I SA/Bd 193/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła w dniu 28 stycznia 2021 r. pismo zatytułowane "odwołanie". Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r. W uzasadnieniu organ podał, że decyzja organu pierwszej instancji została skarżącej doręczona w dniu [...] lipca 2020 r., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie wpłynął do Oddziału ZUS w T. w dniu [...] stycznia 2021 r. Zakład wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: "u.s.u.s.") do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") dotyczące odwołań od decyzji. Określony w art. 129 § 2 k.pa. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ zauważył, że o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy skarżąca została pouczona w decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. W przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął [...] lipca 2020 r. ZUS podkreślił, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może on być przedłużany ani skracany przez organ. Zatem upływ tego terminu obliguje Zakład do wydania decyzji o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie obowiązku, wynikającego z zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, czyli dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że zgodnie z ww. zasadą organ administracji powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do państwa poprzez zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Wskazała, że w dniu [...] kwietnia 2020 r. upoważniona przez nią do prowadzenia czynności księgowych M. K. - doradca podatkowy, po potwierdzeniu spełnienia kryteriów, złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za kwiecień i maj 2020 r. Dokumenty rozliczeniowe za ten okres M. K. złożyła [...] lipca 2020 r. poprzez platformę internetową, czyli przed wydaniem decyzji przez ZUS. Skarżąca podniosła, że nie miała wiedzy o uchybieniu terminu, informacja o tym dotarta do niej wraz z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r., przesłaną pocztą za pośrednictwem platformy ZUS PUE. Strona wskazała, że z tłumaczeń M. K. wynika, iż uchybienie terminu złożenia tych deklaracji nastąpiło na skutek zbiegu wielu okoliczności. Wyjaśniła, że w dniu [...] lipca 2020 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez M. K. do znajdującej się w Oddziale ZUS w T. "wrzutni" na dokumenty z uwagi na to, że był to okres "lockdownu". Oddział ZUS był dostępny dla petentów w niewielkim zakresie i załatwienie osobiście jakiejkolwiek sprawy było bardzo utrudnione. Skarżąca podniosła, że z uwagi na brak jakiejkolwiek odpowiedzi, w dniu [...] stycznia 2021 r. został ponownie złożony wniosek o rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2021 r. (data wpływu [...] stycznia 2021 r.), zatytułowany "odwołanie", jest jedynym pismem skarżącej, które wpłynęło do organu po dacie doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. W szczególności organ nie odnotował wpływu jakiegokolwiek pisma z dnia [...] lipca 2020 r., na które powołuje się skarżąca w uzasadnieniu swojej skargi. Gdyby takie pismo w istocie zostało złożone, także poprzez pozostawienie w specjalnej skrzynce na dokumenty, zdaniem organu bez wątpienia zostałoby dołączone do akt sprawy. Ponadto organ zauważył, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dale: "ustawa o COVID"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r. W decyzji tej strona została pouczona m.in. o możliwości złożenia do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. zatytułowanym "Odwołanie", wyżej wymieniona zaskarżyła wskazaną decyzję. Zakład uznał, że nie został dochowany terminu do zaskarżenia tej decyzji i decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. stwierdził, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu należnych składek za maj 2020 r. Kwestią wymagającą w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia jest to, czy wniesiony przez stronę wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2021 r. (nazwany przez nią "odwołaniem") spełniał wymogi wynikające z przepisów prawa. Wskazać należy, że przepisy nie stawiają temu środkowi zaskarżenia jakiś szczególnych wymagań formalnych. W myśl art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. dotyczące odwołań od decyzji. Odwołanie zaś powinno spełniać wymagania przewidziane dla podań (por. M. Jaskowska, M. Wilbrant-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postepowania administracyjnego, Lex/el 2021, Komentarz do art. 63 k.p.a.). Takie wymagania powinien zatem spełnić również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei art. 63 § 3 k.p.a. stanowi, że podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Wynikający z art. 63 § 3 k.p.a. wymóg podpisu jest istotny ze względu na to, że bez podpisu nie można dokonać indywidualizacji osoby, która złożyła podanie. Podpis wskazuje osobę wnoszącego i pozwala zidentyfikować, czy podanie pochodzi od podmiotu uprawnionego. Nie ulega wątpliwości, że podpis musi być podpisem własnoręcznym. Orzecznictwo sądowoadministracyjne powołuje się w tym zakresie na poglądy Sądu Najwyższego, zgodnie z którymi podpisem jest znak ręczny określonej osoby pozwalający na jej identyfikację. Podpis, choć nie musi być czytelny, to jednak musi obejmować co najmniej nazwisko (choćby w formie skróconej) i powinien być złożony w formie zazwyczaj używanej, gdy podpisujący składa podpis na dokumentach (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2007 r., V SA/Wa 1338/06 oraz powoływane tam uchwały SN z 28 kwietnia 1973 r., III CZP 78/72 oraz z 30 grudnia 1993 r., III CZP 146/93). Podpis nie może więc być zastąpiony żadnym podpisem mechanicznym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2017 r., I SA/Wa 346/17). Podobnie, jeśli podanie jest sporządzone pismem maszynowym na komputerze i w tej też formie na końcu podania umieszczono imię i nazwisko, należy uznać że nie został spełniony wymóg formalny własnoręcznego podpisu (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 maja 2008 r., VI SA/Wa 442/08; wyrok WSA z dnia 23 marca 2017r., I SA/Wa 346/17). W takim przypadku organ jest zobowiązany wezwać osobę wnoszącą podanie do usunięcia jego braków formalnych w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera własnoręcznego podpisu osoby je wnoszącej, a jedynie komputerowo naniesione jej imię i nazwisko. Nie można uznać za prawidłowy formalnie środek zaskarżenia nie podpisany własnoręcznie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bez oryginalnego podpisu, a więc niespełniający wymogów określonych w art. 63 § 3 k.p.a., nie wywołuje skutków prawnych wniesionego podania i nie można go rozpatrzeć. Uznając wniesione przez skarżącą pismo (bez podpisu) za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i rozpatrując je organ naruszył art. 63 § 3 i art. 134 k.p.a. Z uwagi na charakter popełnionego uchybienia brak jest podstaw do merytorycznej oceny przez Sąd podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Ponownie rozpatrując sprawę organ podejmie działania zmierzające do uzupełnienia braków formalnych wniesionego wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, poprzez wezwanie skarżącej do uzupełnienie tego wniosku o własnoręczny podpis, a następnie stosownie do dokonanych ustaleń podejmie rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżąca jest zwolniona z obowiązku ich ponoszenia. s.U.Wiśniewska s.H.Adamczewska-Wasilewicz s.L.Kleczkowski