I SA/Bd 230/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi A.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 0401-IEE.7113.4.2024.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku podatnika Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. dokonał w dniu [...] października 2022 r. zajęcia nieruchomości. Po przeprowadzeniu pierwszej licytacji nieruchomości postanowieniem z dnia [...] października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. udzielił przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Następnie w dniu [...] listopada 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał postanowienie o przyznaniu nabywcy licytacyjnemu własności nieruchomości. P. z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] października 2023 r. o udzieleniu przybicia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o udzieleniu przybicia. Dwukrotnie awizowaną przesyłkę pocztową zawierającą to rozstrzygnięcie doręczono, w trybie art. 44 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), w dniu [...] stycznia 2024 r. P. z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 w związku z art. 59 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") przez błędne przyjęcie, iż brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Skarżący podniósł, że uchybienie terminowi nie wynikało z niedbalstwa czy zaniechania, lecz z niemożności podjęcia działań z powodu tymczasowego pozbawienia wolności. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ podał, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o przybiciu. Postanowienie to zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka zawierająca to postanowienie doręczona została przez operatora pocztowego, zgodnie z art. 44 k.p.a., w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Skierowaną do strony i prawidłowo zaadresowaną przesyłkę pocztową awizowano [...] grudnia 2023 r. i powtórnie w dniu [...] grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. pismo uznano za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, tj. [...] stycznia 2024 r. Zwrócone do organu egzekucyjnego (nadawcy) pismo pozostawiono w aktach sprawy. Wskazując na treść art. 17 § 1 u.p.e.a. organ podał, że termin 7 dni na wniesienie zażalenia jest terminem zawitym, co oznacza, że po jego upływie zażalenie nie może być skutecznie wniesione. Ostateczny termin do złożenia zażalenia na postanowienie doręczone [...] stycznia 2024 r. przypadł na dzień [...] stycznia 2024 r. Zażalenie skarżący nadał w placówce pocztowej [...] stycznia 2024 r., a zatem jeden dzień po upływie 7-dniowego terminu do jego skutecznego wniesienia. Zatem zażalenie złożono po upływie terminu przewidzianego przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a termin do jego wniesienia nie został przywrócony. Niezachowanie terminu do złożenia środka zaskarżenia skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 134 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na marginesie organ podał, że z urzędu zostanie wszczęte odrębne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] grudnia 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o udzieleniu przybicia. Celem tego postępowania będzie ocena podstaw stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W skardze strona zarzuciła, że w sprawie błędnie przyjęto, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie skarżącego, zgodnie z potwierdzeniem odbioru przesyłki, termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...] stycznia 2024 r. Skarżący zarzucił również, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] grudnia 2023 r. nie zostało mu doręczone w sposób prawidłowy, ponieważ listonosz nie zostawił awiza w skrzynce pocztowej. Wskazał, że posiada monitoring skierowany na wejście do domu, gdzie znajduje się skrzynka pocztowa, na którym nie widać listonosza w dniach wskazanych w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym zakresie skarżący złożył reklamację. Skarżący wskazał również, że z potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] grudnia 2023 r. wynika, iż przesyłka została zwrócona do nadawcy [...] stycznia 2024 r. i w tym dniu została uznana za nieodebraną w terminie. Oznacza to, że 7-dniowy termin do złożenia zażalenia upłynął w dniu [...] stycznia 2024r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. dokonał w dniu [...] października 2022 r. zajęcia nieruchomości. Po przeprowadzeniu pierwszej licytacji nieruchomości postanowieniem z dnia [...] października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. udzielił przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. W dniu [...] listopada 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał postanowienie o przyznaniu nabywcy licytacyjnemu własności nieruchomości. P. z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] października 2023 r. o udzieleniu przybicia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o udzieleniu przybicia. Postanowienie to zostało doręczone w trybie zastępczym uregulowanym w art. 44 k.p.a. P. z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o udzieleniu przybicia. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego zażalenia. Organ wskazał, że termin do wniesienie zażalenia mijał w dniu [...] stycznia 2024 r., natomiast skarżący wniósł zażalenie w dniu [...] stycznia 2024 r., a zatem jeden dzień po upływie terminu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do tut. Sąd, gdyż jej zdaniem nie doszło do skutecznego doręczenia wskazanego postanowienia z dnia [...] grudnia 2023 r., w trybie art. 44 k.p.a., z powodu nieotrzymania przez nią awiza. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. (w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten, na mocy art. 144 k.p.a., ma zastosowanie także do zażaleń. Oceniając czy w rozpatrywanej sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2023 r. należy ustalić, czy postanowienie to zostało skutecznie doręczona stronie. W rozpatrywanej sprawie obydwie strony zajmują odmienne stanowiska, co do tego, czy postanowienie z dnia [...] grudnia 2023 r. zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Przewidziana w art. 44 k.p.a. fikcja doręczenia rodzi domniemanie, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Muszą być jednak ściśle przestrzegane zasady i procedury odnoszące do doręczenia w tym trybie. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2253/19; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 861/20). Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności wykluczające uznanie skuteczności doręczenia skarżącemu wymienionego postanowienia z dnia [...] grudnia 2023 r. Wprawdzie z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to postanowienie wynika, że była ona awizowana dwukrotnie, tj. w dniu [...] grudnia 2023 r. i w dniu [...] grudnia 2023 r. oraz że przesyłkę pozostawiono w UP 1 Ś., jednakże doręczyciel, wbrew twierdzeniom organu, nie zaznaczył na tym potwierdzeniu, gdzie pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu tej przesyłki w tym UP, tj. czy umieszczono je w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie było to możliwe: na drzwiach mieszkania adresata, jego biura; innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (por. potwierdzenie odbioru załączone do koperty, k. 44 akt adm.). W rezultacie potwierdzenie odbioru zawiera braki, które uniemożliwiają przyjęcie, że skarżącego prawidłowo poinformowano o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym. Wyklucza to uznanie, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] stycznia 2024 r. w trybie zastępczym określonym w art. 44 k.p.a. Wskazać należy, że instytucja doręczenia zastępczego stanowi próbę pogodzenia z jednej strony konieczności zapewnienia sprawności postępowania, z drugiej zaś strony – zapewnienia praw stronom postępowania, w tym także otrzymania pism wydanych w tym postępowaniu. Ponieważ instytucja ta wywiera istotne skutki dla praw uczestników postępowania, powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo powinno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 1016/15). To na organie, a nie na adresacie spoczywa obowiązek wykazania przestrzegania wymogów określonych w art. 44 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie organu, że w dniu 11 stycznia 2024 r. mijał termin do wniesienia zażalenia. Reasumując stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wywiązał się z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, naruszając przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji nie można przyjąć, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2023 r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu i uchybił on terminowi do wniesienia zażalenia. Ponownie rozpatrując sprawę organ wyjaśni, czy przesyłka zawierająca wskazane postanowienie [...] grudnia 2023 r. była prawidłowo awizowana, to znaczy, czy zawiadomienia były faktycznie pozostawione przez osobę doręczającą przesyłkę w sposób umożliwiający jego odebranie przez skarżącego, a tym samym, czy spełnione zostały warunki określone w art. 44 § 1-4 k.p.a. umożliwiające przyjęcie przez organ fikcji doręczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący został zwolniony z obowiązku ich ponoszenia.