I SA/Bd 168/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S.A. w P. Oddział w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] 2006r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2005r. Nr [...], wystawionego przeciwko Grażynie W. obejmującego należność z tytułu opłaty za nielegalnie pobraną energię elektryczną a w kwocie 1846,00 zł W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] wystawiony przez E. S.A. Oddział w B., obejmujący należność związaną z nielegalnym poborem energii elektrycznej za miesiąc grudzień 2004 r. w kwocie należności głównej 1.846,00 zł Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku Grażyny W. Pismem z dnia [...] 2005r. skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia odwołania złożonego do wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazując na brak przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W dniu [...] 2005r. skarżąca złożyła na przedmiotowe postanowienie zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podniósł, że art. 56 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania, a w tej sprawie żadna z przewidzianych przez ustawodawcę okoliczności nie wystąpiła. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że poddanie przedmiotowej należności egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie wynikał z decyzji, postanowienia lub innego orzeczenia było działaniem nieprawidłowym. Przedłożony przez wierzyciela tytuł wykonawczy nie uprawniał do prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uwagi na powyższe Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] 2005r. Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wskazując, iż podstawa prawna należności wymienionej w tytule wykonawczym nie ma charakteru postanowienia, decyzji lub innego orzeczenia, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 3 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła E. S.A. w P. zarzucając mu naruszenie art. 27 § l pkt 3 i art. 3 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przyjęcie, że przedmiotowe tytuły wykonawcze podają błędną podstawę prawną w pozycji 30 tytułu. Postanowieniem z dnia [...] 2006r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2005r. Nr [...], wystawionego przeciwko Grażynie W. obejmującego należność z tytułu opłaty za nielegalnie pobraną energię elektryczną w kwocie 1846,00 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w tytule wykonawczym wystawionym na Grażynę W., w rubryce 30 "Podstawa prawna należności", zaznaczono, że stanowi ją orzeczenie z dnia [...] 2004r. Nr [...], ale ani w aktach sprawy, ani w pismach wierzyciela nie wskazano czego dotyczy to orzeczenie, nie okazano go również organowi egzekucyjnemu. Zdaniem organu odwoławczego sposób, w jaki wierzyciel uzasadnia żądanie prowadzenia egzekucji pozwala wywnioskować, że orzeczenie, które nakładało obowiązek świadczenia przez Grażynę W. na rzecz Spółki Akcyjnej "E." nie zostało wydane. Ponadto organ podatkowy stwierdził, iż tytuł wykonawczy przesłany do organu egzekucyjnego nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § l pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ nie zawiera podstawy prawnej obowiązku dokonania przez wskazaną w nim osobę opłaty z tytułu nielegalnego poboru energii. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. art. 57 Prawa energetycznego, na który powołuje się wierzyciel, wprowadza szczególny rodzaj odszkodowania obciążającego odbiorcę i sposób obliczania tego odszkodowania (gdy wierzyciel nie dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych). Obciążenie odbiorcy nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, a wysokość należności nie wynika wprost z ustawy i dlatego warunek prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest spełniony. Pomiędzy dostawcą paliw lub energii nie następuje stosunek administracyjnoprawny, lecz cywilnoprawny. Z tych względów egzekucja należności za nielegalny pobór energii zdaniem organu odwoławczego nie może być prowadzona w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bez uprzedniego uzyskania orzeczenia stwierdzającego obowiązek poniesienia tych opłat. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej w B. podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie stanowi istoty sporu to, czy opłaty za nielegalnie pobraną energię w wysokości określonej w taryfach podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Zaznaczył jednak, iż wysokość tych kwot powinna być skonkretyzowana w indywidualnym orzeczeniu, a ten warunek nie został spełniony. Dodał również, że zamiarem organu egzekucyjnego nie było pozbawienie wierzyciela prawa do egzekwowania należności, a jedynie doprowadzenie do sytuacji, w której jego realizacja nie będzie odbywała się w sposób, który naruszy prawa zobowiązanego. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów art. 3 § 1 i art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że przedmiotowy tytuł wykonawczy nie podaje podstawy prawnej egzekwowanej należności. W uzasadnieniu podniosła, że art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma zastosowanie do przedmiotowych należności, które nie wynikają z decyzji lub postanowień określonych w art. 3 i art. 3a cyt. ustawy, natomiast wynikają z innych orzeczeń skierowanych na drogę egzekucji administracyjnej na mocy wyraźnego przepisu art. 57 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne. Odmienna wykładnia zdaniem skarżącej Spółki pozbawiałby ten przepis prawnej doniosłości (byłby on martwy). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. w całości podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, ocenione według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organ egzekucyjny umorzył postępowanie prowadzone wobec majątku zobowiązanego dłużnika z tytułu opłaty za nielegalny pobór energii. Na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) egzekucji podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Niewątpliwie takim przepisem jest art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.). Zgodnie z art. 57 ust. 1 przedmiotowej ustawy w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych. Na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy opłaty, o których mowa w ust. 1, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z art. 3 i 3a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika do jakich obowiązków stosuje się egzekucję administracyjną. W myśl powyższych przepisów egzekucję administracyjną stosuje się: • do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego; • do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5, wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych na podstawie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne; • do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, wynikających z orzeczeń lub innych aktów prawnych wydanych przez obce państwa; • do zobowiązań określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, długów celnych określonych w art. 201 ust. 1 oraz art. 209 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych za wprowadzanie na rynek krajowy paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanych do napędu pojazdów; • jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika, ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego, z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, z informacji o opłacie paliwowej. Analiza powyższych przepisów wskazuje, iż opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej, których skarżąca Spółka dochodzi w trybie egzekucji nie można zaliczyć do żadnego z wyliczonych tam przypadków. Sąd rozpatrujący skargę prezentuje pogląd, iż nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa jest stan, w którym egzekucja mogłaby być prowadzona w stosunku do odbiorców energii z tytułu nielegalnego jej poboru na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez E. Spółka Akcyjna bez uzyskania orzeczenia właściwego sądu powszechnego. Nie można zaakceptować sytuacji, w której tak dotkliwe instrumenty prawa egzekucyjnego byłyby stosowane wobec odbiorców praktycznie w oparciu o jednostronne i arbitralne oświadczenie dostawcy energii. Sąd podzielił, więc w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach: z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt III SA 1034/02 oraz dnia 23 sierpnia 2000r., sygn. akt III SA 1262/99 Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego jej poboru mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt III S.A. 1034/02). W związku z tym należy stwierdzić, iż nie jest wystarczające do faktycznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, że dany obowiązek podlega windykacji w tym trybie mocą danego przepisu prawa. W sprawie będącej przedmiotem skargi konieczne jest, aby obowiązek uiszczenia opłaty za nielegalny pobór energii był stwierdzony orzeczeniem właściwego sądu. Egzekucja należności za nielegalny pobór energii może być prowadzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po uprzednim uzyskaniu wyroku sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek poniesienia tych opłat. Dopiero po wydaniu wyroku przez sąd powszechny wierzycielowi będzie przysługiwało prawo do wystawienia tytułu wykonawczego i dochodzenia należności na drodze postępowania egzekucyjnego 6w administracji ( wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2000r., sygn. akt III S.A. 1262/99). W konsekwencji należy stwierdzić, iż organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji W przedmiotowej bowiem sprawie wystawione tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu z art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy w zakresie podstawy prawnej obowiązku zapłaty opłaty taryfowej za nielegalny pobór energii. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.