I SA/Bd 230/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2010r. sprawy ze skargi K. K. – M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1. oddala skargę, 2. nakazuje wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata T. S. kwotę 293 zł (dwieście dziewięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Wnioskiem z 23 września 2009 r. K. K.-M. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. o umorzenie części zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. pozostałej do zapłaty za ostatni miesiąc działalności gospodarczej zmarłego męża. Zaległość wynosiła [...] zł, odsetki – [...] zł., opłata prolongacyjna – [...] zł. Wnioskująca uzasadniła prośbę pogorszającym się stanem zdrowia, uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Wskazała, że do powstania przedmiotowej zaległości podatkowej przyczyniła się księgowa, rozliczająca działalność męża, która brała udział w inwentaryzacji po jego śmierci. Podniosła, że śmierć męża i towarzyszące jej okoliczności spowodowały u niej ciężką depresję, co również przyczyniło się do powstania zaległości. Wskazała, że w celu regulowania przedmiotowej zaległości musi korzystać z renty otrzymywanej przez jej córkę z tytułu śmierci ojca. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. uznał, że zebrane dowody nie stanowią podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku i odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. W odwołaniu strona ponownie wniosła o umorzenie zaległości podatkowej. Podkreśliła, że nie stać jej na zakup wszystkich leków, które powinna regularnie przyjmować, gdyż przy dokonywaniu wydatków musi brać pod uwagę także potrzeby córki, na co niejednokrotnie pożycza pieniądze od matki i innych osób. Podniosła, że decyzja odmowna przyczyni się do dalszego pogorszenia jej stanu zdrowia, ponieważ zmniejszy jeszcze możliwość zakupu leków i dostępność badań. Zdaniem strony za powstanie zaległości odpowiada księgowa, której radami skarżąca kierowała się przy likwidacji działalności gospodarczej, po śmierci męża. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji wezwał stronę do złożenia aktualnej informacji o stanie majątkowym i zasobach majątkowych. W odpowiedzi strona poinformowała, że jej stan majątkowy nie uległ zmianie w porównaniu z okresem poprzednim, kiedy prowadzone było postępowanie podatkowe, wszczęte kolejnym wnioskiem o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej, zakończone decyzją odmawiającą udzielenia ulgi z dnia [...] nr [...]. Wobec powyższego, organ ustalił, że strona uzyskuje dochody w kwocie [...] zł miesięcznie z tytułu renty rodzinnej, przyznanej córce po śmierci ojca, otrzymuje również zasiłek dla matki samotnie wychowującej dziecko. Wraz z córką mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność matki, gdzie mieszka także matka i siostra strony. Matka uzyskuje dochód z emerytury, siostra jest osobą uczącą się. Na podstawie złożonych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) organ ustalił, że w minionych latach podatkowych skarżąca uzyskała dochody z następujących źródeł i w następującej wysokości: • w 2006 r. z rent i emerytur krajowych w kwocie [...] zł (PIT-37), • w 2007 r. z rent i emerytur krajowych – [...] zł (PIT-37), • w 2008 r. w zeznaniu PIT-36 dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy – [...] zł i dochód małoletniego dziecka wykazany w załączniku PIT-M – [...] zł. Organ stwierdził, że analiza sytuacji finansowej i życiowej strony, brak własnego mieszkania oraz niemożność podjęcia pracy ze względu na zły stan zdrowia - stanowią okoliczności wystarczające do uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi ważny interes podatnika. Niemniej jednak, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w niniejszej sprawie brak jest możliwości udzielenia ulgi w postaci umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej ze względu na jej genezę, a także posiadany majątek, odziedziczony po zmarłym mężu. W tym zakresie organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią Wydział I Cywilny z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt I Ns 140/06 strona nabyła ½ spadku po mężu z dobrodziejstwem inwentarza (drugą część odziedziczyła córka). Wśród aktywów spadku znajduje się między innymi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha o wartości w chwili dziedziczenia [...] zł, które może stanowić ewentualne źródło dochodów. Organ wskazał, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. tj. ostatni miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej przez zmarłego w dniu 25 kwietnia 2006 r. - M. M. Zaległość wynika z deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7, w której wykazano podstawę opodatkowania (łączną kwotę dostaw towarów i świadczenia usług opodatkowaną stawkami 0%, 7% i 22 %) w wysokości [...] zł i kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że odpowiedzialnością za przedmiotową zaległość została obciążona skarżąca jako spadkobierca, na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] nr [...]. Stosownie do udziału w spadku, organ podatkowy I instancji określił wysokość należnego od strony zobowiązania podatkowego w kwocie [...] zł. Odnosząc się do przytoczonych w odwołaniu argumentów dotyczących trudnej obecnie sytuacji finansowej, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zastały one uwzględnione przez organ podatkowy I instancji jako uzasadniające udzielenie ulgi w formie 20 rat miesięcznych, płatnych po ok. [...] zł (termin ostatniej raty - 05 lipca 2010 r.). W opinii organu nieuzasadnione byłoby przyznanie ulgi w szerszym zakresie. W rozpatrywanej sprawie istotne jest również to, że skarżąca nie wykazała jakiejkolwiek inicjatywy w zapłacie zobowiązania, poza składaniem kolejnych wniosków o umorzenie zaległości, jak również nie zaproponowała zakresu ulgi w spłacie ratalnej, jaka odpowiadałaby jej aktualnym możliwościom płatniczym. W związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wszczął postępowanie egzekucyjne, wystawił tytuł wykonawczy nr [...], przekazany zgodnie z właściwością do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ś. Po wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. decyzji z dnia [...] rozkładającej na 20 rat zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu. Zostało następnie wznowione wskutek nieregulowania rat. Zgodnie z harmonogramem, skarżąca uregulowała tylko dwie raty (ósmą i dziewiątą, płatne odpowiednio do dnia 06 lipca 2009 r. i 05 sierpnia 2009 r. W toku postępowania egzekucyjnego, w dniu 19 czerwca 2009 r. dokonano zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Z tego uzyskano kwoty rozliczone na należność główną [...] zł, odsetki [...] zł, koszty upomnienia [...] zł i koszty egzekucyjne [...] zł. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, przede wszystkim uzyskiwane przez stronę niskie dochody oraz zły stan zdrowia, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że w niniejszej sprawie występuje ważny interes podatnika. Biorąc jednak pod uwagę, że organ podatkowy I instancji udzielił wnioskodawcy wsparcia w spłacie przedmiotowej zaległości podatkowej, poprzez rozłożenie jej na dogodne raty, zdaniem organu odwoławczego, nie znajduje uzasadnienia zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zobowiązania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wniosła o rozpatrzenie sprawy przez Sąd. Odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu. Istotą sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły stronie, odpowiadającej za długi zmarłego męża z tytułu nieopłaconego podatku VAT za kwiecień 2006r. umorzenia zaległości? Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z dnia 23 września 2009 r. domagała się umorzenia zaległości podatkowych argumentując niemożność uregulowania zobowiązań wobec budżetu Państwa własną chorobą i bardzo złą sytuacją finansową niepełnej rodziny. Kwestię umorzenia zaległości podatkowych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) dalej zwana Op. Zgodnie z treścią art. 67 a § 1 pkt 3 cyt. ustawy organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym , może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną". Zawarte w § 1 zacytowanego powyżej przepisu sformułowanie "może" oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podjęta będzie w ramach uznania organu podatkowego, po stwierdzeniu wystąpienia ww. przesłanek. Ustawodawca zatem organowi pozostawił swobodę wyboru określonego rozwiązania, co oczywiście musi być odpowiednio przez ten organ uzasadnione. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany ustalić, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej . Organ zatem musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy po to, aby na tej podstawie stwierdzić czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym przesłanek, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich występowania. Przy czym, orzeczenie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej nie jest "aktem łaski" organu podatkowego, lecz wynikiem procesu stosowania prawa, w którym podatnik realizuje swe prawo dochodzenia przywileju podatkowego, natomiast organ podatkowy wykonuje obowiązek (procesowy) ustalenia i oceny zindywidualizowanego stanu faktycznego sprawy oraz uprawnienie do rozstrzygnięcia na tej podstawie w zakresie udzielonego mu przez ustawodawcę prawa do wyboru uzasadnionej decyzji, co do zastosowania ulgi podatkowej" ( wyrok NSA z dnia 12 października 1999 r., I SA/Łd 1160/97, POP 2001, nr 4, poz. 93). Przy czym, co należy podkreślić, ustalenie istnienia ww. przesłanek nie wiąże organu podatkowego w zakresie wydania korzystnej decyzji, zgodnie z oczekiwaniami podatnika. Organ bowiem - w ramach swojego uznania – może zadecydować o odmowie lub o umorzeniu zaległości podatkowych nawet wówczas gdy istnieje np. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Jak wynika z akt sprawy organ po analizie sytuacji finansowej skarżącej doszedł do przekonania, że w sprawie zachodzi tzw. ważny interes podatnika ale pomimo tego korzystając z uznania administracyjnego odmówił umorzenia zaległości argumentując, że organ podatkowy I instancji udzielił wnioskodawczyni wsparcia w spłacie przedmiotowej zaległości podatkowej, poprzez rozłożenie jej na dogodne raty. Organ wskazał, że skarżąca nie wywiązała się z układu a zatem nie znajduje uzasadnienia zastosowanie kolejnej ulgi w postaci umorzenia zobowiązania. W tym miejscu należy stwierdzić, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych jest ograniczona gdyż to Ustawodawca wyposażył organy przy wydawaniu ww. decyzji w swobodny wybór rozstrzygnięcia , nawet w sytuacji, taka jak ta, gdy w sprawie zaszła przesłanka ważnego interesu podatnika a mimo tego odmówiono zastosowania ulgi. Wynika to z tego, że organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany do rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem podatnika. Reasumując, decyzja uznaniowa organu wymyka się spod kontroli Sądu, natomiast cały proces dochodzenia do uznania jest poddawany tej kontroli. W związku z tym należy stwierdzić, że organy podatkowe w ramach postępowania dowodowego zebrały całościowo materiał dowodowy i na tej podstawie należycie wyjaśniły stan faktyczny sprawy a następnie w sposób zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonały jego oceny. Jak wynika z akt sprawy sytuacja skarżącej była wzięta pod uwagę zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji i nie wnoszą żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby wzięte pod uwagę w postępowaniu podatkowym. Należy zauważyć, że nic nie stoi na przeszkodzie aby skarżąca, gdy wystąpią nowe okoliczności w stosunku do stanu faktycznego z dnia podejmowania zaskarżonej decyzji złożyła ponowny wniosek o zastosowanie wobec niej wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił.