I SA/Bd 195/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności wiceprezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień, listopad i grudzień 2006r. i styczeń 2007r. oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006r. postanowił: oddalić wniosek W dniu 12 marca 2012 r. (uzupełniony 30 marca 2012 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Mają na utrzymaniu małoletnią córkę. Posiada rozdzielność majątkową. Żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości 3.000,00 zł miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 14 marca 2012r. zobowiązano pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący obecnie tj. od lutego 2012r. uzyskuje dochód w wysokości 750 zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, że przez ostatnie lata utrzymywał się z drobnych, sezonowych prac dorywczych i pomocy rodziny. Przedstawił zaświadczenia Naczelnika [...]US w B., z których wynika, że za 2009r. i 2010r. nie złożył w tamtejszym US zeznań podatkowych. Natomiast z zaświadczenia MOPS B. wynika, że skarżący zam. B., ul. [...] nie jest znany zawodowej służbie socjalnej. Poza tym oświadczył, że ponosi comiesięcznie wydatki związane z utrzymaniem domu np.: energia elektryczna 483,45 zł, rata kredytu hipotecznego 1.300,00 zł. Żona skarżącego jest właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem jednorodzinnym w P. gmina B.. Według zeznań podatkowych za 2009r. żona wnioskodawcy uzyskała dochód w łącznej wysokości 40.510,45 zł, zaś za 2010r. 3.528,76 zł. Do wniosku skarżący dołączył kserokopie dokumentacji egzekucyjnej. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Wręcz przeciwnie skarżący oświadczył, że jest zdrowy, podjął pracę zarobkową zaś wcześniej utrzymywał się z drobnych, sezonowych prac dorywczych i pomocy rodziny. Z nadesłanej dokumentacji wynika, że np. uiszcza opłatę za energię elektryczną czy też spłaca raty kredytu. Trzeba zaznaczyć, że nie są to wielkości małe. Z żoną posiada rozdzielność majątkową, jednakże dla niniejszej sprawy nie ma to żadnego znaczenia, ponieważ oświadczył, że prowadzi wspólnie z nią gospodarstwo domowe. Mają na utrzymaniu małoletnią córkę. Kolejną kwestią, którą należy poruszyć jest miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Z nadesłanej przez niego dokumentacji wynika, że zam. w P., gmina B., chociaż z np. zaświadczeń Naczelnika [...]US w B. czy też MOPS B. wynika, że skarżący zam. w B. przy ul. [...]. Zatem jest to oczywista sprzeczność rodząca określone konsekwencje np. odnośnie właściwości miejscowej urzędu skarbowego czy też w ogóle stanu majątkowego zainteresowanego. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu (500 zł wpisu sądowego ustalonego w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 12) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.)), a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że kwota wpisu sądowego nie powinna stanowić dla strony nadmiernego obciążenia. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Nie może być bowiem tak, że skarżący, który osiąga dochód, uiszcza różne inne opłaty, wzbrania się przed poniesieniem kosztów sądowych. Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne. Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.