I SA/Bd 246/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-05-15

Skład orzekający: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka, sędzia WSA Leszek Kleczkowski, sędzia WSA Teresa Liwacz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowy subrogacji zawarte przez gminę, które skutkują wydłużeniem terminu spłaty pierwotnego zobowiązania ponad rok, powinny być uwzględnione jako długoterminowe zobowiązania w Wieloletniej Prognozie Finansowej (WPF)?
Ratio decidendi
Umowy subrogacji, które skutkują wydłużeniem terminu spłaty pierwotnego zobowiązania ponad rok i wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu, powinny być zaliczone do długu publicznego i uwzględnione w WPF. Nieujęcie ich w WPF prowadzi do zaniżenia długu i czyni prognozę nierealistyczną, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Gmina S. zawarła umowy subrogacji z instytucjami finansowymi, które skutkowały wydłużeniem terminu spłaty pierwotnych zobowiązań z tytułu usług, dostaw i robót budowlanych. Regionalna Izba Obrachunkowa (RIO) stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie WPF, uznając, że Gmina nieprawidłowo obliczyła wielkość długu, nie uwzględniając tych umów jako długoterminowych zobowiązań. Gmina wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko RIO i argumentując, że umowy te mają termin zapłaty krótszy niż rok i nie powinny być ujmowane w WPF.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi Gminy S. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy S. na lata 2018-2026 oddala skargę Uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2018r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej (dalej: "RIO") stwierdziło nieważność uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] grudnia 2017r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej G. S. na lata 2018-2026. RIO stwierdziło naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 6 oraz art. 72 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017r., poz. 2077 ze zm., dalej: "u.f.p."), z uwagi na nierealistyczne ustalenie wielkości długu jednostki samorządu terytorialnego w latach 2018-2026. W wyniku analizy uchwały RIO stwierdziło nieprawidłowe obliczenie wartości długu prognozowanego na koniec 2017r., który określony został w wysokości 7.290.767,68 zł. Zdaniem organu, po uwzględnieniu zobowiązań wynikających z umów nienazwanych, związanych z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych przejętych przez instytucje finansowe (M.W. T. S.A., Magellan S.A., Fundusz Komunalny), które na dzień [...] września 2017r. wynosiły 1.968.961,39 zł, dług winien przyjąć wartość 9.259.729,07 zł. Natomiast, po uwzględnieniu kwoty zobowiązań przejętych przez instytucje finansowe na dzień [...] grudnia 2017r., wskazanej w piśmie Skarbnika G. S. z dnia [...] grudnia 2018r. w wysokości 2.953.876,81 zł, dług winien przyjąć wartość 10.244.644,49 zł. Zdaniem RIO, nieprawidłowe obliczenie wartości długu prognozowanego na koniec 2017r. ma związek z nieujęciem w sprawozdaniu Rb-Z, w odpowiedniej kolumnie zobowiązań wynikających z zawarcia przez Gminę umów nienazwanych na sfinansowanie jej zobowiązań. Według organu, poprzez zawieranie umów z instytucjami finansowymi, Gmina doprowadza do powstawania zobowiązań o terminach płatności przekraczających łącznie okres jednego roku. Organ przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa i skonstatował, że kwalifikacja zobowiązań przyjęta przez Gminę jest błędna w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 marca 2010r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1773) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego (Dz. U. z 2011 r., Nr 298, poz. 1767), w sytuacji zmiany wierzyciela na podstawie przepisów kodeksu cywilnego i zmiany terminu płatności zobowiązania. Organ w oparciu o powołane przepisy wyjaśnił, że dla ostatecznej klasyfikacji zobowiązania jako długu wykazywanego w Wieloletniej Prognozie Finansowej decydujące znaczenia ma termin ostatecznej spłaty. Wskazano, że ze złożonego przez Skarbnika Gminy w dniu [...] stycznia 2018r. zestawienia wynika, że G. S. zawarła 9 umów, na podstawie których doszło do wstąpienia w miejsce wierzyciela firm: M.W. T. S.A. lub Funduszu Komunalnego, z terminami płatności przypadającymi w 2018r. na łączną kwotę 2.953.876,91 zł. Burmistrz i Skarbnik Gminy potwierdzili, że umowy z ww. firmami dotyczyły finansowania wcześniej zaciągniętych, wymagalnych zobowiązań Gminy z tytułu dostaw, usług i robót budowlanych, w tym również z tytułu prowadzonych inwestycji. Zdaniem organu informacje te dowodzą, że terminy wymagalności części zobowiązań przekroczyły okres 1 roku, licząc od zaciągnięcia zobowiązania z pierwotnym wierzycielem. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z § 1 ust. 1 i 3 załącznika nr 9 (instrukcja sporządzania sprawozdań) do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 marca 2010r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych w części "A" sprawozdania Rb-Z należy wykazać wartość nominalną zobowiązań jednostki na koniec danego okresu sprawozdawczego według tytułów dłużnych. W pozycjach odnoszących się do zobowiązań według tytułów dłużnych, wykazuje się kwoty zadłużenia ogółem, w tym zobowiązania długoterminowe, przy czym przez pojęcie "zobowiązania długoterminowe" rozumie się zadłużenie, którego pierwotny termin spłaty, czy też wykupu jest dłuższy niż rok. Przez pierwotny termin zapadalności należy rozumieć termin wynikający z umowy, do końca którego dłużnik zobowiązał się spłacić dane zobowiązanie, niezależnie od harmonogramu spłat. W ocenie organu przedmiotowe zobowiązania gminy zostały zawarte na okres przekraczający rok, a zatem są one długoterminowe. W ocenie RIO, interpretacja przez Gminę przepisów w kwestii klasyfikacji kredytu jako krótko czy długoterminowego jest sprzeczna z zapisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 marca 2010r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych. Konkludując RIO stwierdziło, że zobowiązania wynikające z omawianych umów zaliczają się do tytułów dłużnych, o których mowa w art. 72 u.f.p. oraz w § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego i powinny zostać wykazane w wieloletniej prognozie finansowej gminy w poz. 6 załącznika nr 1 - stosownie do przepisu art. 226 ust. 1 pkt 6 u.f.p., a brak wykazania tych zobowiązań przy wyliczaniu kwoty długu gminy na lata 2018-2026 stanowi istotne naruszenie prawa. W skardze na ww. uchwałę Gmina wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie: - art. 72 i art. 226 ust. 1 pkt 6 u.f.p., w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, poprzez dopuszczenie się błędnej ich wykładni i nieprawidłowe uznanie, iż umowy nienazwane o terminie zapłaty krótszym niż rok powinny zostać wykazane w Wieloletniej Prognozie Finansowej G. S. w poz. 6 załącznika nr 1; - § 1 ust. 3 załącznika nr 9 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 marca 2010r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych, poprzez dopuszczenie się błędnej ich wykładni i nieprawidłowe uznanie, iż umowy nienazwane o terminie zapłaty krótszym niż rok są tożsame z zobowiązaniami długoterminowymi i powinny zostać wykazane w Wieloletniej Prognozie Finansowej w poz. 6 załącznika nr 1; - art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017r. poz. 1875 ze zm.), poprzez brak uzasadnienia faktycznego uchwały, tj. nie wykazanie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które konkretnie umowy nienazwane zawarte przez G. S. winny zostać wykazane w Wieloletniej Prognozie Finansowej w poz. 6 załącznika nr [...]. W uzasadnieniu skargi Gmina stwierdziła, że na dzień [...] grudnia 2017r. ma zawartych 9 umów nienazwanych związanych z finansowaniem usług, dostaw i robót budowlanych. Są to umowy subrogacji zawarte na podstawie art. 518 § 1 pkt 3 k.c. Zdaniem skarżącej, umowy nienazwane o terminie zapłaty krótszym niż rok nie są tożsame z zobowiązaniami długoterminowymi. Ponadto, z powołanych przepisów dotyczących umów nienazwanych nie wynika, aby terminy zawarcia umów subrogacji należało liczyć od daty wymagalności roszczenia wynikającego z umowy z dostawcą usług, dostaw, czy robót budowlanych. Wręcz przeciwnie, wskazane przepisy jednoznacznie mówią o terminie zapłaty umowy nienazwanej. W związku z powyższym, zdaniem Gminy, umowy nienazwane o terminie zapłaty krótszym nie powinny być ujmowane w Wieloletniej Prognozie Finansowej w poz. 6 załącznika nr 1. Według skarżącej przyjęcie interpretacji, iż wszystkie umowy nienazwane winny być traktowane jako zobowiązania długoterminowe byłoby sprzeczne z istotą tych umów. Skoro w wyniku zawarcia umowy nienazwanej, zobowiązanie wobec wierzyciela zostaje spłacone, to wierzyciel nie ma już roszczenia w stosunku do Gminy, a zatem zobowiązanie uprzednio wymagalne, przestaje być wymagalne. Gmina z kolei jest zobowiązana do spłaty wierzytelności objętych umową subrogacji w terminie w tej umowie określonym. Brak zatem podstaw do twierdzenia, że Gmina winna ująć w poz. 6 załącznika nr 1 do Wieloletniej Prognozy Finansowej, umowy subrogacji o terminie zapłaty krótszym niż rok. Gmina zarzuciła też, że RIO nie wskazało, którym z tytułów dłużnych wymienionych w art. 72 u.f.p. są umowy subrogacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1389 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym uchwała organu gminy jest nieważna, gdy jest sprzeczna z prawem. Natomiast przepis art. 91 ust. 4 tej ustawy stanowi, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Rozważając treść przywołanych wyżej przepisów należy stwierdzić, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są jedynie istotne naruszenia prawa. Należy także przytoczyć treść art. 11 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 561 ze zm.), w myśl którego w zakresie działalności nadzorczej właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach wieloletniej prognozy finansowej i jej zmian. Z akt sprawy wynika, że Rada Miejska w S. podjęła w dniu [...] grudnia 2017 r. uchwałę Nr [...] w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej G. S. na lata 2018 - 2026 (dalej: "WPF"). Uchwała wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w dniu [...] grudnia 2017 r. Ustalono, że w 2017 r. Gmina zawarła w instytucjami finansowymi (M.W. T. S.A., Fundusz Komunalny, Magellan S.A.) umowy subrogacji, na podstawie art. 518 § 1 pkt 3 k.c., dokonując w ten sposób "restrukturyzacji" pierwotnego zadłużenia z tytułu umów usług, dostaw i robót budowlanych wykonanych na rzecz Gminy. Z uwagi na to, że w powyższych umowach ustalano nowe terminy płatności zobowiązań, które licząc od terminu zapłaty pierwotnego zobowiązania przekraczały łącznie okres jednego roku, zdaniem RIO, w uchwale dotyczącej WPF nieprawidłowo obliczono wartości długu prognozowanego na koniec 2017 r., który określony został w wysokości 7.290.767,68 zł. Dług ten, po uwzględnieniu zobowiązań z powyższych umów nienazwanych na dzień [...] września 2017 r. w wysokości 1.968.961,39 zł – powinien wynosić 9.258.729,07 zł, a po uwzględnieniu zobowiązań przejętych przez instytucje finansowe na dzień [...] grudnia 2017 r. w wysokości 2.953.876,81 zł – winien przyjąć wartość 10.244.644,49 zł. W konsekwencji, RIO w uchwale nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. stwierdziła nieważność powyższej uchwały Rady Miejskiej w S., z uwagi na nierealistyczne ustalenie wielkości długu samorządu terytorialnego w latach 2018 – 2026. Kwestionując to stanowisko Gmina podniosła, że w umowach subrogacji termin zapłaty nie przekracza okresu jednego roku, co oznacza, że nie była zobowiązana do wykazywania wielkości zadłużenia wynikającego z tych umów w WPF. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 226 ust. 1 u.f.p. wieloletnia prognoza finansowa powinna być realistyczna. Przepis ten wymienia obowiązkowe elementy, które muszą znaleźć się w uchwale w sprawie wieloletniej prognozy finansowej. W uchwale tej zamieszcza się, w podziale na kolejne lata budżetowe m.in. prognozowaną kwotę długu jednostki samorządu terytorialnego oraz sposób sfinansowania jego spłaty (pkt 6). Z kolei w myśl art. 72 ust. 1 pkt 2 u.f.p. państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek. Jednocześnie na podstawie art. 72 ust. 2 u.f.p. Minister Finansów został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym rodzaje zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych, uwzględniając podstawowe kategorie przedmiotowe i podmiotowe zadłużenia oraz okresy zapadalności. W wykonaniu tego upoważnienia Minister Finansów wydał rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego. W § 3 pkt 2 tego rozporządzenia wśród tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego wymieniono kredyty i pożyczki, przy czym do tej kategorii zaliczono również umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, które mają wpływ na poziom długu publicznego, papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona, umowy sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach, umowy leasingu zawarte z producentem lub finansującym, w których ryzyko i korzyści z tytułu własności są przeniesione na korzystającego z rzeczy, a także umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związane z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu, z uwzględnieniem podziału na: a) krótkoterminowe - o pierwotnym terminie zapłaty nie dłuższym niż rok lub podlegające spłacie na żądanie, b) długoterminowe - o pierwotnym terminie zapłaty dłuższym niż rok. W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że ustawa o finansach publicznych wymaga, aby WPF była realistyczna. Prognoza spełnia warunek realizmu, jeżeli na etapie przygotowywania i uchwalania opiera się na starannie i obiektywnie opracowanych wartościach. Realizm WPF oznacza, że - aby tworzyć warunki do prowadzenia racjonalnej, odpowiedzialnej stabilnej polityki finansowej - powinna ona uwzględniać zdarzenia, które mają lub mogą mieć wpływ na gospodarkę finansową jednostek samorządu terytorialnego w perspektywie czasu wykraczającej poza bieżący rok budżetowy, w tym również możliwości wystąpienia zjawisk nieoczekiwanych. By spełniać ustawowy wymóg realności WPF powinna być weryfikowalna i przygotowana w oparciu o prawidłowe założenia metodologiczne, bez zaniżania lub zawyżania prognozowanych wartości (por. L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Lex 2011, Komentarz do art. 226). Dokument ten powinien też określać w sposób realny kwotę długu jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie ze wskazanymi przepisami dług powiększają również umowy kredytu lub pożyczki, do których zaliczono także umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związane z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych, wywołujące skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu. Oznacza to, że do długu zalicza się zobowiązania wynikające z umów, które wykorzystują mechanizm długoterminowego kredytu, tj. w których termin płatności wynosi ponad rok. Zobowiązania te powinny być zatem ujęte w WPF w celu rzetelnego przedstawienia sytuacji finansowej jednostki samorządu terytorialnego. Zauważyć przy tym należy, że art. 226 ust. 1 u.f.p., mówiący o powinności przedstawienia realistycznej wieloletniej prognozy finansowej w uchwale jednostki samorządu terytorialnego w sprawie wieloletniej prognozy finansowej jest samodzielną, materialnoprawną podstawą do orzeczenia nieważności takiej uchwały, jeżeli nie spełnia ona tej ustawowej przesłanki (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1601/14). W rozpatrywanej sprawie sporny charakter mają umowy subrogacji zawarte na podstawie art. 518 § 1 pkt 3 k.c. Przepis ten stanowi, że osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty, jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie. Należy zauważyć, że przepisy art. 518 § 1 pkt 1-4 k.c. regulują przypadki, w których następuje zmiana wierzyciela. Zmiana ta następuje na skutek wstąpienia osoby trzeciej, która spełniła świadczenie zamiast dłużnika, w prawa zaspokojonego wierzyciela. Przedmiotem nabycia jest tu ta sama wierzytelność, która przysługiwała spłaconemu wierzycielowi. Prowadzi to do przedłużenia dotychczasowego stosunku zobowiązaniowego z tą zmianą, że w miejsce zaspokojonego wierzyciela wstępuje ten, kto zamiast dłużnika spełnia świadczenie. Zatem dotychczasowy stosunek zobowiązaniowy trwa nadal razem ze wszystkimi prawami ubocznymi. Wstąpienie osoby trzeciej w prawa zaspokojonego wierzyciela na podstawie art. 518 § 1 pkt 3 k.c. przybiera postać tzw. konwersji długu. Następuje to wówczas, gdy osoba trzecia za pisemną zgodą dłużnika spłaca wierzyciela w celu wstąpienia w jego prawa. Dłużnik najczęściej udziela takiej zgody po to, aby uzyskać od osoby trzeciej, która stanie się jego nowym wierzycielem złagodzenie warunków dotychczasowego dług, np. odroczenie terminu płatności, rozłożenie go na raty, obniżenie stopy odsetek itp. (por. J. Rajski, Prawo o kontaktach w obrocie gospodarczym, Warszawa 1994, s. 205-206; W Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 299-300; H. Ciepła (w:) G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. I, Warszawa 1996, s. 495; J. Mojak (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2002, s. 1243; orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej z dnia 13 lutego 2017 r., BDF1.4800.100.16, Lex nr 2259020). W świetle powyższego stosunek zobowiązaniowy w wyniku subrogacji nie ulega przekształceniu w inny stosunek prawny. Jest to nadal ten sam stosunek prawny, zmienia się tylko podmiot uprawniony, tj. wierzyciel. Nie następuje także zaciągnięcie nowego długu przez dłużnika. Sytuacja dłużnika o tyle ulega zmianie, że w drodze konwersji długu następuje zmiana warunków jego spłaty. W rozpatrywanej sprawie na podstawie umów subrogacji zawartych przez Gminę z instytucjami finansowymi nastąpiło wydłużenie czasu spłaty istniejącego zobowiązania, niż to pierwotnie wynikało z zawartych umów usług, dostaw i robót budowlanych. Nowe terminy płatności zobowiązań, licząc od pierwotnego terminu ich zapłaty, przekraczały łącznie jeden rok. Umowy subrogacji mają też charakter odpłatny. Przewidują one wynagrodzenie dla instytucji finansowej za prolongatę spłaty długu. Okoliczności te zostały potwierdzone przez pełnomocnika Gminy na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. W rezultacie powyższe umowy stanowią swego rodzaju instrumenty długoterminowego finansowania działalności jednostki samorządu terytorialnego i wywołują skutki ekonomiczne podobne do umów kredytu lub pożyczki. W konsekwencji, w ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że zobowiązania wynikające z wymienionych umów stanowią tytuły dłużne zaliczane do długu publicznego i powinny być wykazywane w WPF. Nieujęcie tych zobowiązań w tym dokumencie skutkuje zaniżeniem wielkości długu jednostki samorządu terytorialnego. Powoduje to, że WPF oparta jest na nierealistycznych założeniach, co czyni ten dokument nieprzydatny dla analizy sytuacji finansowej jednostki samorządu terytorialnego. Zasadnie zatem RIO stwierdziła nieważność uchwały w sprawie WPF, z uwagi na istotne naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 6 u.f.p., art. 72 ust. 1 pkt 2 u.f.p. oraz § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego. W skardze strona podnosi, że celem umów subrogacji była "restrukturyzacja" zadłużenia. Podkreśla, że skoro w wyniku zawarcia umowy nienazwanej zobowiązanie wobec wierzyciela zostaje spłacone, to wierzyciel nie ma już roszczenia w stosunku do Gminy, a zatem zobowiązanie uprzednio wymagalne, przestaje być wymagalne. Gmina z kolei jest zobowiązana do spłaty długu w terminie określonym w umowie subrogacji, który jest krótszy niż rok. Zatem – według skarżącej - nie było podstaw do wykazywania tych zobowiązań w WPF. Sąd tego poglądu nie podziela. Wstąpienie instytucji finansowej w prawa wierzyciela na podstawie umowy subrogacji nie powoduje, że następuje zaciągnięcie przez Gminę nowego długu. "Restrukturyzacji" może podlegać tylko dług dotychczasowy. Przesunięcie terminu, w którym świadczenie miało być pierwotnie spełnione zgodnie z treścią istniejącego stosunku prawnego, nie oznacza, że termin zapłaty zobowiązania należy liczyć od terminu określonego w umowie subrogacji. Zdaniem Sądu, ustalając, czy dany tytuł dłużny należy zaliczyć do długu publicznego należy uwzględniać pierwotny termin zapłaty wynikający z umów usług, dostaw i robót budowlanych. W rezultacie nie można się zgodzić z Gminą, że zobowiązania wynikające ze wskazanych umów nienazwanych są zobowiązaniami krótkoterminowymi, skoro faktyczny termin ich spłaty przekroczył rok. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, z uwagi na brak wskazania w zaskarżonej uchwale RIO, które konkretnie umowy nienazwane winny być wykazane w WPF. Poza sporem jest istnienie tych umów, a ich wykaz wynika z załączonego do protokołu z posiedzenia Kolegium RIO zestawienia zobowiązań na dzień [...] września 2017 r. i [...] grudnia 2017 r. Natomiast okoliczność, że umowy nienazwane zostały zawarte na okres krótszy niż jeden rok, ze wskazanych wyżej względów, nie oznacza, że wynikające z nich zadłużenie jest krótkoterminowe. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia § 1 ust. 3 załącznika nr 9 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych. Zawarte w tym przepisie pojęcie "zobowiązań długoterminowych" nie odbiega od treści tego pojęcia, które wynika z wyżej analizowanych przepisów prawnych. Gmina zarzuciła również, że organ nie wskazał, którym tytułem dłużnym wymienionym w art. 72 u.f.p. są umowy zawarte przez nią z instytucjami finansowymi. Nie może to być jednak podstawą uchylenia zaskarżonej uchwały. Umowy te są objęte regulacją wskazaną w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło