I SA/Bd 168/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za 2003 rok postanowił odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za 2003 rok M.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków na ich uiszczenie. Wnioskodawca podniósł, iż w stosunku do organu skarbowego ciąży na nim zobowiązanie w wysokości 4.000.000 zł. Skarżący oświadczył, iż nie pracuje od 2007 r. ze względu na prowadzone wobec jego osoby sprawy sądowe. Nie posiada więc dochodów, majątku oraz oszczędności. Pozostaje w gospodarstwie domowym, w tym dwoje małoletnich dzieci, którego dochód w oparciu o przedłożoną umowę o pracę zawartą z żoną zatrudnioną do 30 czerwca 2008 r. na ¾ etatu w charakterze pomocy farmaceutycznej wynosił 861 zł brutto. Następnie w formularzu PPF wskazał, iż z tytułu umowy zlecenia H.K. uzyskuje 1.100 zł dochodu brutto. Z zeznania PIT-37 wynika, iż w 2007 roku osiągnęła ona średni miesięczny dochód w kwocie 972 zł. Skarżący wydaje miesięcznie na utrzymania mieszkania 421,04 zł oraz na czesne za przedszkole do którego uczęszcza syn - 80 zł. Zaznaczył, że chorujące dzieci wymagają dużych nakładów. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Prawo pomocy polega na tym, iż strona zostaje zwolniona przez Sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenie jego wynagrodzenia i wydatków( art.244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.); w zakresie częściowym polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 powoływanej ustawy przysługuje osobie fizycznej w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przez co należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podzielić należy pogląd, że użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinna ona zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Przyjmuje się, że gdy fakty, które strona podała we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowej strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie skarżący wykazał, iż przy dochodach rodziny w wysokości 1100 zł brutto ( około 800 zł netto) miesięczne wydatki wynoszą 501 zł zł. Obejmują one utrzymanie mieszkania oraz opłacenie przedszkola ( 421 zł , 80 zł). Podkreślił przy tym, iż z uwagi na choroby dzieci ponosi "duże nakłady". Zauważyć należy, że deklarowane miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny nie uwzględniły pozostałych, niezbędnych dla zapewnienia egzystencji. Podnieść należy, że za takie zaś uznaje się również koszty zakupu żywności, leków ( w znacznej wysokości zgodnie z oświadczeniem strony) odzieży, środków czystości. Ponad wszelką wątpliwość rodzina skarżącego je ponosi i to w wysokości przekraczającej 300 zł (75 zł miesięcznie na osobę), pomimo, że nie wykazała w jaki sposób. W tym stanie rzeczy złożone przez M.K. oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych, koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych. Zainteresowany ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym i dochodach żony przeznaczonych jedynie na pokrycie części wydatków. Nie wyjaśnił jednakże tej nietypowej sytuacji, w której jest w stanie zapewnić sobie egzystencję w pozostałym zakresie, co powoduje, że również te niezbędne dla zapewnienia egzystencji wydatki również musi finansować z jakiegoś źródła. W oświadczeniach dotyczących stanu majątkowego skarżący źródeł takich nie wykazał. Tym bardziej, iż nie korzysta ze wsparcia ze strony opieki społecznej, pomimo uprawnień do tego, biorąc pod uwagę tak niski miesięczny dochód na osobę w rodzinie ( 200 zł) . Referendarz nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro zatem przedstawiła ona dane niepełne, bądź ze sobą sprzeczne, to powinna liczyć się z tym, że referendarz nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Jest zasadą, że do wniosku strony można przychylić się tylko wówczas, gdy przedstawi ona swoją sytuację majątkową oraz rodzinną w sposób wyczerpujący, logiczny i wiarygodny. Wynikające z wniosku istnienie nadwyżki wydatków nad dochodami, zaważyło o tym, że skarżący nie spełnił tego warunku. Uznać zatem należało, iż tym samym nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie, nie posiadającej środków na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest związane nie tylko z oceną wysokości osiąganych dochodów czy posiadanych składników majątkowych wnioskodawcy, ale również z podejmowanymi przez niego działaniami na rzecz zmiany istniejącej sytuacji majątkowej. Tych zaś skarżący nie wykazał. Stwierdzenie zawarte w piśmie z dnia 20 maja 2008 r. (K-27),że zainteresowany od 2007 roku pozostaje bez zatrudnienia oznacza, że nawet przy korzystnej obecnie koniunkturze na rynku pracy nie podejmował starań na rzecz poprawy swojej sytuacji materialnej. Z tej przyczyny brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku choćby w częściowym zakresie. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.