I SA/Bd 246/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-05-16
Skład orzekający: Mirella Łent, Izabela Najda-Ossowska, Teresa Liwacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy oraz jego zarzuty dotyczące istnienia tych należności?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ ZUS prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy, stwierdzając, że nie spełnia ona przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzeniu wykonawczym. Sąd uznał również, że organ odniósł się do zarzutów wnioskodawcy dotyczących istnienia zaległości, a przeprowadzone postępowanie dowodowe było wystarczające.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną (bezrobocie, opieka nad chorą matką). ZUS odmówił umorzenia, wskazując na możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych i brak przesłanek całkowitej nieściągalności. Skarżący zarzucił organowi błąd co do istnienia zaległości i sprzeczne informacje w pismach. Po uchyleniu przez WSA poprzedniej decyzji, ZUS ponownie odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja wnioskodawcy nie uzasadnia zastosowania ulgi.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek Oddala skargę
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2011r. W.J.(Skarżący) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek za okres od listopada 2002r. do stycznia 2003r. Wniosek swój uzasadnił trudną sytuację materialną i rodzinną. W wieku 60 lat stał się osobą bezrobotną, z nikłymi szansami na znalezienie pracy. Wnioskodawca od grudnia 2010r. opiekuje się sparaliżowaną matką. Nie ma możliwości dysponowania jej emeryturą, aby opłacać chociażby koszty związane z utrzymaniem jej mieszkania, ponieważ potrzebne jest postanowienie sądu, którego nie można uzyskać z uwagi na brak kontaktu z chorą matką i brak możliwości wyrażenia przez nią woli. Ponadto Skarżący podał, że nie miał świadomości co do istnienia jakichkolwiek zaległości, dowiedział się o nich dopiero z pisma przesłanego przez ZUS.
Dla rozstrzygnięcia o wniosku organ ustalił, że trzyosobowa rodzina utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymuje Skarżący w wysokości 890,60 zł brutto oraz emerytury żony. Wnioskodawca w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że dochód rodziny wynosi brutto 2.790 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 930zł. Wskazał, że koszty utrzymania wynoszą miesięcznie ok. 1.250 zł w tym za: wywóz śmieci - 38,23 zł, telefon - 120 zł, energię elektryczną - ok. 300 zł (w/g przedstawionych rachunków organ ustalił średni miesięczny koszt w kwocie 199,38 zł), gaz - 400 zł (w/g ustaleń organu 306,80 zł), wodę - ok. 160 zł (w/g ustaleń organu 104,61 zł), podatek od nieruchomości - 230 zł/rok, tj. 19,17 zł/m-c. Matka Skarżącego, z uwagi na stan zdrowia zamieszkuje wraz ze Skarżącym, jednak Skarżący ponosi koszty utrzymania jej mieszkania, co wykazał potwierdzeniem przelewu tytułem opłaty za czynsz
i fundusz remontowy oraz inne wydatki w imieniu matki. Na wyżywienie chorej przeznaczana jest kwota ok. 200 zł oraz ponoszone koszty jej leczenia (według oświadczenia ok. 150 zł na zakup leków i ok. 200 zł na zakup pampersów, podkładów
i środków higienicznych). Skarżący wskazał na konieczność zakupu materaca przeciwodleżynowego.
Skarżący jest wraz z żoną właścicielem segmentu domu wielorodzinnego o pow. 100 m2 oraz uszkodzonego samochodu osobowego Toyota Camry rok produkcji 1995r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą samodzielnie, tym samym brak jest osób trzecich mogących odpowiadać za powstałe zadłużenie w myśl przepisów Ordynacji podatkowej.
Organ w decyzji z dnia [...] odmawiającej umorzenia należności powołał się na możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, dokonania zabezpieczenia hipotecznego dochodzonych należności oraz na instytucję uznania administracyjnego.
W związku ze złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]
Wskutek złożonej od powyższego rozstrzygnięcia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z [...] sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na naruszenie art. 77 § 1 Kpa. Sąd wskazał, że organ orzekł w przedmiocie zaległości z tytułu składek, których istnienie strona podważa. Organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tego zagadnienia. Zdaniem Sądu, jeżeli pomiędzy wnioskodawcą a organem istnieje spór co do istnienia zaległości, wysokości składek niezapłaconych, to w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć powyższe zagadnienia. Następnie, w zależności od wyniku tego ustalenia, można przystąpić do załatwienia wniosku o umorzenie zaległości.
Zaskarżoną obecnie decyzją ZUS, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] wobec braku przedłożenia nowych dokumentów obrazujących obecną sytuację finansowo-majątkową Zakład przyjął za aktualne dotychczas zgromadzone informacje.
Uzasadniając rozstrzygnięcie przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm. dalej ustawa s.u.s.) Wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Organ rozpatrując wniosek pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle art. 28 ust. 3 ustawy s.u.s. wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zostały zrealizowane. Działalność gospodarcza została co prawda zlikwidowana, jednak wdrożono skuteczne działania egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego, za pomocą których wyegzekwowano całość dochodzonych należności i obecnie konto Skarżącego nie wykazuje zadłużenia.
Organ podkreślił, że instytucja umorzenia, z uwagi na publicznoprawny charakter należności, jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe opłacanie należnych składek. Z uwagi na obowiązujące przepisy, umorzenie może nastąpić w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności publicznych, lub ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Tak więc, jest to, wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, ściśle związane z obecną sytuacją finansowo-majątkową osoby wnioskującej o umorzenie. Wśród wymienianych przez ustawodawcę przesłanek umorzenia nie ma też żadnych, które uzależnione byłyby od sposobu i przyczyn powstania zaległości.
ZUS odnosząc się do przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia składek wyjaśnił, że należy przez to rozumieć wystąpienie okoliczności, które uniemożliwiają spłatę zadłużenia, w szczególności, wymieniowe w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. nr 141, poz. 1365 dalej Rozporządzenie). W tym kontekście organ stwierdził, że mając na uwadze wysokość uzyskiwanych dochodów w niniejszej sprawie nie występuje sytuacja szczególnie drastyczna, która uniemożliwiałaby spłatę przedmiotowych należności (co już nastąpiło). Skarżący wskazał wprawdzie na konieczność sprawowania opieki nad matką, jednakże nie stanowiło to przeszkody w uregulowaniu zadłużenia.
Organ wyjaśnił również, że umorzenie odsetek za zwłokę następuje wyłącznie w przypadku i w takiej części, w jakiej została umorzona należność główna.
Zakład wskazał ponadto na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności, który polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów. Organ może, lecz nie musi tego dokonać nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.
Odnosząc się do argumentacji Skarżącego o braku zaległości za okres od 11/2002r. do 01/2003r. organ podał, że kwestia ta została Skarżącemu wyjaśniona w piśmie z 1 marca 2011r. Wskazano tam, iż na koncie Skarżącego stwierdzono zaległości:
* na ubezpieczenia społeczne za miesiąc 01/2003r. w łącznej kwocie 223,66 zł, plus należne odsetki za zwłokę,
* na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od 12/02003r. do 01/2003r. w łącznej kwocie 104,72 plus należne odsetki za zwłokę,
* na Fundusz Pracy za miesiące od 11/2002r. do 01/2003r. w łącznej kwocie 66,42 zł plus należne odsetki za zwłokę.
Powyższe saldo ustalone zostało za okres od 09/1999r. do 10/2003r. na podstawie ostatnich zaewidencjonowanych dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA oraz wpłat dokonanych na poczet należnych składek, figurujących w KSI ZUS na dzień wystawienia upomnień. (ostatnie uwzględnione w rozliczeniu wpłaty zostały dokonane w dniu 26.08.2004r.). W powyższym rozliczeniu nie uwzględniono składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za miesiące od 02/2001r. do 04/2001r., 03/2003r. oraz od 05/2003r. do 10/2003r. z uwagi na nieopłacenie składki w terminie lub w zaniżonej wysokości.
Organ podał, że na dzień 26 stycznia 2011r. suma należności na ubezpieczenia za okres od 09/1999r. do 10/2003r. wynosiła 27.767,50 zł. Natomiast łączna suma dokonanych wpłat wynosiła 28.202,70 zł, z czego 27.372,70 zł zostało rozliczone na poczet należności głównej; 641 zł rozliczono na odsetki za zwłokę; 8,80 zł rozliczono na koszty upomnienia, zaś 180,20 zł rozliczono na koszty egzekucyjne. Wpłaty zostały rozliczone w sposób określony w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. z 1998r. nr 165, poz. 1197 oraz 1999r. nr 55, poz. 574) § 9, § 10, § 11.
ZUS wyjaśnił, że w stosunku do salda ustalonego na dzień wystawienia upomnień, zaległości na koncie wnioskodawcy uległy zmniejszeniu. Ustalono, iż w miesiącach: 06/2000r, od 02/2001r. do 04/2001r. oraz od 06/2002r. do 10/2003r. Skarżący nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W związku z tym jego konto (z pominięciem składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe) na dzień 01 marca 2011r. wykazywało następujące saldo:
* ubezpieczenia społeczne - zaległość za okres 01/2003r. w kwocie 158,94 zł, plus należne odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł,
* ubezpieczenie zdrowotne - zaległość za okres od 12/2002r. do 01/2003r. w kwocie 104,06 zł, plus należne odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia w wysokości 17,60 zł,
* Fundusz Pracy - zaległość za okres od 11/2002r. do 01/2003r. w kwocie 66,42 zł, plus należne odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia w wysokości 26,40zł.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zwrot pobranej z jego konta kwoty 849,96 zł wraz z należnymi odsetkami. Skarżący zarzucił organowi wprowadzenie go w błąd co do należności wobec ZUS, a także bezpodstawne dochodzenie tych należności.
W uzasadnieniu podał, że w związku z faktem, iż od stycznia 2011r. został bezrobotnym, zwrócił się do ZUS z prośbą o potwierdzenie okresu ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej w latach 1999-2003 działalności gospodarczej w celu uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi otrzymał 6 upomnień z 26 stycznia 2011r. wzywających go do uregulowania należności
z tytułu składek za okres od listopada 2002r. do stycznia 2003r. Skarżący podał, że
w kolejnych pismach z dnia 2 lutego 2011r. i 1 marca 2011r. organ informował go o wysokości zadłużenia wskazując odmienne ich wysokości i rodzaje składek, których dotyczą. Powyższe świadczy o tym, że ostateczne wyliczenia zaległości również wydają się niewiarygodne.
Skarżący podał, że w korespondencji z lat wcześniejszych dotyczącej zadłużenia z tytułu składek, Zakład nie informował go o zadłużeniu za okres od listopada 2002r. do stycznia 2003r. Wskazał, że pisma z 26 września i 9 października 2003r. oraz 21 lipca 2004r. dotyczyły zaległości za miesiąc lipiec 2003r. Natomiast wystawione w dniu 6 sierpnia 2004r. tytuły wykonawcze dotyczyły zaległości za okres od lipca do października 2003r. Jednocześnie podał, że w dniu 1 września 2004r. otrzymał pismo, w którym ZUS Inspektorat w Toruniu Wydział Rozliczeń Kont Płatników Składek i Ubezpieczonych zawiadamia, że należności dotyczące W. J. zostały zapłacone.
Konkludując Skarżący stwierdził, że zaległości za okres od listopada 2002r. do stycznia 2003r. nie istnieją, a nawet gdyby istniały, to nie mógłby o nich wiedzieć. ZUS natomiast swoimi pismami do stycznia 2011r. utwierdzał go w tym przeświadczeniu.
W tym kontekście zarzucił organowi, że w swoich decyzjach do powyższej argumentacji, przedstawionej we wcześniejszych pismach, w ogóle się nie odniósł.
Skarżący stwierdził, że jedynie z ostrożności procesowej występował o umorzenie należności uzasadniając wniosek sytuacją życiową i rodzinną, gdyby ZUS wykazał, iż zaległości jednak istnieją. Podniósł, że organ kwestii tej poświęca całą swoją uwagę pomijając milczeniem wszystkie inne argumenty.
Zdaniem Skarżącego ZUS nie wykazał skąd i w jaki konkretny sposób doszło do powstania przedmiotowych należności. W ocenie Skarżącego uzasadnienie decyzji podtrzymującej poprzednie decyzje ZUS nie odnosi się do treści jego pism, odwołania jak również uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. akt [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Należy podkreślić, że sąd administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie sądowa ocena zaskarżonej decyzji nie może opierać się na zasadach słuszności lub współżycia społecznego. Na podstawie art. 153 ustawy p.p.s.a ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez sąd, który w wyroku z dnia [...] uchylając poprzednią decyzję drugoinstancyjną wskazał, że organ ma obowiązek zbadać, czy w ogóle istniała zaległość z tytułu składek przy zarzucie Skarżącego, że przesłane mu upomnienia stanowiły dla niego zaskoczenie, wobec braku świadomości co do istnienia zaległości.
Oceniając realizację przez ZUS wskazania co do dalszego postępowania, Sąd uznał, że organ wywiązał się z tego obowiązku. Jakkolwiek szczegółowy stan konta rozliczeniowego Skarżącego został dołączony osobno do decyzji, nie stanowiąc jej integralnej części, tym niemniej w treści decyzja nawiązuje do tego zestawienia. Organ przedstawił dokonane wpłaty w zestawieniu z należnymi kwotami. Na podstawie wskazań, co do dokonanego zaliczenia ZUS wskazał na brakujące składki.
Skarżący zarzuty skargi koncentruje na wyeksponowaniu okoliczności o braku, a następnie na błędnych informacjach ze strony organu co do istnienia zaległości.
Należy zauważyć, że organ wyjaśnił przyczynę rozbieżności w wysokości zaległości z momentu wystawienia upomnień i wydawania zaskarżonej decyzji wskazując, że ustalono, iż we wskazanych okresach Skarżący nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Jednocześnie pismem z 1 marca 2011r organ poinformował szczegółowo Skarżącego o sposobie rozliczenia dokonanych wpłat, ich wysokości i charakteru. Skarżący wskazywał na treść dwóch pism z ZUS z 2003r, obu odnoszących się do braku wpłat dotyczących lipca 2007r i na tej podstawie wywiódł wniosek, że nie mogą istnieć na jego koncie wcześniejsze zaległości.
Brak jednak ze strony Skarżącego argumentacji i dowodów na podważenie dokonanych w zaskarżonej decyzji rozliczeń konta. Skarżący dysponując pismami ZUS z 2003r nie przedłożył np. żadnych dowodów wpłat z tego okresu, które podważyłyby twierdzenia organu. Aczkolwiek brak informacji o zaległościach na koncie ubezpieczonego należy ocenić negatywnie, to jednak brak przepisu prawa, który pozwalałby wywodzić z takiego zaniechania organu skutki prawne dla ubezpieczonego. Dlatego zarzuty Skarżącego w istocie nie podważają przedstawionego wyliczenia zaległości.
Przesądzając, że istnieje zaległość, która może być przedmiotem wniosku o umorzenie należy najpierw przeanalizować przepisy prawa, które umożliwiają ZUS zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległych należności. Podstawą prawną umorzenia jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy s.u.s. Wskazany przepis daje prawo do umorzenia należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1 -3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Na postawie art. 32 ustawy s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.
Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów, ZUS może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog sytuacji, w których przepisy pozwalają uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Sytuacje przedstawione w poszczególnych podpunktach w powyższym przepisie nie mają zastosowania w stanie faktycznym sprawy, ponieważ przeprowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne i doszło do wyegzekwowania należności.
Sporne w sprawie pozostawało zastosowanie regulacji zawartych w art. 28 ust. 3a ustawy s.u.s., w którym ustawodawca stworzył organom, na zasadach uznania administracyjnego, możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o wskazany przepis sprecyzowane zostały w § 3 Rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Tak więc "uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 28 ust 3a ustawy s.u.s. należy ocenić przez analizę przesłanek opisanych szczegółowo w powołanym wyżej Rozporządzeniu. Organ uznał, że stan faktyczny w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że spełniona została którakolwiek z przesłanek Rozporządzenia, stąd wydane rozstrzygnięcie nie opierało się na uznaniu administracyjnym.
Sposób rozstrzygnięcia przez ZUS o wniosku determinuje zakres sądowej kontroli takiego orzeczenia (inne okoliczności kontroluje Sąd w decyzji wydanej na podstawie uznania administracyjnego, inne w przypadku ustalenia przez organ, że w sprawie nie występują przesłanki udzielenia ulgi).
W sprawie ZUS, uwzględniając wszystkie okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej Skarżącego, uznał, że nie zostały spełnione przesłanki warunkująca umorzenie zaległości z tytułu składek wymienione w Rozporządzeniu. Organ wywodząc takie wnioski przeprowadził postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, uwzględniając i oceniając cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy: Skarżący utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 890,60 zł brutto oraz z emerytury żony. Dochód rodziny wynosi brutto 2.790zł. Organ ustalił, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 1.250 zł w tym za: wywóz śmieci - 38,23 zł, telefon - 120 zł, energię elektryczną - ok. 200 zł gaz - 306 zł, wodę - ok. 105 zł, podatek od nieruchomości - 230 zł/rok, tj. 19,17 zł/m-c. Matka Skarżącego, z uwagi na stan zdrowia zamieszkuje wraz ze Skarżącym, a Skarżący ponosi koszty utrzymania jej mieszkania. Skarżący finansuje wydatki na leczenie matki, która uzyskuje jednak własne dochody. Skarżący nie dysponuje tymi środkami ponieważ matka nie może ich skutecznie pobrać z uwagi na chorobę.
Skarżący jest wraz z żoną właścicielem segmentu domu wielorodzinnego o pow. 100 m2 oraz uszkodzonego samochodu osobowego Toyota Camry rok produkcji 1995r.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu w sprawie nie narusza prawa materialnego, zostało logicznie uzasadnione. Sytuacja finansowa i rodzinna Skarżącego nie nosi znamion wyjątkowości i nadzwyczajnego charakteru, która charakteryzuje przesłanki określone w § 3 Rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło