I SA/Bd 211/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant: Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skargi Komendanta Straży Miejskiej w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wierzycielowi tytułów wykonawczych 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r., [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia [..] r. organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., zwrócił wierzycielowi - Straży Miejskiej w B., tytuły wykonawcze z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. obejmujące należności z tytułu kar porządkowych. Organ wskazał, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów, o których mowa w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż w części C, w pozycji 44, w której wskazuje się rachunek bankowy wierzyciela, wierzyciel wpisał rachunek Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Na postanowienie organu I instancji strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podniosła, że kary pieniężne nałożone w toku postępowania wyjaśniającego stanowią dochód budżetu państwa, a w związku z tym, po ich wyegzekwowaniu, winny trafiać na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Tym samym to naczelnik urzędu skarbowego jest organem zainteresowanym egzekucją takich należności. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny przekazywałby wyegzekwowane kwoty na rachunek wierzyciela, a następnie wierzyciel na rachunek, na którym gromadzone są dochody budżetu państwa, którego Straż Miejska nie zna. Ponadto, w opinii wierzyciela, takie działanie generowałoby niepotrzebne koszty bankowe i stanowiłoby naruszenie art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104), który stanowi, że wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Dodatkowo strona podniosła, że dotychczas kary pieniężne egzekwowane były na podstawie prawomocnego postanowienia o nałożeniu kary i to urząd skarbowy występował jako wierzyciel należności z tego tytułu. Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, na art. 29 § 2, art. 27 § 1 i 2 oraz art. 26 § 1 ustawy i uznał, że wierzyciel musi uwzględnić także inne elementy uznane przez ustawodawcę za niezbędne dla przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że po wyegzekwowaniu należności wymienionych w tytule wykonawczym, organ egzekucyjny ma obowiązek przekazać je wierzycielowi. Gdyby Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. przeprowadził egzekucję na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych to nie mógłby wywiązać się z tego obowiązku. Nie wskazano bowiem rachunku bankowego wierzyciela. Wierzyciel ma rację twierdząc, że kary porządkowe nałożone w toku czynności wyjaśniających stanowią dochody budżetu państwa. Nie oznacza to jednak, że po ich wyegzekwowaniu nie muszą trafić do wierzyciela. Fakt, że należność z woli ustawodawcy może być egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz to, że stanowi dochód budżetu państwa, nie upoważnia do twierdzenia, że nie może i nie musi być przekazana wierzycielowi. Jako przykład organ wskazał grzywny nałożone mandatem karnym. Gdy nakłada je Policja są one dochodem budżetu państwa, co nie oznacza, że organ egzekucyjny nie powinien przekazywać należności z tytułu mandatu wierzycielowi, ale bezpośrednio do budżetu państwa. Dobrowolna wpłata takich grzywien odbywa się na rachunek urzędu wojewódzkiego albo organu, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę. Proces wystawiania tytułu wykonawczego jest jednak sformalizowany i istnieje obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego według wzoru. O ile można uznać, że brak zapisu przewidzianego we wzorze, a nie wymienionego w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji można uzupełnić z udziałem wierzyciela bez zwracania tytułu wykonawczego, to w tej sprawie takie rozwiązane nie mogło być zastosowane. Wierzycielowi nie umknął fakt, że ma obowiązek wskazać rachunek bankowy wierzyciela, ale świadomie wskazał rachunek urzędu skarbowego. Na postanowienie organu II instancji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu strona podkreśliła, że wierzycielem należności z tytułu kar porządkowych jest budżet państwa, w związku z czym, w tytułach wykonawczych wpisano numer rachunku właściwego urzędu skarbowego. Wskazała, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala zwrócić tytuł wykonawczy, gdy nie spełnia on wymogów określonych art. 27 § 1 tej ustawy. Przepis ten jednak, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, nie zawiera takiego elementu jak "rachunek bankowy wierzyciela". W tym stanie rzeczy, działaniem pozbawionym podstawy prawnej jest utrzymanie w mocy postanowienia o zwrocie tytułów wykonawczych z powodu błędnego (według organu) wypełnienia części C przedmiotowego tytułu. Skoro bowiem zwrot tytułów wykonawczych możliwy jest wyłącznie w przypadkach określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to działanie organu I jak i II instancji uznać należy jako naruszające art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Na poparcie swoich argumentów strona powołała postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 05 lutego 2009 r. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 23 lutego 2009 r. wydane w podobnych sprawach, którymi organy odwoławcze uchyliły zaskarżone postanowienia organów I instancji. Strona załączyła do skargi kopie tych postanowień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na początek należałoby przypomnieć, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 3 § 1p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 145 § 1 p.p.s.a. zapisano, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Ma to znaczenie o tyle, o ile w badanej sprawie można wyróżnić dwa problemy podnoszone przez strony, mianowicie to czy brak wpisu numeru konta wierzyciela w rubrykach tytułu wykonawczego wystawianego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala na zastosowanie art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 j.t. ze zm.), oraz to, czy numer konta urzędu skarbowego jest właściwy w sprawach egzekwowania kar porządkowych nałożonych w trybie art. 54 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Otóż, z powołanych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie ma prawa do orzekania w sprawie niejako w trzeciej instancji. WSA nie może poprawiać kontrolowanych orzeczeń, a jedynie w razie błędów, w zależności od ich wagi – wyeliminować albo orzeczenie z obrotu prawnego albo skargę. Badając sprawę w tak zakreślonych ramach, Sąd doszedł do wniosku, że art. 29 § 2 uEgz. nie daje możliwości zwrotu tytułu wykonawczego jako nie spełniającego wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, co uczyniono w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z tym przepisem, tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Jeżeli tytuł wykonawczy dotyczy należności spółki nieposiadającej osobowości prawnej, w tytule wykonawczym podaje się również imiona i nazwiska oraz adresy wspólników (§ 2). W ocenie WSA w żadnym z tych punktów nie mieści się obowiązek podania numeru rachunku, takich związków nie doszukał się również sam organ egzekucyjny. Z kolei obowiązek taki wynika jedynie z art. 26 § 1 uEgz., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór, o którym mowa, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych (§ 2). Zgodnie z treścią załącznika Nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), gdzie określono wzór TYT-1 tytułu wykonawczego jednopozycyjnego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych, który złożono w sprawie, pod numerem 44 przewidziano miejsce na pełny numer rachunku wierzyciela. Ustawodawca w żaden sposób nie powiązał możliwości zwrotu tytułu wykonawczego z brakami innymi niż wymienione. Stosowane przepisy są przepisami proceduralnymi, z niech jasno wynika co i jak organ może czynić formalnie. Nie wiadomo dlaczego w sprawie przyjęto, że formalizm dotyczący samych tytułów wykonawczych ma znaczenie dla zwrotu tytułu, kiedy nie uczynił tego ustawodawca. W takim wypadku stosując w sprawie art. 29 § 2 uEgz. w przypadku nie dopełnienia obowiązku wynikającego z innego przepisu niż art. 27 § 1 i 2 uEgz., organ błędnie zastosował ten przepis, co mogło mieć istotnym wpływ na wynik sprawy i takie orzeczenia należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw, z art. 135 p.p.s.a., a stosownie do art. 3 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. na tym rola sądu administracyjnego się skończyła. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji.