I SA/Bd 198/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę 1. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] grudnia 2015r. odmawiające uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dyrektor Izby Celnej w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w W.. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2015r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego. Zawiadomienie o zajęciu, wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały skarżącemu doręczone w dniu [...] lipca 2015r. Pismem z dnia [...] lipca 2015r. organ egzekucyjny powiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o zaspokojeniu należności objętej powyższym tytułem wykonawczym i w związku z tym wniósł o nierealizowanie zawiadomienia, jako bezprzedmiotowego. Pismem z dnia [...] lipca 2015r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc przedawnienie dochodzonego obowiązku. Wskazał, że w sprawie prowadzone było już wcześniej postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone w dniu [...] maja 2015r. Zakwestionował jednak to, że termin przedawnienia rozpoczął ponownie bieg dopiero od dnia umorzenia postępowania. Podniósł, że organ egzekucyjny, od 2006r., nie podejmował żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, a zatem egzekucja już od tego czasu pozostawała bezskuteczna. W związku z tym również termin przedawnienia powinien biec ponownie od 2006r. To zaś skutkowałoby przedawnieniem należności w 2011r. Umorzenie postępowania dopiero w 2015r. bezzasadnie wydłużyło termin przedawnienia należności do kilkunastu lat. Z iluzoryczności prowadzenia postępowania nie można wywodzić skutków prawnych dotyczących przedawnienia należności. W ten sposób organ egzekucyjny naruszył również zasady konstytucyjne. 2. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. Dyrektor Izby Celnej w T., po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w W. - odmówił uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że Dyrektor Izby Celnej w T. wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów, na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 zez zm. – u..p.e.a.), związany jest stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu przedawnienia należności. W związku z tym, skoro Dyrektor Izby Celnej w W. uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione, to również Dyrektor Izby Celnej w T. zobowiązany był zająć tożsame stanowisko. 3. Pismem z dnia [...] grudnia 2015r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie ponownie podnosząc, że dochodzona należność wygasła wskutek przedawnienia. Nie zgodził się ze stanowiskiem wierzyciela, że bieg terminu przedawnienia został przerwany w dniu [...] października 2003r. i nigdy nie zaczął biec na nowo wskutek niezaistnienia żadnej z przesłanek wskazanych w art. 242 § 6 Kodeksu celnego. 4. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na przepis art. 34 § 1 u.p.e.a. wskazał, że w przypadku tego rodzaju zarzutu na który powołał się skarżący (przedawnienie art. 33 § 1 u.p.e.a.) organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela, a tym samym nie jest władny odmiennie rozpoznać sprawę. To samo dotyczy organu nadzoru, który w trybie art. 34 ustawy nie jest władny kwestionować stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. 5. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości. Jednocześnie na podstawie art. 135 P.p.s.a wniosła o uchylenie w całości poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] grudnia 2015r., a także postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2015 r., oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2015 r. Strona zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w. z art. 242 § 4, § 5 pkt 1, § 6 pkt 2 i § 7 w zw. z art. 244 pkt 3 ustawy Kodeks celny w zw. z art. 2, art. 30, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wadliwe uznanie, że wierzytelność będąca przedmiotem niniejszego postępowania egzekucyjnego nie jest przedawniona. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ) - zwana dalej p.p.s.a. - ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 8. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organy odmówiły uznania za uzasadnione zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...]. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; - błąd co do osoby zobowiązanego; - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; - prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; - niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny, który nie jest wierzycielem, obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W tym miejscy godzi się podnieść, że obecnie procedura sądowoadministracyjna zmieniła się na tyle, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Nie mniej, zdaniem Sądu ten zapis nie odbiera prawa do kontroli, o jakim mowa powyżej, gdyż jest to wyłączenie jedynie ze względu na ich incydentalność i możliwość ich kontroli w ramach kontroli postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. R. Hauser., M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, CH. BECK, W-wa 2015, s. 61). Zatem kontroli Sądu zostało również poddane postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela. 9. Przenosząc powyższe ogólne regulacje na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że skarżący podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania, a zatem zarzut wskazany w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jak stanowi art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a.: "Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego". Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego, w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Co ważne, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FW 4/04, LEX nr 160593; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 359/12, LEX nr 1327886 oraz sygn. akt II FSK 1262/12, LEX nr 1329408; z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, LEX nr 512828 i z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05, LEX nr 289067). Zatem zasadne jest stanowisko organu, że skoro Dyrektor Izby Celnej w W. (wierzyciel), w postanowieniu z dnia [...] września 2015r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] października 2015r., nie uznał zasadności żądań skarżącego, to również Dyrektor Izby Celnej w T. zobligowany był uwzględnić ten fakt w swoim rozstrzygnięciu. Również Dyrektor Izby Skarbowej nie jest władny kwestionować stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. 10. Za zasadne należy również uznać stanowisko wierzyciela, które również podlega kontroli Sądu, który wbrew stanowisku strony skarżącej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania. Skarżący uważa, że zobowiązanie przedawniło się w 2011r. albowiem w 2006r. została podjęta ostatnia czynność w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2015r. w dniu [...] października 2003r. Dyrektor Izby Celnej w W. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w związku z nieuregulowaniern przez skarżącego należności celnych określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z dnia [...] grudnia 2002r. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy zostało zakończone wydaniem postanowienia z dnia [...] maja 2015r. o umorzeniu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego wydanym za żądanie wierzyciela. Wierzyciel wszczął ponownie postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. i przekazując go zgodnie z właściwością miejscową Dyrektorowi Izby Celnej w T.. W myśl art. 242 § 4 Kodeksu celnego kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. W przedmiotowej sprawie od dnia [...] grudnia 2002 r. (data wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego II w W.) biegł termin 5 lat na dochodzenie należności celnych, ale przez doręczenie tytułu wykonawczego w dniu [...] października 2003r., wszczynającego postępowanie egzekucyjne w sprawie nieuiszczonych należności celnych, bieg ww. terminu uległ przerwaniu (art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego). Należności celne nie uległy więc przedawnieniu na mocy art. 242 § 4 Kodeksu celnego, natomiast stosownie do art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, został przerwany bieg terminu przedawniania dochodzenia należności celnych. Jak to bowiem wynika z treści powołanego wyżej przepisu, bieg przedawnienia terminu przerywa "wszczęcie egzekucji". Ponadto w myśl art. 242 § 6 pkt 2 Kodeksu celnego, z którego wynika, że po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od dnia ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Jak wynika z postanowienia wierzyciela, a czego nie kwestionuje strona skarżąca w przedmiotowej sprawie ustalono majątek zobowiązanego w postaci nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] września 2004r. Sąd Rejonowy w G. Wydział Ksiąg Wieczystych poinformował, że w dziale IV Księgi Wieczystej nr [...] dokonano wpisu hipoteki przymusowej w kwocie [...]zł, na rzecz Dyrektora Izby Celnej w W.. Zatem racje należy przyznać wierzycielowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność nie było możliwe bez uprzedniego przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Dopiero postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. organ egzekucyjny na żądanie wierzyciela umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] października 2003r. nr [...]. Wierzyciel wszczął ponownie postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...].06.2015 r. i przekazując go zgodnie z właściwością miejscową Dyrektorowi Izby Celnej w T.. Zatem wbrew stanowisku strony skarżącej należności celne objęte tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2015r. nie uległy przedawnieniu z uwagi na niewystąpienie, żadnej przesłanki w tym zakresie o których mowa w Kodeksie celnym. W doktrynie podnoszone jest, że "do uznania organu pozostawiono, czy prowadzić egzekucję należności pieniężnej (inaczej, gdy chodzi o obowiązki natury niepieniężnej), gdy wiadomo, że uzyskana kwota nie przewyższy kwoty wydatków egzekucyjnych" (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK,W-wa 2005r., s. 165). Podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 listopada 2008 r., III SA/Łd 159/2008 wyrażono pogląd, że organ egzekucyjny jest władny, w oparciu o przepis art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzyć postępowanie w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże nie jest to jego bezwzględny obowiązek." Innymi słowy mówiąc, nawet w wypadku posiadania przez organ egzekucyjny wiedzy, o braku w danym momencie możliwości wyegzekwowania dochodzonych kwot (z uwagi na stan majątku zobowiązanego), organ egzekucyjny może, ale nie jest zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku [...]