). W tym kontekście wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie dopiero postanowieniem z dnia 9 stycznia 2019r. sygn. akt II FSK 3626/18 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik i listopad 2012r. Postępowanie egzekucyjne zostało natomiast wszczęte w dniu [...] marca 2018r. (data doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu). Z powyższego wynika, że postanowienie NSA wstrzymujące wykonanie decyzji zapadło po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Zatem stwierdzić należy, że obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych nr [...] i [...], wynika z decyzji, która wprawdzie w chwili obecnej nie podlega wykonaniu, co jednak nie dawało podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego - z powodów, o których powyżej. Tym bardziej, że Sąd ocenia zaskarżone postanowienie na dzień jego wydania, a zatem na dzień [...] grudnia 2018r. Dopiero wydane w dniu [...] stycznia 2019r. przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie o sygn. akt II FSK 3626/18 wstrzymujące wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2017r. stanowiło podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania decyzji, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Zatem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia decyzja była ostateczna i podlegała wykonaniu oraz nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do wielu zarzutów podniesionych w kontekście kwestionowania zasadności decyzji o odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej, należy przede wszystkim wskazać, że w sprawie zastosowanie miały zasadniczo dwie ustawy: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz.2096), dalej: "k.p.a." Zgodnie z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza obowiązek organów administracji publicznej działania na podstawie i w granicach prawa. Granicą niniejszej sprawy jest zagadnienie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. W granicach niniejszej sprawy Sąd natomiast nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki [...]. Podobnie nie ma wpływu na ocenę niniejszej sprawy powołana na rozprawie przez Pełnomocnika Skarżącego okoliczność wydania przez Prezesa Zarządu PFRON decyzji z dnia [...] sierpnia 2019r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu solidarnie z pozostałymi członkami zarządu oraz ze Spółką [...] z tytułu wpłat na PFRON. Podkreślić należy, że kontrola zaskarżonego postanowienia sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy w sposób prawidłowy, zgodnie z prawem i w jego granicach, zgromadził materiał dowodowy, ponadto czy sformułowane przez ten organ wnioski – w zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego – mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Istotne przy sądowej kontroli jest i to, czy dokonana przez organ ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Przy tak pojmowanym legalizmie działania organów, należało przyznać rację Dyrektorowi, który uznał, że Skarżący nie wskazał żadnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły zasad postępowania podatkowego w stopniu nakazującym wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy dla oceny wniosku Strony, który prawidłowo oceniły, omówiły też dowody, na których ustalenia zostały oparte i dokonały trafnej wykładni przepisów prawa, które zastosowały. W związku z tym Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego wskazanych w skardze. Sam fakt, że ocena w sprawie została przez organy dokonana odmiennie niż oczekiwała tego Strona, nie świadczy o naruszeniu przepisów prawa w stopniu zobowiązującym do uchylenia zaskarżonego postanowienia administracyjnego. Sąd zauważa, że organ nie mógł naruszyć art. 116 § 1 ust. 1 O.p. w związku z art. 1 § 1 i art. 2 rozporządzenia Prezydenta [...] z dnia [...] października 1934r. – Prawo o postępowaniu układowym, bowiem ich nie stosował w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.