I SA/Bd 175/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz D. D. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] 2004r. Nr [...] Wójt Gminy S. na podstawie art. 67 § 4 pkt 1 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998r.o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) umorzył D. D. zaległości podatkowe za lata 1993-1998 w kwocie 956,98 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do art. 67 § 4 Ordynacji organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową z urzędu gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ wskazał, iż z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż podatnik prowadził gospodarstwo rolne do 1998r. , obecnie nie pracuje i nie posiada ruchomości i nieruchomości o wartości handlowej. Ponadto przeprowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec braku składników majątkowych , które mogłyby być zajęte. Jednoczenie wskazano, iż zgodnie z art. 67 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa decyzję umarzającą zaległość podatkową pozostawia się w aktach sprawy. Pismem z dnia 20 marca 2006r. D. D. zwrócił się do Wójta Gminy S. z prośbą o wydanie decyzji Nr [...] oraz o zapoznanie z aktami sprawy. Wskazana decyzja organu pierwszej instancji została przesłana podatnikowi przy piśmie z dnia [...] 2006r. Nr [...]. Pismem z dnia 20 września 2006r. D. D. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. od decyzji z dnia [...] 2004r. W uzasadnieniu zarzucono nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji Wskazano, iż w 1993r. powstała u podatnika nadpłata, która urząd gminy "przesunął na rok 1994" – nie wydając w tym przedmiocie decyzji.W zaistniałej sytuacji podatnik zaprzestał płacenia podatku, choć posiadał środki na regulowanie zobowiązań. Podkreślił, iż urząd gminy odmawiał wydania zaskarżonej decyzji. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym w trybie art. 200 ustawy Ordynacji podatkowej strona dodatkowo wskazała, iż w aktach sprawy brak szeregu dokumentów: - odwołania od decyzji [...], - odwołania od nakazu płatniczego za rok 1992 , 1993, 1994, 1995 i 1996, - pisma z dnia 31 grudnia 1993r. [...] , - pisma z dnia 27 grudnia 1993r. znak [...], - pisma z dnia 30 grudnia 1993r. do urzędu gminy. Ponadto podatnik podniósł, iż nie otrzymał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z urzędu skarbowego. Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] 2004r. W ocenie organu odwoławczego odwołanie jest nieuzasadnione ponieważ rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu i nie narusza interesu strony. Mając na uwadze okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego przez urząd skarbowy z powodu bezskuteczności egzekucji na podstawie art. 67 § 4 pkt 1 organ pierwszej instancji miał podstawy do umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym z urzędu. Jednocześnie na podstawie art. 67 § 5 Ordynacji mógł decyzję taką pozostawić w aktach sprawy. Wskazano również, iż Wójt Gminy S. nie miał możliwości ustosunkowania się do podnoszonej przez podatnika kwestii powstałej w 1993r. nadpłaty w kwocie 20 zł ze względu na przedawnienie sprawy i nieposiadanie akt . Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium uznało, że odwołanie jest dopuszczalne ponieważ wbrew literalnemu brzmieniu art.. 67 § 5 Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji) decyzja o umorzeniu nie podlegała doręczeniu podatnikowi jedynie w przypadku umorzenia na podstawie art. 67 § 4 pkt 4. Potwierdzeniem tej argumentacji jest obecne brzmienie przepisu art. 67 d § 2 Ordynacji podatkowej , w myśl którego - w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 3 i 4 decyzję umarzającą zaległość podatkową pozostawia się w aktach sprawy. Oznacza to , zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że ustawodawca jednoznacznie wskazał w jakich sytuacjach można pozostawić decyzję umarzającą w aktach sprawy. Podatnik jest bowiem stroną postępowania w sprawie umorzenia z urzędu zaległości podatkowej a więc powinna mu przysługiwać droga odwoławcza na ogólnych zasadach. Organ pierwszej instancji powinien zatem doręczyć zaskarżoną decyzję podatnikowi i pouczyć go o możliwości odwołania się od niej w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na poprawność merytoryczną rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wskazał, iż nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2006r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 18 czerwca 2007r. do sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego w którym podkreślono, iż organ pierwszej instancji nie ustosunkował się do kwestii nadpłaty powstałej w 1993r. Okoliczność ta jest istotna dla sprawy albowiem umorzenie zaległości dotyczyło również roku 1993. Dodatkowo wskazano, iż nieprawidłowym było pozostawienie w aktach sprawy decyzji w przedmiocie umorzenia albowiem skarżący pozostawał stroną prowadzonego postępowania i przysługiwało mu prawo do złożenia odwołania na zasadach ogólnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego, w związku z tym podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Podkreślić należy, że na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada nie związania sądu granicami skargi. Oznacza to, że wniosek skarżącego wyznaczający zakres zaskarżenia nie pokrywa się z granicami rozpoznania przez sąd. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Sąd zauważa, że decyzja organu I instancji została wydana dnia 31 grudnia 2004r. i pozostawiona w aktach sparwy na podstawie art. 67 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w brzmieniu w tym dniu obowiązującym. Skarżący pismem z dnia 20 marca 2006r. (wpływ do Urzędu Gminy 19 kwietnia 2006r., k-5 akt administracyjnych) wniósł o przekazanie mu decyzji Nr 71/2004 z dnia 31 grudnia 2004r. Urząd Gminy w Sicienku przesłał stronie powyższą decyzję przy piśmie z dnia [...] 2006r. Nr [...] (k-6 akt administracyjnych). Odwołanie do decyzji z dnia [...] 2004r. skarżący złożył osobiście do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] 2006r. (k-7 akt administracyjnych). Na podstawie art. 223 § 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało złożone w przewidzianym przepisami terminie (Ordynacja podatkowa – B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki, Wydawnictwo "Unimex", s. 763). Sąd podkreśla, iż w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z dnia 28 kwietnia 2006r. bądź jakiejkolwiek innej informacji o dacie otrzymania przez skarżącego decyzji organu pierwszej instancji z dnia 31 grudnia 2004r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji również nie wynika czy organ skontrolował zachowanie przez stronę terminu do wniesienia odwołania. Organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją wydaną w grudnia 2004r. umorzył zaległości podatkowe za lata 1993-1998 . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (k -2 akt administracyjnych). Wskazać jednak należy, iż w postanowieniu organu egzekucyjnego wymieniono tytuły wykonawcze dotyczące jedynie roku: 1994 (..., 1995 (...), 1998 (...) oraz 1999 (...). Z akt sprawy w żaden sposób nie wynika czy w zakresie pozostałych okresów, których dotyczyła decyzja umarzająca zaległości podatkowe, tj. roku 1993 i 1996 prowadzone było postępowanie egzekucyjne a jeśli tak to kiedy i w jaki sposób zostało zakończone. Kwestia ta jest istotna dla ustalenia czy nie nastąpiło przedawnienie zaległości podatkowej. Organ podatkowy nie mógłby bowiem umorzyć zaległości , w sytuacji gdy wcześniej zobowiązanie podatkowe wygasło. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa umorzenie zaległości i przedawnienie są to dwa odrębne sposoby wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu wyjaśnienia wymaga również kwestia wielkości zaległości za poszczególne lata za które dokonano umorzenia. Sentencja decyzji organu pierwszej instancji podaje jedną kwotę za lata 1993-1998 w wysokości 956,98 zł. Z uzasadnienia nie wynika wielkość zaległości za poszczególne lata. W sytuacji gdy skarżący kwestionuje wysokość zaległości za rok 1993, wskazując na istnienie nadpłaty, okoliczność ta wymaga wyjaśnienia i wskazania kwoty zaległości za poszczególne okresy. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 i art.187 §1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art.187 §1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego będzie można ocenić czy odwołanie od decyzji zostało złożone w terminie oraz czy sama decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.135 i art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej należnej adwokatowi reprezentującemu skarżącego Sąd zasądził na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w sprawie ponoszenia opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.