I SA/Bd 251/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszcz w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz, Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.), Asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Małgorzata Antoniuk, po rozpoznaniu w dniu {...}. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu C. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wymierzającej należności celne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego kwotę 1.492,20 zł (jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt dwa 20/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w T. określił dla B. M. należności celne z tytułu przywozu samochodu marki Volkswagen Passat Combi CL i jednocześnie stwierdził, iż z uwagi na nieudokumentowanie przez stronę użytkowania samochodu w czasie pobytu za granicą, brak jest podstaw do uznania pojazdu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.). Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. Wyrokiem z dnia 20 września 2000r. sygn. akt I SA/Gd 653/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę na wymienioną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Następnie pismem z dnia 1 marca 2001r. Strona złożyła wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu wniosku Strona podniosła, iż zgłosiła przedmiotowy samochód do procedury wywozu i po objęciu wnioskowaną procedurą w dniu 15 kwietnia 1998r. wywiozła pojazd poza polski obszar celny, ponieważ nie była w stanie uiścić należności celnych wymierzonych decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia [...]. i naliczonych tą decyzją należności podatkowych. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w T. odmówił B. M. uchylenia decyzji ostatecznej zawartej w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego nr [...] z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...]. Nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wymienionymi decyzjami organy celne nie uwzględniły wniosku Strony wskazując, że zgodnie z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. W powołanym wyżej przepisie nie został określony termin, w jakim jest możliwe zastosowanie trybu uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, co nie oznacza jednak, iż ograniczenia czasowe w tym względzie nie istnieją. Negatywną przesłanką uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie przepisu art. 2651 § 1 Kodeksu celnego jest zakaz wzruszania takiej decyzji przewidziany w przepisach szczególnych, i to zarówno prawa materialnego, jak również proceduralnego. Ograniczenie czasowe do wzruszenia decyzji ostatecznej w sprawie należności celnych wymierzonych na podstawie przepisów ustawy - Prawo celne, określa bowiem przepis art. 83 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, iż nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie obowiązek uiszczenia należności celnych powstał w dniu 18 sierpnia 1997r. (data wprowadzenia towaru na polski obszar celny), upłynął termin określony w art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo celne. Brak jest zatem podstaw do wzruszenia w trybie art. 2651 Kodeksu celnego w części dotyczącej wymiaru należności celnych decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego w T. zawartej w dowodzie odprawy celnej z dnia [...] Strona nie zgadzając się ze stanowiskiem organów celnych zaprezentowanym we wskazanych decyzjach wniosła na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając, iż decyzję tę podjęto z naruszeniem art. 83 ust. 1 Prawa celnego, przez niezasadne uznanie, iż przepis ten stanowi negatywną przesłankę uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Zdaniem Strony wymieniony przepis nie stanowi przeszkody do wzruszenia decyzji ostatecznej tak w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, jak i uchylenia na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi zakaz orzekania o wymiarze należności celnych i nie można interpretować go w sposób przyjęty przez organ celny. Stawiając powyższy zarzut Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie jej uchylenie. Prezes Głównego Urzędu Ceł odpowiadając na zarzuty skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko podkreślając, iż aktualnie obowiązujące przepisy Kodeksu celnego i aktów wykonawczych nie przewidują uchylenia decyzji o wymiarze cła w przypadku powrotnego wywozu towaru poza granicę kraju i wniósł o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę wyrokiem z dnia 12 września 2003r. sygn. akt I SA/Gd 742/02. Uznał za uprawnione twierdzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł, przedstawione w uzasadnieniu badanej decyzji, iż wniosku skarżącego o uchylenie w trybie art. 2651 Kodeksu celnego ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T., zawartej w dowodzie odprawy celnej nr [...] z dnia [...]wymierzającej należności celne od sprowadzonego samochodu osobowego, nie można było rozpoznać pozytywnie w świetle - mającego w sprawie zastosowanie - przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (Dz. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 ze. zm.). Przepis ten stanowi, iż nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Ustanowiony w powyższym przepisie zakaz ma charakter bezwzględny, co skutkuje tym, że po upływie dwuletniego terminu w nim określonego, nie ma możliwości wydania jakiejkolwiek decyzji w sprawie wymiaru należności celnych. Użyty w przepisie zwrot "w sprawie wymiaru należności celnych" oznacza, iż organ celny nie może wydać decyzji wymierzającej te należności, jak również nie może uchylić lub zmienić takiej decyzji ani w całości ani też w części (wyrok SN z dnia 2 grudnia 1998r. sygn. akt III RN 89/98-OSNP 1999/18/567). Jeżeli zatem w niniejszej sprawie zawarta w dowodzie odprawy celnej decyzja dopuszczająca do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony przez Skarżącego samochód wymierzająca od tego pojazdu należności celne, wydana została w [...] to stosownie do przepisu art. 83 ust. 1 Prawo celne, nie było dopuszczalne uchylenie tej decyzji w części dotyczącej wymiaru cła, o co wnosił Skarżący we wniosku z dnia 1 marca 2001r., powołując się na treść art. 155 k.p.a. (aktualnie art. 2651 Kodeksu celnego). Przepisy te stanowią, iż decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie tej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Z regulacji tych wynika, iż uchylenie lub zmiana decyzji uzasadniona interesem publicznym lub ważnym interesem strony jest dopuszczalna, jeżeli nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Takim szczególnym przepisem w rozpoznawanej sprawie, wyłączającym możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest - zdaniem Sądu - przepis art. 83 ust. 1 Prawa celnego. Od wyżej wymienionego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 12 września 2003r. B. M. wniósł skargę kasacyjną. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 83 ust. 1 Prawa celnego wskutek uznania, że przepis ten stanowi negatywną przesłankę uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 par. 1 Kodeksu celnego oraz wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Zdaniem Skarżącego ustalony w art. 83 ust. 1 Prawa celnego dwuletni termin do orzekania przez organy administracji o wymiarze należności celnych ma charakter gwarancyjny (materialnoprawny), wskazując do kiedy strona może liczyć się ze wzruszeniem decyzji o wymiarze cła. Nie oznacza to jednak pozbawienia możliwości uchylenia pierwotnej decyzji o wymiarze cła. Stan faktyczny tej sprawy w pełni odpowiada przesłankom z art. 2651 Kodeksu celnego, ponieważ w następstwie przewlekłego postępowania odwoławczego skarżący nie mógł w okresie obowiązywania Prawa celnego skorzystać ze skutków powrotnego wywozu tego samochodu za granicę. W dodatku został on ponownie oclony przy jego wwozie na polski obszar celny przez inną osobę. Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku i w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2004r. sygn. akt GSK 7/04 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok z dnia 12 września 2003r. sygn. akt I SA/Gd 742/02 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organy celne przyjęły, że nie ma podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku z dnia 1 marca 2001r. B. M. w sprawie uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Zauważyć należy, że zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tut. Sąd jest zatem związany wyrokiem i wykładnią zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004r. sygn. akt GSK 7/04. W powyższym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na przepis art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), zgodnie z którym postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie (od 1 stycznia 1998r.) - z nielicznymi wyjątkami - podlegają rozpatrzeniu wg przepisów dotychczasowych. Jednocześnie na podstawie art. 297 Kodeksu celnego z dniem 1 stycznia 1998r. utraciła moc ustawa z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne (Dz. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 ze zm.). Oznacza to, że do spraw, w których postępowanie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 1998r. mają zastosowanie przepisy Kodeksu celnego. Naczelny Sąd Administracyjny przywołał uchwały Sądu Najwyższego, stosownie do których wszczęcie postępowania w trybie nadzoru lub wznowienia postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania w trybie zwykłym. Oznacza to, że do spraw wszczętych w trybie nadzwyczajnym, jako nowych w stosunku do spraw już wcześniej zakończonych w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym, należy stosować aktualny stan prawny. Art. 83 ust. 1 Prawa celnego stanowił, że nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Określony w tym przepisie okres, po którego upływie następowało przedawnienie możliwości orzekania w sprawie wymiaru należności celnych, obejmował wszystkie tryby postępowania administracyjnego. Po wejściu w życie art. 2651 Kodeksu celnego stan prawny uległ zmianie. Według tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. W rozpatrywanej sprawie wniosek Strony z 1 marca 2001r. został złożony po wejściu w życie Kodeksu celnego i utracie mocy Prawa celnego w tym art. 83. Nie ulega wątpliwości, że wniosek ten powinien być rozpatrzony - w ramach nowej sprawy administracyjnej - z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 2651 Kodeksu celnego i z całkowitym pominięciem art. 83 Prawa celnego, który wówczas już nie obowiązywał. Uznając zatem, że przepis art. 83 ust. 1 Prawa celnego stanowi przeszkodę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej Prezesa Głównego Urzędu Ceł naruszono przepisy prawa materialnego. W związku z tym, organy celne są obowiązane rozpatrzyć merytorycznie wniosek B. M. i ustalić, czy istnieją podstawy do jego uwzględnienia. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Jednocześnie stosownie do art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o zwrocie kosztów postępowania.