I SA/Bd 195/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr) Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi "E." S. A. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...], [...], [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych Nr [...], [...], [...] oraz z dnia [...] 2005r. Nr [..] Nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych Nr [...] i Nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. otrzymał do realizacji tytuły wykonawcze [...], [...], [...], [...] i [...] wystawione przez wierzyciela - Spółkę Akcyjną E. w P Oddział w B. Po dokonanej na podstawie art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji analizie, postanowieniami z dnia [...] 2005r. Nr [...] oraz z dnia [...] 2005r. Nr [...] i Nr [...] organ egzekucyjny dokonał zwrotu tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] obejmujących należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej ze względu na brak podstawy prawnej tych obowiązków. Organ I instancji zwracając przedmiotowe tytuły wykonawcze podkreślił, że art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. nr 54, poz. 348) na który powołuje się wierzyciel nie stanowi w niniejszej sprawie wystarczającej przesłanki do dochodzenia opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej w trybie egzekucji administracyjnej. Przemawiają za tym zdaniem organu podatkowego art. 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, bowiem wprowadzają dodatkowe warunki, od których spełnienia uzależnione jest korzystanie z takiego trybu egzekucji. W sprawach nielegalnego poboru energii obowiązek poddawany egzekucji powinien wynikać z decyzji, postanowienia lub innego orzeczenia, natomiast faktura VAT charakteru decyzji, postanowienia jak również innego orzeczenia nie posiada. Na powyższe postanowienia skarżąca Spółka pismami z dnia [...] 2005r. [...] oraz z dnia [...] 2005r. [...] i [...] złożyła zażalenia. Przedmiotowym postanowieniom zarzuciła naruszenie przepisu art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 57 ust. 2 Prawa energetycznego poprzez przyjęcie, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie są wystarczające do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...], [...], [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych Nr [...], [...], [...] oraz z dnia [...] 2005r. Nr [...] i nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych Nr [...] i Nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podatkowy II instancji podkreślił, że przystępując do egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bada z urzędu jej dopuszczalność. W przypadku, gdy tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § l i 2 cyt. ustawy organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej przytoczony przez wierzyciela przepis art. 57 Prawa energetycznego daje wierzycielowi podstawę prawną do prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak istotnym jest rozróżnienie pojęcia podstawy prawnej obowiązku od podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Poprzez wskazanie podstawy prawnej obowiązku zdaniem organu II instancji, należy rozumieć wskazanie decyzji lub postanowienia właściwego organu,z których wynika obowiązek obciążający zobowiązanego. Natomiast w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego będzie to wskazanie odpowiedniego przepisu prawnego. Organ odwoławczy przepis art. 57 ust. 2 Prawa energetycznego stanowi podstawę prawną prowadzenia egzekucji opłat za nielegalnie pobraną energię w wysokości określonej w taryfach niemniej jednak ich wysokość powinna być skonkretyzowana w indywidualnym orzeczeniu lub wynikać wprost z przepisu prawa, co w omawianych sprawach nie miało miejsca. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że argumentacja wierzyciela, iż taryfikator stanowi decyzję administracyjną jest nieuzasadniona, ponieważ elementy, jakie powinna zawierać decyzja administracyjna wymienia art. 107 § l powyższej ustawy. Należą do nich między innymi: oznaczenie organu administracji publicznej oraz wskazanie strony lub stron. Wskazywana przez wierzyciela decyzja nie rozstrzyga ponadto indywidualnej sprawy w stosunku do stron, co do których majątku wierzyciel wystąpił o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Nie stanowi ponadto decyzji administracyjnej jak podkreśla organ odwoławczy nota obciążeniowa, na podstawie której wystawiany jest tytuł wykonawczy. Wskazane obowiązki, na które wystawiono tytuły wykonawcze nie wynikają z orzeczeń właściwych organów oraz nie stanowią obowiązków z zakresu administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego wynikających bezpośrednio z przepisów prawa i dlatego zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej niezasadnym jest argument, iż opłaty określone w taryfie podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2003r.Nr 153, poz. 1504 ze zm. ) poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie, w szczególności na tle art. 2 § 1 pkt 5 i art. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm.); - art. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną interpretację, a w szczególności przyjęcie, że faktura VAT wraz z protokołem nielegalnego poboru energii elektrycznej nie jest innym orzeczeniem w sytuacji, gdy odrębne przepisy prawa nakładają obowiązek sporządzenia takich dokumentów po wykryciu faktu nielegalnego poboru energii elektrycznej; - art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną jego interpretację, a w szczególności przyjęcie, że taryfa energii elektrycznej określająca wysokość opłat za nielegalny pobór, protokół nielegalnego poboru energii elektrycznej i faktura VAT, w sposób nieskonkretyzowany określają obowiązek zapłaty opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej; - art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że przekazanie do egzekucji administracyjnej należności za nielegalny pobór energii elektrycznej nie nastąpiło. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który odsyła w zakresie innych zobowiązań do odrębnych ustaw. Takim właśnie odrębnym aktem zdaniem skarżącej jest Prawo energetyczne. Ponadto skarżąca Spółka stwierdziła, że skoro dopuszczalność egzekucji administracyjnej opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej wynika wprost z art. 57 ust. 2 Prawa energetycznego w związku z art. 2 § 1 pkt 5 i art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to wystarczającą podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej jest tytuł wykonawczy wystawiony przez przedsiębiorstwo energetyczne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. w całości podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ podkreślił, że powoływanie się przez Spółkę na art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie jest zasadne, ponieważ powyższe uregulowanie ma zastosowanie do sytuacji, w której obowiązek wynika z decyzji, postanowienia lub innego orzeczenia, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Ponadto organ II instancji nie podzielił poglądu skarżącej Spółki, iż tytuł wykonawczy wystawiony w oparciu o taryfę energii elektrycznej określającą wysokość opłat za nielegalny pobór, protokół nielegalnego poboru energii elektrycznej i faktura VAT stanowi wystarczającą podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazując na inne orzeczenie zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. ustawodawca miał na względzie takie orzeczenie, od którego stronie służą środki odwoławcze, dające możliwość polemiki z dokonanym wymiarem przedmiotowym opłaty. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowan i lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, ocenione według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organ egzekucyjny zwrócił wierzycielowi tytuły wykonawcze stwierdzając, iż postępowanie egzekucyjne w administracji w zakresie egzekwowania opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej nie może być prowadzone bez uprzedniego wydania orzeczenia przez sąd powszechny stwierdzającego obowiązek poniesienia tych należności w oznaczonej wysokości. Na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) egzekucji podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Niewątpliwie takim przepisem jest art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.). Zgodnie z art. 57 ust. 1 przedmiotowej ustawy w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych. Na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy opłaty, o których mowa w ust. 1, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z art. 3 i 3a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika do jakich obowiązków stosuje się egzekucję administracyjną. W myśl powyższych przepisów egzekucję administracyjną stosuje się: • do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego; • do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5, wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych na podstawie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne; • do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, wynikających z orzeczeń lub innych aktów prawnych wydanych przez obce państwa; • do zobowiązań określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, długów celnych określonych w art. 201 ust. 1 oraz art. 209 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych za wprowadzanie na rynek krajowy paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanych do napędu pojazdów; • jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika, ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego, z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, z informacji o opłacie paliwowej. Analiza powyższych przepisów wskazuje, iż opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej, których skarżąca Spółka dochodzi w trybie egzekucji nie można zaliczyć do żadnego z wyliczonych tam przypadków. Sąd rozpatrujący skargę prezentuje pogląd, iż nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa jest stan, w którym egzekucja mogłaby być prowadzona w stosunku do odbiorców energii z tytułu nielegalnego jej poboru na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez E. Spółka Akcyjna bez uzyskania orzeczenia właściwego sądu powszechnego. Nie można zaakceptować sytuacji, w której tak dotkliwe instrumenty prawa egzekucyjnego byłyby stosowane wobec odbiorców praktycznie w oparciu o jednostronne i arbitralne oświadczenie dostawcy energii. Sąd podzielił, więc w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach: z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt III SA 1034/02 oraz dnia 23 sierpnia 2000r., sygn. akt III SA 1262/99. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego jej poboru mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt III S.A. 1034/02). W związku z tym należy stwierdzić, iż nie jest wystarczające do faktycznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, że dany obowiązek podlega windykacji w tym trybie mocą danego przepisu prawa. W sprawie będącej przedmiotem skargi konieczne jest, aby obowiązek uiszczenia opłaty za nielegalny pobór energii był stwierdzony orzeczeniem właściwego sądu. Egzekucja należności za nielegalny pobór energii może być prowadzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po uprzednim uzyskaniu wyroku sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek poniesienia tych opłat. Dopiero po wydaniu wyroku przez sąd powszechny wierzycielowi będzie przysługiwało prawo do wystawienia tytułu wykonawczego i dochodzenia należności na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji ( wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2000r., sygn. akt III S.A. 1262/99). W konsekwencji należy stwierdzić, iż organ egzekucyjny zasadnie zwrócił tytuły wykonawcze na podstawie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi." W przedmiotowej bowiem sprawie wystawione tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu z art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy w zakresie podstawy prawnej obowiązku zapłaty opłaty taryfowej za nielegalny pobór energii. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.