I SA/Bd 228/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...]r. W. Ś. wystąpił do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie części składek z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz umorzenie odsetek za zwłokę od należności składkowych. Podał, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 7,55 ha o dochodowości rocznej w wysokości 3.318 zł. W latach 2005 i 2008 na terenie gminy L. powstały straty wywołane klęską suszy, która dotkliwie uszczupliła uzyskany dochód. Wnioskodawca wskazał na trudną sytuację w rolnictwie i brak opłacalności produkcji rolnej i zwierzęcej. Podał, że jest osobą rozwiedzioną zobowiązaną do alimentacji dwojga małoletnich dzieci. Wskazał na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego zablokowany został jego rachunek bankowy. Z powodu pierwszeństwa zobowiązań alimentacyjnych nie jest w stanie uiścić zobowiązań publicznoprawnych związanych z ubezpieczeniem społecznym. Podał, że z powodu załamania psychicznego oraz innych chorób okresowo był niezdolny do pracy, otrzymywany zasiłek przeznaczał na spłatę zadłużenia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od należności składkowych za okres od 4 kw. 1994 r. do 3 kw. 2008 r. w wysokości 9.591 zł, odmówił umorzenia należności składkowych za okres od 2 kw. 2005 r. do 4 kw. 2005 r. i od 2 kw. 2008 r. do 3 kw. 2008 r. w wysokości 1.248,40 zł oraz umorzył należność składkową za 4 kw. 2008 r. w wysokości 269 zł. W dniu [...] r. do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w L. wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie strony, zaskarżona decyzja sprzeczna jest ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z wielokrotnymi informacjami organu o możliwości udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia. Strona wskazała na błędną ocenę dowodów oraz przesłanek będących podstawą wniosku o umorzenie zaległości, w tym klęskę suszy, kradzież, brak rąk do pracy w gospodarstwie, brak zastępstwa w prowadzeniu gospodarstwa w czasie choroby, brak hospitalizacji. Strona podała, że w przypadku utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy, nie będzie podejmowała żadnych kroków w celu likwidacji zadłużenia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić w wyjątkowych okolicznościach. Z podlegania ubezpieczeniu wynika obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie z którego wnioskodawca się nie wywiązał, co doprowadziło do powstania zaległości. Strona wielokrotnie była informowana o posiadanym zadłużeniu. Z uwagi na fakt, że ubezpieczony nie przystąpił do spłaty zadłużenia, należności zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że strona prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 7,55 ha fizycznych co stanowi 1,74 ha przeliczeniowych. Złożony w dniu 28 listopada 2008 r. wniosek o umorzenie motywowany był prowadzeniem gospodarstwa o niskiej dochodowości, wystąpieniem klęski suszy, zobowiązaniami alimentacyjnymi oraz chorobą. W związku z okresową niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym został wnioskodawcy przyznany zasiłek chorobowy, który z uwagi na posiadane zadłużenie potrącono na zaległości. Przeprowadzona wizytacja potwierdziła, że w gospodarstwie rolnym prowadzona jest produkcja. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, poza stratami w gospodarstwie rolnym powstałymi w związku z suszą, nie stwierdzono zdarzeń losowych oraz innych okoliczności mających wpływ na sytuację materialną w gospodarstwie rolnym. Przedstawione wydatki związane są z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz wynikają z sytuacji rodzinnej (zobowiązanie alimentacyjne). Uwzględniając straty w uprawach spowodowanych wystąpieniem klęski suszy w 2008 r. organ podjął decyzję o umorzeniu składki za 4 kw. 2008 r. Biorąc pod uwagę zgromadzone dokumenty oraz w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wydał decyzję o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od należności składkowych oraz odmowie umorzenia części należności składkowych. Na decyzję organu II instancji W. Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W ocenie skarżącego, w jego sprawie zaszły przesłanki niezbędne do umorzenia zaległości składkowych. Wskazał, że blokada rachunku bankowego przez komornika sądowego prowadzącego egzekucję zobowiązania alimentacyjnego uniemożliwia mu spłacenie powstałych zaległości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przede wszystkim Sąd nie jest władny do przyznania ulg w spłacie należności, a jedynie może skontrolować decyzję pod względem jej zgodności z prawem - art. 3 § 1 oraz art. 145, także art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Należy wyraźnie stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może nałożyć na Prezesa KRUS obowiązek umorzenia należności, gdyż takiego obowiązku nie ma w prawie. Organ prawidłowo rozpoznając wniosek skarżącego przyjął za podstawę swego działania art. 41 a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r., Nr 50, poz. 291 j.t. ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: 1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części; 2) umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. W ustępie 2. zapisano, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności; 2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności; 3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego. Taki zapis oznacza, że tak sformułowana regulacja odwołuje się w jej zasadniczym aspekcie dla skarżącego, czyli zdjęcia z niego obowiązku zapłaty należności, które na nim ciążą, do uznania organu. Innymi słowy najważniejsza dla skarżącego staje się decyzja oparta na elementach słusznościowych, uznaniu administracyjnym, które w pojęciu najprostszym sprowadza się do wyrażenia zgody przez organ na umorzenie zaległości. Chodzi zatem o rezygnację wierzyciela z długu. W takim wypadku upoważnienie sądu administracyjnego do oceny prawidłowości działań organu administracji nie sięga tak daleko, by zaprzeczać rozstrzygnięciu w tym względzie. Rola sądu sprowadza się do kontroli zastosowania oraz wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego od strony tego czy organ uzasadnił swój wybór, czy nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę oraz czy nie pominął istotnych dla sprawy elementów materiału dowodowego. Przyjmując takie zapisy prawa sąd tutejszy, stwierdza się, że w sprawie organ przyjął ustalenia stanu faktycznego sprawy mające swe potwierdzenie w zebranych dokumentach, co do czego nie było sporu. Nie zaprzeczał twierdzeniom strony, że jej sytuacja materialna jest trudna wynikająca z klęski suszy, kradzieży, braku rąk do pracy w gospodarstwie, braku zastępstwa w prowadzeniu gospodarstwa w czasie choroby, czy hospitalizacji. Uzasadnił swe stanowisko tym, że strona wielokrotnie była informowana o posiadanym zadłużeniu. Z uwagi na fakt, że ubezpieczony nie przystąpił do spłaty zadłużenia, należności zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że strona prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 7,55 ha fizycznych co stanowi 1,74 ha przeliczeniowych. Złożony w dniu [...] r. wniosek o umorzenie motywowany był prowadzeniem gospodarstwa o niskiej dochodowości, wystąpieniem klęski suszy, zobowiązaniami alimentacyjnymi oraz chorobą. W związku z okresową niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym został wnioskodawcy przyznany zasiłek chorobowy, który z uwagi na posiadane zadłużenie potrącono na zaległości. Przeprowadzona wizytacja potwierdziła, że w gospodarstwie rolnym prowadzona jest produkcja. I te ustalenia nie są sporne. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, poza stratami w gospodarstwie rolnym powstałymi w związku z suszą, nie stwierdzono zdarzeń losowych oraz innych okoliczności mających wpływ na sytuację materialną w gospodarstwie rolnym. Przedstawione wydatki związane są z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz wynikają z sytuacji rodzinnej (zobowiązanie alimentacyjne). I te okoliczności nie budzą wątpliwości na tle zebranego materiału dowodowego. Z drugiej strony, Prezes KRUS uwzględniając straty w uprawach spowodowanych wystąpieniem klęski suszy w 2008 r., podjął decyzję o umorzeniu składki za 4 kw. 2008 r. Z kolei fakt, że nastąpiła blokada rachunku bankowego przez komornika sądowego nie została uwzględniona przez ustawodawcę jako wyłączająca możliwość dochodzenia należności KRUS i powinna być brana pod uwagę jedynie jako jeden z elementów stanu faktycznego przy podejmowaniu decyzji, co uczyniono. Zatem odmowa mieści się w granicach uznania administracyjnego dopuszczonego przez prawo i mając na względzie powyższe wywody raz art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.