I SA/Bd 209/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 maja 2012 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oddala skargę W złożonym wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. skarżący wskazał na trudną sytuacją finansową. Podniósł, że utrzymuje się jedynie z renty, jest osobą schorowaną, cierpi na cukrzycę, problemy z wątrobą, trzustką, kręgosłupem i nogami, jest po zawale serca. Podkreślił, że od 1994 r. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w G.. Decyzją z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 5.546 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 2.281 zł. W złożonym odwołaniu skarżący wydanej decyzji zarzucił bezpodstawną odmowę umorzenia zaległości podatkowej, pomimo spełnienia przesłanek wynikających z art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zdaniem podatnika, jego obecna sytuacja finansowa i życiowa, a w szczególności stan zdrowia uzasadniają udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W ocenie strony, organ podatkowy nie zbadał okoliczności powstania zaległości podatkowej. Skarżący podniósł, że nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na uregulowanie zaległości podatkowej, a zajęcie egzekucyjne renty pozbawi go możliwości zakupu niezbędnych lekarstw. Strona wniosła o umorzenie przedmiotowej zaległości. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przytaczając treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskazał, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy i wydawane są w oparciu o zaistnienie w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Odnosząc się do sytuacji wnioskodawcy organ podał, że z oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym wynika, iż strona otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 614 zł miesięcznie oraz korzysta z pomocy siostry, R. J. Podatnik mieszka w domu jednorodzinnym o powierzchni 84 m2, który stanowi jego własność, wartość nieruchomości skarżący oszacował na kwotę około 50.000 zł. Ponadto strona posiada samochód marki V., rok prod. 1990 o wartości około 1.000 zł oraz przyczepę typu "SAM" o wartości 1.000 zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem i eksploatacją domu wynoszą: energia elektryczna - 60 zł, gaz - 55 zł, woda, kanalizacja - 10 zł, wywóz nieczystości - 16 zł, ogrzewanie - 100 zł, telefon - 30 zł, podatek od nieruchomości - 581 zł (rocznie), wyżywienie – ok. 200 zł. Domowy budżet jest obciążony również spłatą kredytu zaciągniętego na remont mieszkania, miesięczna rata wynosi 134 zł (spłata do kwietnia 2013 r.). Skarżący posiada zobowiązanie wobec Urzędu Miasta Ł. z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości 581 zł. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2009 r. strona wykazała: w PIT-37 - dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 3.446,49 zł, dochód z emerytury-renty w wysokości 7.745,86 zł. Z rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy - PIT-40A wynika, iż w 2010 r. skarżący uzyskał dochód z tytułu emerytury-renty w wysokości 8.125 zł. Odnosząc się do stanu zdrowia, organ podał, że strona od 1994 r. leczy się w Paradni Zdrowia Psychicznego w G., jest po zawale serca, cierpi na cukrzycę oraz ma problemy z trzustką, wątrobą, kręgosłupem i nogami, co potwierdzają przedłożone karty z leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia lekarskie. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 września 2010 r. skarżący jest częściowo niezdolny do pracy, a z dołączonego do odwołania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 03 listopada 2011 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. wynika, że podatnik jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, przyczyną niepełnosprawności są choroby psychiczne. Miesięczne wydatki związane z leczeniem wynoszą 150 zł. Ponadto organ podał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w sierpniu 2007 r. skarżący dokonał sprzedaży nabytej w lutym 2007 r. nieruchomości zabudowanej budynkiem po byłej zlewni mleka położonej w S. za cenę 43.000 zł. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 5.546 zł od dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w 2007 r., którą Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, iż nie jest w stanie uregulować przedmiotowej zaległości, albowiem utrzymuje się jedynie z renty i nie posiada żadnych innych środków finansowych, organ wskazał, że sytuacja finansowa i życiowa strony istotnie jest trudna. Organ przyznał, że w szczególności z uwagi na stan zdrowia w niniejszej sprawie wystąpił ważny interes podatnika. Brak jednak w chwili obecnej dochodów dostatecznych do zrealizowania zaległości podatkowej nie stanowi jednak sam w sobie uzasadnienia do umorzenia tej zaległości. Zdaniem organu, nie bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia pozostaje fakt, iż przedmiotowa zaległość pozostaje w związku ze zbyciem nieruchomości, a także okoliczność że dochód ze sprzedaży jest dochodem jednorazowym i dodatkowym, nie stanowiącym zwykłego źródła utrzymania. W tym zakresie organ wskazał, że z przeprowadzonej transakcji sprzedaży nieruchomości skarżący uzyskał kwotę 43.000 zł, środki finansowe jakie poniósł na zakup ww. nieruchomości wyniosły 13.130 zł oraz koszty notarialne 680,68 zł. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających poniesienie nakładów na adaptację zlewni na budynek. Skarżący nabył również udziały o wartości 15.000 zł w nieruchomości położonej w G. zabudowanej budynkiem mieszkalnym, które następnie w marcu 2009 r. zamienił na zabudowaną nieruchomość o powierzchni 3.020 m2 położoną w P. o wartości 15.000 zł. Ponadto, w kwietniu 2011 r. strona zakupiła naczepę lekką "SAM". Po sprzedaży nieruchomości podatnik przeprowadził zatem szereg transakcji, co potwierdza, że dysponował odpowiednią kwotą pozwalającą na uregulowanie niniejszej zaległości podatkowej. Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje faktu, iż z uwagi na sytuację finansową i zdrowotną w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika. Z uwagi jednak na okoliczność, że skarżący dysponował środkami finansowym, Dyrektor Izby Skarbowej korzystając z zasady uznania administracyjnego określonej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że od początku informował organy podatkowe o zagubieniu teczki, w której znajdowały się rachunki za 2007 r. Podał, że stało się to najprawdopodobniej w maju 2009 r. podczas przeprowadzki. Zdaniem skarżącego, nie jest on nic winien organom podatkowym, które obecnie skazują go na śmierć, zabierając mu środki na leczenie konieczne dla zachowania życia. Skarżący poinformował, że postanowił odzyskać duplikaty faktur dokumentujących zakup materiałów budowlanych na adaptację zlewni na domek mieszkalny, które załączył do skargi. Ponieważ nie wszystkie faktury udało mu się odzyskać, wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka T.J. , który kupił przedmiotową nieruchomość, na okoliczność poniesienia wydatków remontowych. W ocenie skarżącego, nie posiada on żadnych zaległości podatkowych, organy podatkowe zmuszają go do zapłaty podatku, który już raz zapłacił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do przedłożonych przez stronę dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na adaptację budynku po byłej zlewni, organ wskazał, że skarżący mógł to uczynić na etapie postępowania określającego wysokość podatku dochodowego z tytułu zbycia nieruchomości. Organ podkreślił, że postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej nie może służyć ponownej weryfikacji decyzji wymiarowej. W piśmie procesowym z dnia 05 kwietnia 2012 r. skarżący podniósł, że wniosek organu o oddalenie skargi jest złośliwością wykraczającą poza granice ludzkiej przyzwoitości. W jego ocenie, całokształt postępowania urzędników świadczy o ich wrogim nastawieniu do ludzi chorych psychicznie. Skarżący do pisma załączył kserokopie kolejnych duplikatów faktur potwierdzających poniesienie wydatków na adaptację zlewni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. kwocie 5.373 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 236 zł Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był art. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki umorzenia: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Są to pojęcia niedookreślone, których konkretyzacja jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym akceptowany jest pogląd, że umorzenie powinno mieć charakter wyjątkowy. O istnieniu ważnego interesu decydują kryteria zobiektywizowane, które mogłyby zachwiać podstawami bytu ekonomicznego podatnika, a nie jego subiektywne przekonanie o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej czy odsetek za zwłokę. W szczególności znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, spowodowane klęską lub innym nadzwyczajnym, wypadkiem losowym mogą stanowić przesłanki umorzenia. Odwołanie się do interesu publicznego wymaga natomiast każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S.Babiarz, B.Dauter, R.Hauser, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255). Należy podkreślić, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja co do umorzenia zaległości podatkowych czy odsetek pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego. Ustalenie nawet przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika. Organ podatkowy, mając pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, ma jednak zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza zatem dowolności. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, oraz po drugie, czy nie naruszył on w ramach uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada, czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w ustawie Ordynacja podatkowa zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 122 tej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ponadto, na mocy art. 187 § 1 ww. ustawy są one zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jako przesłankę przemawiającą za przyznaniem wnioskowanej ulgi skarżąca wskazała we wniosku z dnia 11 października 2011 r. swoją trudną sytuację materialna oraz stan zdrowia. Z punktu widzenia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej powołuje się zatem na ważny interes podatnika. Z akt sprawy wynika, że dochód skarżącego stanowi świadczenie rentowe w wysokości 614 zł miesięcznie. Strona korzysta też z pomocy siostry. Mieszka w domu jednorodzinnym, stanowiącym jej własność. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem i eksploatacją wynoszą: energia elektryczna - 60 zł, gaz — 55 zł, woda, kanalizacja - 10 zł, wywóz nieczystości - 16 zł, ogrzewanie - 100 zł, telefon — 30 zł, podatek od nieruchomości – 581zł (rocznie), wyżywienie około 200 zł. Miesięczne wydatki związane z leczeniem wynoszą 150 zł. Skarżący spłaca kredytu zaciągniętego na remont mieszkania, miesięczna rata wynosi 134 zł (spłata do kwietnia 2013 r.). Posiada samochód marki V. rok prod. 1990 o wartości około 1.000 zł oraz przyczepę typu "SAM" lekką o wartości 1.000 zł. Z rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy wynika, iż w 2010 roku I.W. uzyskał dochód z tytułu emerytury-renty w wysokości 8.125 zł. Ponadto, strona przedstawiła dokumenty poświadczające jej stan zdrowia. Skarżący leczy się w Paradni Zdrowia Psychicznego w G., ponadto jest po zawale serca, cierpi na cukrzycę oraz ma problemy z trzustką, wątrobą, kręgosłupem i nogami. Zgodnie z Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 27 września 2010 r. jest częściowo niezdolny do pracy, a z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 03 listopada 2011 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. wynika, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ podatkowy dokonał - w oparciu o przedstawione przez skarżącego dowody - szczegółowej analizy jego sytuacji finansowej i zdrowotnej w celu ustalenia, czy wystąpił ważny interes strony. Sytuacja ta jest organowi znana. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z sytuacją finansową (niskie dochody) oraz stanem zdrowia wskazują na wystąpienie ważnego interesu podatnika. Organ skorzystał jednak z uznania administracyjnego. Należy zauważyć, że przedmiotowa zaległość podatkowa powstała w związku ze sprzedażą przez stronę w dniu 24 sierpnia 2007 r. za kwotę 43.000 zł nieruchomości zabudowanej budynkiem po byłej zlewni mleka. Środki uzyskane ze sprzedaży tej nieruchomości skarżący przeznaczył na zakup w październiku 2007 r. udziałów o wartości 15.000 zł w nieruchomości położonej w G., które następnie w marcu 2009 r. zamienił na zabudowaną nieruchomość o pow. 3.029 m2 . Z kolei w kwietniu 2011 r. zobowiązany nabył lekką naczepę "SAM". Skarżący po sprzedaży nieruchomości w 2007 r. dokonywał zatem szeregu operacji gospodarczych, pomijając konieczność zapłaty podatku. Tymczasem ze środków uzyskanych ze sprzedaży powyższej nieruchomości podatek powinien być uregulowany w pierwszej kolejności. Skarżący, po sprzedaży nieruchomości w 2007 r., dysponował wystarczającymi środkami, nawet po dokonaniu wskazanych operacji gospodarczych, aby uregulować należny podatek. Strona nie wskazała powodów, dla których tego podatku nie zapłaciła. W skardze, w piśmie procesowym z dnia 22 marca 2011 r. oraz z dnia 5 kwietnia 2012 r. skarżący podnosi zarzuty związane z postępowaniem wymiarowym. Twierdzi, że organy podatkowe w toku tego postępowania nie uwzględniły okoliczności związanych z zagubieniem dokumentów świadczących o nakładach poniesionych na adaptację byłej zlewni na budynek mieszkalny. Do skargi oraz do powyższych pism procesowych załączył zagubione rachunki. Jednak w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości podatkowych nie można kwestionować i weryfikować wysokości zobowiązania podatkowego. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości nie stanowi kontynuacji postępowania w przedmiocie wymiaru tych zobowiązań, albowiem inne są cele i przesłanki podejmowanych w jego ramach rozstrzygnięć (por. wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2004 r., III SA/Wa 188/04). Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy nie naruszył prawa w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organ wskazał przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. W sposób prawidłowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie i dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego. Rozpatrzył podnoszone przez skarżącego wnioski i twierdzenia, zaś okoliczność, iż nie przychylił się do żądania skarżącego, nie przesądza o uchybieniach organu. Organ uznał, mając na uwadze, wyjątkowy i uznaniowy charakter instytucji umorzenia, iż wskazane przez stronę okoliczności, w sytuacji gdy miał on realną możliwość wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku uiszczenia podatku, nie są wystarczające dla przyznania ulgi w jego zapłacie. W ocenie Sądu nie został naruszony art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.