I SA/Bd 219/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-05-20
Skład orzekający: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.), Asesor WSA Joanna Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, mimo argumentacji strony skarżącej o istnieniu ważnego interesu podmiotu wysyłającego i interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Strona skarżąca nie wykazała istnienia ważnego interesu, który uzasadniałby odstąpienie od kary, a także nie udokumentowała nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Analiza interesu publicznego również nie wykazała podstaw do odstąpienia od kary, gdyż naruszenie przepisów ustawy SENT godzi w cel jej istnienia, jakim jest monitorowanie przewozu towarów wrażliwych i ochrona legalnego obrotu. Podanie nieprawidłowych danych, nawet jeśli było wynikiem niezamierzonego błędu, obciąża profesjonalnego przedsiębiorcę i świadczy o niedołożeniu należytej staranności.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nakładającą na O. Sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Naruszenie polegało na podaniu w zgłoszeniu SENT nieprawidłowej ilości przewożonego oleju ropy naftowej (zawyżonej w stosunku do faktycznie przewożonej ilości). Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji, argumentując, że organ powinien był odstąpić od nałożenia kary ze względu na ważny interes podmiotu wysyłającego i interes publiczny, a także brak uszczuplenia podatków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2025r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2025 r. nr 0401-IOA.4823.10.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lutego 2025r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z [...] listopada 2024 r. nakładającą karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia przez [...] Sp. z o.o. ("Skarżąca", "Strona", "Spółka") przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104, dalej: "ustawa o systemie monitorowania", "ustawa SENT").
W uzasadnieniu organ podał, że [...] września 2023 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., na terenie MOP [...] przy autostradzie [...], przeprowadzili kontrolę pojazdu ciężarowego wraz z naczepą ciężarową, przewożącego oleje ropy naftowej (kod CN 2710) o łącznej masie 22.940,061 litrów, objętego zgłoszeniem przewozu [...]. Podmiotem wysyłającym była [...] Sp. z o. o., G.. Jako odbiorcę towaru wskazano [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że ilość (objętość) towaru przewożonego środkiem transportu, tj. 22.940,061 litrów oleju podstawowego SAE 30/95, nie odpowiada ilości (objętości) towaru zadeklarowanej w zgłoszeniu, tj. 27.460,80 litrów. Po utworzeniu przez podmiot wysyłający nowego zgłoszenia [...], zawierającego prawidłowe dane, zestaw dopuszczono do dalszego przewozu.
Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. stwierdził, że podmiot wysyłający przesyłając do rejestru zgłoszenie przewozu wskazał nieprawidłowe dane dotyczące objętości towaru będącego przedmiotem przewozu, czym naruszył obowiązek uregulowany w art. 5 ust. 3 pkt 7 ustawy o systemie monitorowania. Organ wskazał, że różnica pomiędzy ilością zadeklarowaną w zgłoszeniu [...] (27.460,80 litrów) a ilością stwierdzoną w trakcie kontroli na podstawie dokumentów towarzyszących (22.940,061 litrów) wynosi 4.520,739 litrów, tj. 16,46%, a zatem przekracza dopuszczalną przepisami rozbieżność. Wskazane naruszenie stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 21 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania. Organ podkreślił, że ustawodawca, formułując przepis art. 21 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania, dotyczący nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu odpowiednio przez podmiot wysyłający albo podmiot odbierający w zgłoszeniu, nie wiąże go z sytuacją uszczuplenia należności w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług. Kara pieniężna za naruszenie przepisów nie jest zależna od tego, czy towar objęty zgłoszeniem SENT podlega opodatkowaniu podatkami pośrednimi czy też nie, ponieważ do zaistnienia przesłanek uzasadniających nałożenie kary konieczne jest jedynie stwierdzenie niezgodności co do rodzaju, ilości, czy - jak w okolicznościach niniejszej sprawy - masy (objętości) towaru pomiędzy wartościami zadeklarowanymi w zgłoszeniu, a rzeczywistymi, stwierdzonymi w toku kontroli. Zatem okoliczność braku uszczupleń podatkowych nie ma w tym przypadku zastosowania.
Organ rozważył przesłanki zastosowania art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Podkreślił, że w przepisie tym ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi: "ważnym interesem podmiotu wysyłającego" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty w tym przepisie łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przywołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu podmiotu wysyłającego" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że to na podmiocie podejmującym działalność podlegającą regulacjom ustawy o systemie monitorowania (w tym przypadku na podmiocie wysyłającym), ciąży obowiązek dochowania szczególnej staranności w zakresie wskazania prawidłowych danych w zgłoszeniu SENT, właśnie przez fakt, że konstrukcja art. 21 ust. 2 tej ustawy wiąże stwierdzenie rozbieżności pomiędzy danymi ze zgłoszenia i danymi faktycznymi z koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Badając przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego organ przeanalizował sytuację finansową Spółki, stwierdzając, że Strona wywiązuje się ze wszystkich zobowiązań zarówno przed Urzędem Skarbowym jak i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, nie posiada zaległości, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej wskazała, że zapłata kary w wysokości [...] zł nie zachwieje podstawami jej funkcjonowania i nie spowoduje konieczności sięgnięcia po pomoc Państwa.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej rozważył również okoliczności mające znaczenie dla oceny wystąpienia w sprawie interesu publicznego stwierdzając, że Strona, jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się obrotem towarami podlegającymi szczególnym uregulowaniom prawnym, nie tylko powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa, ale winna zapewnić ich prawidłowe wykonanie. Realizacja obowiązku prawidłowego wypełnienia zgłoszenia SENT nie wymaga wiedzy specjalistycznej, a jedynie odpowiedniej organizacji czynności związanych z konkretną dostawą. W toku prowadzonego postępowania Strona wskazała, że stwierdzona w toku kontroli rozbieżność była wynikiem niezamierzonego błędu. Organ ustalił, że w okresie od dnia [...] stycznia 2019 r., tj. od dnia dostępności danych w systemie, do dnia [...] września 2024 r. Strona występowała jako podmiot wysyłający w 108.176 zgłoszeniach i była kontrolowana w tym czasie 3.282 razy. Z kolei w okresie następującym po dniu kontroli, tj. od dnia [...] września 2023 r. do dnia [...] września 2024r. Strona jako podmiot wysyłający dokonała 24.386 zgłoszeń SENT i była poddawana kontrolom drogowym 1.192 razy. W wyniku kontroli drogowych stwierdzono nieprawidłowości w przypadku 4 zgłoszeń SENT jedno z nich dotyczyło naruszenia analogicznego jak w niniejszej sprawie. Ponadto w ramach prowadzonego postępowania, na podstawie danych zawartych w systemie Karta 2 organ ustalił, że w związku z naruszeniami przepisów ustawy o systemie monitorowania w stosunku do Strony wszczętych zostało 8 postępowań w sprawie wymierzenia kary pieniężnej (w tym postępowanie w niniejszej sprawie). Z przeprowadzonej analizy wynika zatem, że nieprawidłowości opisane w protokole z kontroli z [...] września 2023 r., nie były pierwszym i jedynym naruszeniem ustawy o systemie monitorowania stwierdzonym u Strony. W ocenie organu nawet gdyby nieprawidłowości w wypełnianiu obowiązków nałożonych ustawą zostały stwierdzone w wyniku tylko jednej kontroli, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, to ustawa o systemie monitorowania nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wysyłającego nawet w przypadku nieumyślnego popełnienia uchybienia i nie uzależnia przesłanek do nałożenia kary pieniężnej od ilości kontroli, w których stwierdzono nieprawidłowości. Co więcej, duża liczba przeprowadzonych kontroli zgłoszeń dotyczących Spółki (co wynika z analizy dokonanej przez organ) winna szczególnie motywować Stronę, jako profesjonalny podmiot działający na rynku krajowym i zagranicznym, do wzmożonego nadzoru nad prawidłowością danych zawartych w zgłoszeniach. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe ustalenia organ uznał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że Strona wykorzystała wszystkie możliwe narzędzia i zastosowała wszystkie możliwe rozwiązania organizacyjne przedsiębiorstwa, by prawidłowo wypełniać obowiązki podmiotu wysyłającego nałożone ustawą o systemie monitorowania.
Uwzględniając wartości wspólne dla całego społeczeństwa takie jak sprawiedliwość, równość wobec prawa, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, organ stwierdził, że zachowanie to godziło w interes publiczny, gdyż w interesie publicznym jest ochrona legalnie działających podmiotów w sferze obrotu monitorowanego na podstawie ustawy o systemie monitorowania, powszechne i prawidłowe stosowanie przepisów prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła dyrektywa interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. Nie ulega bowiem wątpliwości, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przedstawionym stanie faktycznym godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy.
W skardze wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej: "O.p.") w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej przez pominięcie ratio legis przepisów ustawy oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
2. przepisów prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego i interes publiczny, w tym:
- błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary;
- pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;
- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej także: "DIAS") utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej za naruszenie obowiązków w zakresie systemu monitorowania drogowego przewozu towarów w wysokości [...] zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu. Stosownie zaś do art. 5 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów albo eksportu towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług zgłoszenie zawiera dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru. Wprowadzenie obowiązku przesłania do rejestru prawidłowo wypełnionego zgłoszenia ma na celu zapewnienie bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie poprzez wykorzystanie danych wprowadzanych do zgłoszenia. Mając na uwadze powyższe ustawodawca przewidział w art. 21 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania odpowiednie sankcje stosowane w przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia obowiązku. Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy SENT w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu odpowiednio przez podmiot wysyłający albo podmiot odbierający w zgłoszeniu, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% różnicy wartości brutto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000 zł.
W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 24 ust. 3 ustawy SENT). Z art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W rozpoznawanej sprawie przepis art. 21 ust. 2 ustawy SENT został prawidłowo zastosowany jako materialnoprawna podstawa nałożenia kary pieniężnej. Dnia [...] września 2023r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, na terenie MOP [...] przy autostradzie [...], przeprowadzili kontrolę pojazdu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową, przewożącego oleje ropy naftowej (kod CN 2710) o łącznej masie 22.940,061 litrów, objętego zgłoszeniem przewozu [...]. Podmiotem wysyłającym była [...] Sp. z o.o., jako odbiorcę towaru wskazano [...]. W wyniku kontroli zgłoszenia przewozu i dokumentów towarzyszących ww. transportowi stwierdzono, że ilość (objętość) towaru przewożonego środkiem transportu, tj. 22.940,061 litrów oleju podstawowego SAE 30/95, nie odpowiada ilości (objętości) towaru zadeklarowanej w zgłoszeniu tj. 27.460,80 litrów. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym – protokole kontroli (k. 24 akt adm.) oraz zgłoszeniu przewozu [...] (k. 6 akt adm.). W tym stanie faktycznym organ nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za podanie w zgłoszeniu przewozowym [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.
Powyższe okoliczności stanu faktycznego nie są w sprawie sporne. Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny, czy organ prawidłowo przeanalizował ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Spółki organ powinien był bowiem odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenie.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się, odmawiając zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie interesu publicznego to natomiast dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga wyraźnego odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję. Jak podkreśla się w orzecznictwie, niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie przewoźnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, powodujące brak możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika.
W niniejszej sprawie wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej Skarżąca uzasadniała podnosząc, że stwierdzona w toku kontroli rozbieżność była wynikiem niezamierzonego błędu. W ocenie Spółki kluczowym aspektem niniejszej sprawy jest fakt, że nie zachodziło ryzyko wystąpienia jakichkolwiek naruszeń skutkujących potencjalną możliwością uszczuplenia w kluczowych dla budżetu państwa podatkach a ponadto istota rozbieżności sprowadzała się do zadeklarowania ilości przewożonego towaru wyższej niż faktycznie przewożona, co oznacza, że całość przewożonego towaru została de facto ujęta w systemie SENT.
Odnosząc się do powyższego, należy zgodzić się z organem, że podanie prawidłowych danych dotyczących towaru (tu jego masy) obciążało zgłaszającego. Strona powinna zatem podejmować takie czynności i tak zorganizować pracę swojego przedsiębiorstwa i pracowników wykonujących czynności na rzecz i ze skutkiem dla Skarżącej, aby dane wprowadzone do zgłoszenia w systemie SENT były zgodne z rzeczywistością. Zasadnie organ podkreślił, że Strona powinna wykazać w tym zakresie należytą staranność wymaganą od przedsiębiorcy profesjonalnie zajmującego się obrotem towarami podlegającymi systemowi monitorowania zgodnie z przepisami ustawy SENT. Liczba dokonywanych przez Skarżąca zgłoszeń świadczy o dużym doświadczeniu w zakresie obrotu towarami podlegającymi ustawie SENT. Z wyjaśnień Strony wynika, że podanie w okolicznościach sprawy niewłaściwych danych miało nastąpić na skutek niezamierzonego błędu. Jednakże okoliczność, że osoba, która w imieniu i na rzecz Skarżącej uzupełniała zgłoszenie, nie dokonała wszystkich aktów staranności w celu podania w zgłoszeniu danych zgodnych ze stanem faktycznym, obciąża Stronę i nie może być uznana za przemawiającą za odstąpieniem od nałożenia kary. Słusznie bowiem organ przyjął, że zaistniała okoliczność świadczy o niedołożeniu przez Stronę należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej i wynikających z rodzaju tej działalności obowiązków nałożonych ustawą SENT na przewoźnika , jako uczestnika systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. W świetle okoliczności powoływanych przez samą Stronę nie ma podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Spółka nie wskazała i nie udokumentowała ważnego interesu, nie wskazała nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jej sytuację materialną, które uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca w istocie nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których można by wysnuć odmienne wnioski.
Organ dokonał analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji nałożonej na Stronę kary. Z ustaleń organu wynika, że Spółka nie posiada zaległości podatkowych, w 2021 r. wykazała przychód w wysokości [...] zł, koszty w wysokości [...] zł oraz dochód w kwocie [...]zł, w 2022 r. wykazała przychód w wysokości [...] zł, koszty w wysokości [...] zł oraz dochód w kwocie [...]zł., nie posiada zastawów skarbowych, nie ma zabezpieczeń na majątku, nie ma aktywnych tytułów wykonanych w egzekucji. Ponadto nie korzystała z ulg udzielonych przez ZUS, nie występowała z wnioskiem o pomoc de mininimis, nie zalega z płatnościami składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Skarżąca w okresie od dnia [...] stycznia 2019 r., tj. od dnia dostępności danych w systemie, do dnia [...] września 2024 r. Strona występowała jako podmiot wysyłający w 108.176 zgłoszeniach i była kontrolowana w tym czasie 3.282 razy. Z kolei w okresie następującym po dniu kontroli, tj. od dnia [...] września 2023 r. do dnia [...] września 2024 r. Strona jako podmiot wysyłający dokonała 24.386 zgłoszeń SENT i była poddawana kontrolom drogowym 1.192 razy. W wyniku kontroli drogowych stwierdzono nieprawidłowości w przypadku 4 zgłoszeń SENT. Na podstawie danych zawartych w systemie Karta 2 organ ustalił, że w związku z naruszeniami przepisów ustawy o systemie monitorowania w stosunku do Strony wszczętych zostało 8 postępowań w sprawie wymierzenia kary pieniężnej (w tym postępowanie w niniejszej sprawie). Organy obu instancji szczegółowo przeanalizowały i oceniły sytuację finansowo-ekonomiczną oraz majątkową Skarżącej w oparciu o dostępne dokumenty i informacje organów. Skarżąca bowiem, mimo wezwania do przedłożenia informacji i dokumentów potwierdzających ważny interes strony lub interes publiczny, nie udostępniła żadnych dokumentów i informacji. W świetle poczynionych przez organy prawidłowych ustaleń, uzasadnione jest więc stanowisko organu odwoławczego, że Strona wywiązuje się ze wszystkich zobowiązań zarówno wobec Urzędu Skarbowego jak i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trafna jest ocena, że w sprawie brak okoliczności pozwalających na uznanie, iż uiszczenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł doprowadziłoby do zagrożenia prowadzonej przez Skarżącą działalności czy uczyni ze Spółki beneficjenta pomocy publicznej.
Rozstrzygając w sprawie organ dokonał również analizy przesłanki interesu publicznego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wyjaśnił wyczerpująco, że w sprawie nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu interesu publicznego. Dokonując analizy "interesu publicznego" organy nie stwierdziły, by doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Ocena ta jest prawidłowa. Stwierdzone naruszenie polegające na wskazaniu niezgodnych ze stanem faktycznym danych dotyczących ilości (objętości) towaru nie może być uznane za mające charakter nieistotny. Godzi bowiem w podstawowy cel ustawy SENT, jakim jest monitorowanie przewozu towarów objętych zakresem ustawy. Skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wymóg w zakresie wskazania w zgłoszeniu ilości dostarczanego towaru należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 21 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania mówi ogólnie o: "ilości, masie lub objętości" towaru. Zatem należy przyjąć, że chodzi tu w równym stopniu o zaniżenie jak i zawyżenie tych wielkości. Nie może zatem odnieść pożądanego skutku argumentacja Strony, że z uwagi na fakt, iż błąd polegał na zawyżeniu ilości przewożonego towaru nie naruszono celu wprowadzenia przepisów w zakresie monitorowania transportu drogowego. Trafnie podniosły organy, że system kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania powinny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przekazywanie kompletnych i zgodnych ze stanem faktycznym danych umożliwiających rzeczywistą analizę przepływu towarów wrażliwych. Okoliczności sprawy wskazują zaś, że Spółka podała w zgłoszeniu dane, które nie odpowiadały stanowi faktycznemu. Jednocześnie stwierdzone naruszenie było wynikiem niedochowania należytej staranności po stronie Skarżącej, która mogła przewidzieć skutki takiego działania, a nie następstwem niedających się przewidzieć okoliczności o charakterze zewnętrznym. Słusznie też organy miały na względzie, że stwierdzone naruszenie w zakresie realizacji przepisów ustawy SENT przez Skarżącą nie miało charakteru odosobnionego, gdyż Spółka jako uczestnik obrotu towarami podlegającymi przepisom ustawy SENT już wcześniej dopuszczała się naruszeń.
Zdaniem Sądu organy wnikliwie przeanalizowały możliwość odstąpienia od nałożenia kary i właściwe odczytały także treść pojęcia interesu publicznego przez pryzmat zasady proporcjonalności i w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT. Organy prawidłowo oceniły, że Skarżąca w okolicznościach niniejszej sprawy nie dochowała należytej staranności i rzetelności w nałożonych na nią obowiązkach. Biorąc pod uwagę, to że Skarżąca jest profesjonalnym przedsiębiorcą to nie można uznać, że naruszenie przepisów ustawy o SENT wywołane zostało brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozu towarów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. W interesie publicznym niewątpliwie nie leży takie stosowanie przepisów ustawy o SENT, które polegać miałoby na każdorazowym zwalnianiu podmiotów objętych regulacjami tej ustawy od odpowiedzialności za oczywiste naruszenia, wynikające z lekceważącego podejścia podmiotu wysyłającego do realizacji swoich obowiązków. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, że brak nałożenia kary w tej sprawie za stwierdzone uchybienia stanowiłby zachwianie zasady proporcjonalności i stawiałby Skarżącą w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Stanowiłby zatem zachwianie zasady słuszności i sprawiedliwości. Zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana. W tym stanie rzeczy uwzględnienie tego rodzaju argumentacji i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stworzyłoby warunki do omijania przepisów przez inne podmioty, które także powoływaliby się na tego rodzaju okoliczności. Konsekwencją tego byłoby nierealizowanie celów określnych w ustawie. Również okoliczność, że nie doszło do uszczuplenia podatku nie może być decydująca o wyłączeniu odpowiedzialności, zważywszy, że z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów (druk sejmowy VIII.1244). Błąd Skarżącej zakłócił działanie systemu monitorowania, a w związku z tym utrudnił realizację celów istnienia tego systemu, tj. ochronę legalnego obrotu towarami wrażliwymi, a także zapobieganie istnieniu "szarej strefy" czy też uszczupleniu należności podatkowych.
Nie można zgodzić się także z upatrywaniem przez Skarżącą naruszenia zasady proporcjonalności zawartej w art. 31 ust. 3 Konstytucji i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z 12 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 1268/22, zgodnie z którym wysokość kary została określona ustawowo i w tej wysokości została nałożona. Proporcjonalność kary na gruncie ustawy SENT została zachowana, bowiem przewidział ją sam ustawodawca, określając różne wysokości nakładanej kary w zależności od rodzaju naruszenia. Twierdzenie w takiej sytuacji, że kara jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do przewinienia adresowane jest do ustawodawcy jako postulat de lege ferenda, a nie do organu stosującego dany przepis (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 188/23).
Sąd nie widzi podstaw do ingerowania w sferę uznania administracyjnego orzekających w sprawie organów, ponieważ przedstawione przez nie motywy uznania mieszczą się w granicach wynikających z ustawy i jej przepisu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Nie można też zarzucić organom naruszenia przepisów art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, i art. 191 O.p. przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, ustaliły stan faktyczny sprawy, zebrały i rozpatrzyły niezbędny materiał dowodowy, wszystkie okoliczności podniesione w odwołaniu zostały przez organ rozważone, a decyzja zwiera wszystkie wymagane prawem elementy. To, że Strona inaczej je interpretuje nie oznacza, że organy naruszyły prawo.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło