I SA/Bd 203/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanowił oddalić wniosek Wyrokiem z 08 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. S. na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. Wraz ze skargą kasacyjną skarżący zainicjował postępowanie zmierzające do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, lecz, co istotne i warte podkreślenia, Sąd wniosku tego nie uwzględnił. W dalszej kolejności tut. Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie z 23 czerwca 2010 r., którym odrzucono skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę. Również i to rozstrzygnięcie skarżący zakwestionował, ponawiając wniosek o udzielenie pomocy prawnej. Wnioskujący ponownie zobrazował swoją sytuację majątkową, dochodową i rodzinną. Stwierdził, że utrzymuje się z emerytury wypłacanej w wysokości 2.216 zł. Wykazał, że w roku ubiegłym uzyskał dochód wynoszący 64.755,68 zł. Kopie upomnień potwierdzają istnienie zaległości wobec ZUS na kwotę 54.244 zł. Skarżący wspomaga finansowo córkę, której przekazywał co miesiąc od sierpnia do listopada 1000 zł. Zainteresowany przedstawił zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od 24. 08. do 23.11.2010 r. Poinformował o zadłużeniu wynoszącym 10.800 zł, a w druku PPF ujawnił, że rata kredytu wynosi 900 zł. Za istotne dla oceny swojej sytuacji majątkowej uznał spłatę zaciągniętych pożyczek w czasie, kiedy pozostawał bez pracy. Zaświadczył ponadto, że leczy się w poradni urologicznej i laryngologicznej. W listopadzie wydał na leki 200 zł. Za uzasadnione uznał również, w skali miesiąca, takie wydatki, jak : zakup żywności - 650 zł, środków czystości - 50 zł, opłacenie składki PZU - 63 zł. Nie posiada żadnego majątku, nawet osobistego, w tym oszczędności. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność żony, tam też jest zameldowany i opłaca czynsz. Wskutek ustanowienia rozdzielności majątkowej, nie ma możliwości wyegzekwowania obowiązku partycypowania przez żonę również w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Modele postępowań sądowych respektują regułę, według której koszty sądowe ponosi ta strona, której działanie spowodowało ich powstanie (art.199 p.p.s.a.). Odstępstwem od niej jest instytucja pomocy prawnej mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ona bowiem realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.6 Konwencji o ochronie praw człowieka oraz podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. ( Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego, gdyż podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej jednakże w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności ( por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w tym zakresie następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści zawartego w art.246 p.p.s.a w zwrotu " gdy osoba ta wykaże" wywodzić należy, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Podkreślić należy, że najistotniejsze z unormowań dotyczących prawa pomocy wynikają z art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a., gdyż przepisy te pozwalają wyznaczyć kolejność działań podejmowanych w ramach postępowania rozpoznawczego. Zatem ustalenie faktów mających pierwszorzędne znaczenie dla sprawy przyznania pomocy prawnej odbywa się na podstawie oświadczeń zawartych w druku urzędowym PPF. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawianych w formularzu PPF danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, referendarz na podstawie art.255 p.p.s.a. wzywa wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Z akt sprawy wynika, że powyżej opisana procedura weryfikacji wniosku miała miejsce w tym postępowaniu. Do skarżącego zwrócono się o nadesłanie "dokumentów źródłowych" ze wskazaniem, jakie konkretnie mają to być dokumenty. Rozpatrując ponownie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata należy mieć na uwadze negatywne dla skarżącego postanowienie z 19 kwietnia 2010 r. Sąd zestawił dochody i wydatki wnioskującego, a następnie odniósł je do wymaganych opłat i w konsekwencji stwierdził zdolność podmiotu do poniesienia kosztów postępowania. Uznał, że przeciw żądaniu strony świadczy ujawnienie niezadeklarowanych dochodów oraz dodatkowego konta bankowego. Nie dał też wiary twierdzeniom wnioskującego, jakoby prowadził odrębne gospodarstwo domowe. Ponadto nie uwzględnił mylnego przekonania o następstwach pozostawania w rozdzielności majątkowej, a skuteczne wykonywanie zobowiązań kredytowych czy udzielanie pomocy finansowej przeczą założeniu o pozostawaniu w niedostatku.Dokonując więc powtórnie analizy możliwości płatniczych strony na podstawie danych zawartych w kolejnym formularzu PPF sporządzonym 10 października 2010 r. oraz przedstawionych dokumentach, referendarz stwierdził, że nie uległy one od chwili wniesienia wcześniejszego wniosku takiej zmianie, która uzasadniałaby przyznanie J. S. prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Deklarowany poziom miesięcznych dochodów i wydatków, zdolność do skutecznego regulowania zobowiązań kredytowych oraz pomoc świadczona pełnoletniej córce niezmiennie świadczą nadal o tym, że ubiegający pomimo, że w sposób wybiórczy scharakteryzował swoją sytuację materialną, to jednak w dalszym ciągu dokonał tego w sposób świadczący, że dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wymaganych opłat sądowych. Co więcej, skarżący rozporządza dochodem w wyższej, niż deklarowana wysokości, sprowadzającym się do 3.189,97 zł, jak również, że na rachunku bankowym odnotowano wpłaty pochodzące od E.T.E. w B.. Jak wyraźnie stanowi art.165 p.p.s.a , postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż byłyby zaskarżane, a nawet prawomocne. Jak przyjęto w judykaturze, po wydaniu postępowania niekończącego postępowania w sprawie, zgłoszony ponownie wniosek dotyczący tej samej kwestii podlega rozpoznaniu, jednak w razie niestwierdzenia zmiany okoliczności, podlega oddaleniu. W powyższym kontekście stwierdzono, że strona w kolejnym wniosku nie wykazała, aby jej możliwości płatnicze od 19 kwietnia 2010 r., tj. od dnia wydania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, którym odmówiono jej przyznania prawa pomocy, uległy zmianie. Świadczy to o tym, że skarżący jest w stanie partycypować w ewentualnych opłatach wynikających z zastosowania przymusu adwokackiego. Tym bardziej, że jest to jedyny wydatek wymagany dla kontynuacji postępowania, a dotychczasowe koszty (wpisy sądowe) zostały skutecznie opłacone, a więc mieściły się w zakresie możliwości płatniczych ubiegającego. Krótko mówiąc, skoro okoliczności sprawy nie uległy zmianie z punktu widzenia przesłanek zawartych w art.246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a, brak jest podstaw do zmiany zajętego uprzednio przez Sąd stanowiska. Mając powyższe na względzie, na podstawie wskazanych przepisów, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., wniosek oddalono.