I SA/Bd 2/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę 2. oddala wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. odmawiające uznania zgłoszonego przez M. L. (skarżący) zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. nr [...] ([...]), wystawionego przez wierzyciela - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W., obejmującego należność z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC za okres od [...]. do [...]. w kwocie [...]zł należności głównej. Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego w K. Sp. z o.o. w B.. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu [...]. P. z dnia [...]. skarżący złożył do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu, powołując się na art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...]. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", wskazał na wykonanie dochodzonego obowiązku. Podniósł, że samochód osobowy marki SEAT o numerze rejestracyjnym [...], którego był właścicielem posiadał ważną polisę ubezpieczenia OC za okres objęty tytułem wykonawczym. Na potwierdzenie powyższego załączył kserokopie dokumentów dotyczących polisy nr [...]. Dnia [...]. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. przekazał zarzut zobowiązanego do wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. celem zajęcia stanowiska w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...]. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. zgłoszony zarzut uznał za niezasadny. Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. - w wyniku rozpatrzenia zażalenia - utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W.. Postanowienie to zawierało pouczenie, że jest ostateczne. Wobec powyższego, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...]. odmówił uznania zgłoszonego zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. W złożonym zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie ww. postanowienia i umorzenie postępowania. Wskazał, że organ egzekucyjny nie dokonał należytej oceny przedstawionych dowodów i nie uzasadnił w jakikolwiek sposób swojego stanowiska. Zdaniem zobowiązanego ustalenia faktyczne w sprawie są niekompletne i nie w pełni rozpatrzone, co stanowi o naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego), których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa. Ponadto zobowiązany zauważył, iż zaskarżone postanowienie wbrew dyspozycji art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. nie wskazuje jednoznacznie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem strony, wadliwe uzasadnienie uniemożliwia należyte odniesienie się do argumentacji organu i utrudnia sformułowanie odwołania od zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie podkreślił, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. (w tym zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku), stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ zauważył, że Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. w ostatecznym postanowieniu z dnia [...]. wskazała, iż nałożenie i dochodzenie wobec zobowiązanego opłaty jest w pełni zasadne, ponieważ będąc posiadaczem pojazdu marki SEAT o numerze rejestracyjnym [...], wbrew ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z ustawy z dnia [...]. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i [...] Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Z 2013r., poz. 392 ze zm.), zobowiązany nie posiadał w 2013r. ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w okresie od dnia [...]. do dnia [...]. Powyższe stwierdzenie zostało poprzedzone szczegółowym przedstawieniem ustaleń z prowadzonego postępowania wyjaśniającego w zakresie zgłoszonego zarzutu. Ustosunkowując się do podniesionego w zażaleniu zarzutu braku w zaskarżonym postanowieniu rzetelnej oceny przedstawionych dowodów i faktów, organ podkreślił, że w przypadku zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie ma możliwości rozstrzygania samodzielnie co do ich zasadności. Stanowisko wierzyciela, w sytuacji gdy zarzuty są oparte na przesłankach wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 powołanej ustawy, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. To samo dotyczy organu odwoławczego, który w trybie art. 34 ustawy egzekucyjnej nie jest władny kwestionować stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej, podobnie jak organ pierwszej instancji, nie ma możliwości merytorycznego badania stanowiska wierzyciela i prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Organ zwrócił uwagę, że treść rozstrzygnięć wierzyciela wskazuje na postępowania dowodowe przeprowadzone przez wierzyciela w dwuinstancyjnym postępowaniu wyjaśniającym przy udziale ubezpieczyciela, tj. Towarzystwa Ubezpieczeniowego i Reasekuracji Allianz Polska S.A. Zatem podjęte przez wierzyciela stanowisko było wynikiem wcześniejszej dokładnej i wnikliwej analizy wszystkich zgromadzonych materiałów dowodowych, w tym dokumentów przedstawionych przez zobowiązanego. W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania zarzucając obrazę przepisów prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym wypowiedź wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zdaniem skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej zakwestionował jego oświadczenie, według którego umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jego pojazdu została zawarta w spornym okresie. Stąd skarżący wskazał, podobnie jak wcześniej w zażaleniu w odniesieniu do postanowienia organu egzekucyjnego, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, gdyż nie dokonano należytej oceny dowodów przedstawionych przez stronę, a ustalenia faktyczne w sprawie są niekompletne i nie w pełni rozpatrzone. Skarżący podkreślił, że podtrzymuje zarzuty podnoszone wobec postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. nieuwzględnione przez organ drugiej instancji, a dotyczące zasad ogólnych postępowania administracyjnego i innych przepisów wyszczególnionych w zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718) – dalej "p.p.s.a.". W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wydane w postępowaniu egzekucyjnym, zmierzającym do przymusowej realizacji obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za niezawarcie obowiązkowej umowy ubezpieczenia. Obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz UFG został nałożony w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2016, poz. 2060) m.in. na posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie. Stosowanie do art. 91 ust. 1 tej ustawy, do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Organem egzekucyjnym jest w takim przypadku naczelnik właściwego urzędu skarbowego. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 tej ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie z treścią art.34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zatem organ egzekucyjny nie może samodzielnie weryfikować zarzutu nieistnienia obowiązku zwłaszcza w sytuacji gdy wierzyciel w odpowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. nie potwierdził zasadności takiego zarzutu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego złożył w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, tj. nieistnienie dochodzonego obowiązku. W związku z tym organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie (dalej jako: UFG) o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Postanowieniem z dnia [...]. Zarząd UFG uznał zgłoszony zarzut za niezasadny. Zobowiązany skorzystał z prawa do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia wskutek czego postanowieniem z dnia [...]. Rada UFG złożone zażalenie uznała za niezasadne. Z treści uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że wierzyciel zwracał się z prośbą do ubezpieczyciela o udzielenie informacji na temat przebiegu zawartej umowy ubezpieczenia OC ze zobowiązanym. Z udzielonych przez ubezpieczyciela wyjaśnień wynika, że zobowiązany posiadał umowę ubezpieczenia OC, zawartą z tytułu posiadania pojazdu marki SEAT o nr rej. [...], w okresie od dnia [...]. do dnia [...]. (polisa OC nr [...]), lecz zapłata składki ubezpieczeniowej miała miejsce dopiero po okresie ochrony ubezpieczeniowej, tj. w dniu [...]. W sytuacji, gdy należna składka nie została opłacona w całości w terminie, czyli do dnia [...]., zawarta umowa ubezpieczenia uległa rozwiązaniu z ostatnim dniem jej obowiązywania, co skutkowało również tym, że nie nastąpiło wznowienie umowy na kolejny okres 12 miesięcy. W myśl bowiem art. 28 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...), zawarcie następnej umowy nie następuje, pomimo braku powiadomienia, jeżeli nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy. Wprawdzie ubezpieczyciel wstępnie wystawił na kolejny okres polisę nr [...] i wezwał do uiszczenia składki, nie mniej jednak, zgodnie z powołanym przepisem, zobowiązany pozostawał bez ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczenia OC do dnia zawarcia nowej umowy ubezpieczenia, tj. do dnia [...]. Natomiast składki, których wpłaty dokonał tytułem płatności do nieobowiązującej polisy nr [...], zostały zwrócone przez ubezpieczyciela. Reasumując wobec przedstawionych przez wierzyciela (w postanowieniu z dnia [...]. a następnie w ostatecznym postanowieniu dnia [...].) faktów i dowodów uzasadniających przyjęte stanowisko o braku zasadności wniesionego zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku, organ egzekucyjny prawidłowo uznał zarzut nieistnienia obowiązku za bezzasadny. W opinii Sądu nie zasługuje na uznanie zarzut strony skarżącej, co do naruszenia zasad postępowania, o których mowa w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. art. 6 (zasada praworządności), art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 11 (zasada przekonywania). Wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania za bezzadane Sąd uznał również zarzuty dotyczące naruszenia pozostałych przepisów wskazanych w skardze. Odnośnie braku rzetelnej oceny przedstawionych dowodów i faktów rację należy przyznać organowi, że nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela i nie ma możliwości merytorycznego badania stanowiska wierzyciela i prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. W świetle powyższego, mając na względzie związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zgłoszonego zarzutu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.