I SA/Bd 224/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wznowienie postępowań. oddala skargę I SA/Bd 224/19 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...]. Skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi za lata 2012-2017 w oparciu o art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm.), dalej: "O.p.". Jako powód złożenia wniosku wskazała, że "dopiero z postanowień o odmowie wszczęcia postępowań w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 2012-2017 dowiedziała się, iż w przedmiotowej sprawie winna złożyć wnioski o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi". Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Wójt Gminy B. nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi: nr [...] z dnia [...]. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2013r., nr [...] z dnia [...]. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014r, nr [...] z dnia [...]. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2015r., nr [...] z dnia [...]. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016r., nr [...] z dnia [...]. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2017r. zmienionej decyzją nr [...] z [...]. w oparciu o art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.12.2017r. sygn. SK 48/15. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła zażalenie gdzie podniesiono, że w połowie stycznia 2018r. z pełnomocnikiem Skarżącej skontaktowała się spółka, która kupiła silos od Skarżącej. Spółka rozważała wystąpienie o zwrot nadpłaty na skutek orzeczenia TK z dnia 13 grudnia 2017r. o sygn. SK 48/15 opublikowanego w dniu 27 grudnia 2017r. (Dz.U. z 2017r. poz. 2432). Po kilku dniach skontaktowała się z pełnomocnikiem również Skarżąca, jako poprzedni właściciel silosu, wskazując, że jest zainteresowana złożeniem wniosku o zwrot nadpłaty. Miała dostarczyć niezbędne dokumenty, jednakże w tym czasie była w czasie przeprowadzki i miała problem z ich odnalezieniem. W związku z zaistniałą sytuacją pełnomocnik dysponował wyłącznie dokumentacją dostarczoną przez firmę [...] Sp. z o.o. i na podstawie tych dokumentów zostały przygotowanie wnioski w sprawach Skarżącej. Strona wraz z księgową przygotowały korekty deklaracji. Z uwagi na to, że organ podatkowy uznał, że w przedmiotowej sprawie właściwemu trybem jest wznowienie postępowania a nie zwrot nadpłaconego podatku, który jest właściwy dla spółki, niezwłocznie został złożony wniosek o wznowienie postępowań zgodnie z sugestią organu podatkowego. Termin do złożenia wniosku został uchybiony z uwagi na powyżej wskazane okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu sprawy wskazało na art. 162 § 1 O.p. i uznało, iż argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie i wobec tego organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Podniesiono, że pełnomocnik Skarżącej składając wnioski o zwrot nadpłat za lata 2012-2017 winien opierać się na dokumentacji dostarczonej przez Stronę. Opieranie się na dokumentacji dotyczącej innego podmiotu było nie tylko nieprawidłowe, ale również świadczące o niedołożeniu przez pełnomocnika należytej staranności, jakiej wymaga się od profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślono, że profesjonalny pełnomocnik, winien posiadać wiedzę dotyczącą nie tylko prawa materialnego, ale również procedury podatkowej. Jak już wyżej wskazano strona postępowania ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, w tym również pełnomocników profesjonalnych. Odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony postępowania. Skarżąca miała wiedzę, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstawało w momencie doręczania decyzji ustalającej wysokość podatku. Nie była więc zobowiązania do corocznego składania deklaracji, czego nie czyniła. Ponadto zdaniem organu odwoławczego, dezorganizacja związana z przeprowadzką nie była okolicznością, której przy zachowaniu należytej staranności Strona nie mogłaby usunąć. Tak więc w przedmiotowej sprawie zarówno działanie Strony jak i jej pełnomocnika, może świadczyć co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w dbałości o własne interesy. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona (bądź jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. W skardze na to postanowienie zarzucono naruszenie art. 162 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, iż nie ma podstaw do przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 718, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził, że naruszono art. 162 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm.), dalej: "O.p." w stopniu nie mogącym mieć wpływu na wynik sprawy, zatem nie było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że w sprawie Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu, o jakim mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p., a ten został przekroczony. Zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 O.p., wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 O.p. następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Z kolei stosownie do art. 240 § 1 pkt 8 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Jak wskazano w art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 162 § 4 O.p., przepis ten stosuje się do terminów procesowych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ukształtowanie praw i obowiązków w ramach stosunku prawnego, jakiego dokonał ustawodawca w art. 240 § 2 pkt 2 O.p. wskazuje na to, że należy termin tam wskazany odczytywać jako termin materialny, a więc jego uchybienie wywołuje wygaśnięcie prawa do zmiany sytuacji prawnej, w jakiej znalazł się podatnik poprzez decyzję podatkową opartą o akt normatywny przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o jego niekonstytucyjności. Należy pamiętać, że rzecz dotyczy wydania w zakończonej już sprawie, nowego rozstrzygnięcia, opartego na stanie prawnym ukształtowanym wskutek wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Wznowienie, jako skutek pośredni orzeczenia TK o niekonstytucyjności, oznacza ingerencję w stosunki prawne ukształtowane wcześniej prawomocnie pod rządem innego reżimu prawnego Postrzeganie terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. jako terminu materialnego ma swe oparcie w samym zapisie prawnym, gdzie ustawodawca wyraźnie wskazał, że chodzi mu o "żądanie wniesione w terminie miesiąca", a nie wyznacza termin miesiąca na złożenie wniosku. Co więcej ma swe umocowanie również w celu jaki wynika z tego, że wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału stanowi odstępstwo od zasady pewności i bezpieczeństwa prawnego. Jednocześnie, w zakresie decyzji podatkowych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego może prowadzić do tego, że zmienia się albo w całości wygasa ciążący na podatniku obowiązek podatkowy. Co więcej ustawowe regulacje dotyczące długości terminu do wznowienia postępowania powinny uwzględniać zakres i charakter czynności, jakie uprawniony podmiot musi przedsięwziąć, aby skutecznie móc zrealizować przysługujące mu prawo. W niniejszej sprawie chodzi o miesięczny termin od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 8 O.p., nie wymaga od podatnika podjęcia skomplikowanych i czasochłonnych czynności. Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji jest przesłanką oczywistą, której strona nie musi szczegółowo uzasadniać. Aby skutecznie zainicjować postępowanie wznowieniowe, zainteresowany musi jedynie powołać we wniosku konkretne rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego też trudno jest doszukiwać się możliwości wykorzystania koniecznej przesłanki z art. 162 § 1 O.p., tj. braku winy w uchybieniu terminowi. Jest to też termin długi w porównaniu z terminami procesowymi, jakimi operuje Ordynacja podatkowa, co jest charakterystyczne dla terminów materialnych. Zatem, jakkolwiek należało się zgodzić z organem, że argumenty skarżącej nie czynią prawdopodobnym brak winy w przekroczeniu terminu: trudności w odnalezieniu dokumentów oraz brak wiedzy o możliwości wznowienia postępowania wręcz wskazują na zawinienie Skarżącej w przekroczeniu terminu; to prawidłowym rozstrzygnięciem pozostawałoby odmówienie wszczęcia postępowania (art. 165a § 1 O.p.). Niemniej mając na względzie to, że w obu przypadkach, tj. odmowy przywrócenia terminu jak i odmowy wszczęcia postępowania, wynik sprawy byłby taki sam (odmowa uwzględnienia wniosku), WSA doszedł do przekonania, że nie ma podstaw do uwzględnienia skargi i stosownie do art. 151 p.p.s.a. rozstrzygnął jak w sentencji wyroku.