I SA/Bd 252/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska–Wasilewicz (spr) Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2009r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia II raty podatku od środków transportowych za 2008r. oddala skargę Wnioskiem z dnia 12 września 2008 r. E. G. zwrócił się do Prezydenta Miasta T. o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych (II raty) za 2008 r. Wskazał, że w 2008 r. chorował przez okres 6 miesięcy, a ponieważ nie zatrudnia kierowcy, przez okres ten nie wykonywał działalności gospodarczej i nie osiągał żadnych dochodów. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta T. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia II raty podatku od środków transportowych za 2008 r. Organ podał, że stosownie do art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), postępowanie w sprawie umorzenia należności może dotyczyć wyłącznie zaległości podatkowych, natomiast w sytuacji gdy na dzień złożenia wniosku taka zaległość nie istniała, to brak było podstaw do wszczęcia stosownego postępowania. Na postanowienie organu I instancji strona wniosła zażalenie. W uzasadnieniu podatnik zarzucił, że działania organu naruszają przepisy prawa i zasady współżycia społecznego, a nadto mają na celu wprowadzenie strony w błąd. Dodatkowo w piśmie uzupełniającym zażalenie strona zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną interpretację oraz art. 107 § 3, art. 75 § 1, art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez niedopuszczenie do przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Podatnik powtórzył zarzuty dotyczące nieprawidłowego prowadzenia postępowania, a także podniósł zarzut nieprawidłowego określenia podatku od środków transportowych. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ powołał się na art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie w sprawie umorzenia może dotyczyć wyłącznie zaległości podatkowej. Zaległością w myśl definicji zawartej w art. 51 § 1 tej ustawy jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. Termin zapłaty II raty podatku od środków transportowych upływa - stosownie do przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) w dniu 15 września każdego roku. Mając zatem na uwadze przedstawiony stan prawny Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ podatkowy I instancji prawidłowo ustalił, że w sytuacji gdy wniosek E. G. o umorzenie II raty podatku od środków transportowych za 2008 r. wpłynął do właściwego organu w dniu 15 września 2008 r., zaległość podatkowa nie istniała. Z tego też powodu brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. W konsekwencji na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, organ podatkowy I instancji prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodało, że organ I instancji prowadzi aktualnie postępowanie w przedmiocie umorzenia E. G. II raty podatku od środków transportowych za 2008 r. albowiem podatnik zwrócił się z kolejnym wnioskiem złożonym w dniu 14 października 2008 r. Odnosząc się do zarzutów i argumentów podniesionych w zażaleniu oraz w piśmie uzupełniającym zażalenie, organ wyjaśnił, że postępowanie podatkowe jest postępowaniem dwuinstancyjnym, a zatem wszelkie argumenty i dowody dotyczące merytorycznych kwestii mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego czy też na wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej winny być przedstawione w organie podatkowym I instancji celem ich uwzględnienia w toczącym się aktualnie postępowaniu. Na postanowienie organu II instancji E. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną interpretację, art. 107 § 3, art. 75 § 1, art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uchybienie powyższym przepisom polegające na niedopuszczeniu do przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji w całości. W uzasadnieniu podatnik wskazał na swoją ciężką sytuację majątkową i zdrowotną. Podniósł, że organ nieprawidłowo ustalił wysokość podatku od środków transportowych za 2001r. i lata następne. Powołując się na wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zarzucił, że organ nie odniósł się do przedstawianego w sprawie dowodu w postaci uzgodnień między transportowcami a Prezydentem Miasta T. w 2002 r. w zakresie obniżenia podatku od środków transportowych. Uważa, iż naruszono jego dane osobowe poprzez umieszczenie w internecie informacji o umorzeniu podatku. Powołał się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 2008r., sygn. akt I SA/Bd 300/06. Zaznaczył, że od 19 grudnia 2008r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, a samochód czasowo wyrejestrował. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ dodał, że postępowanie z wniosku o umorzenie II raty podatku od środków transportowych za 2008r. zostało zakończone decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych z tytułu II raty za 2008r. w kwocie [...] zł, od której wniesiono odwołanie wprawdzie po terminie, ale organ przywrócił termin na wniosek podatnika. Do dnia przekazania skargi tut. Sądowi, decyzja organu odwoławczego nie została jeszcze wydana. Podkreślono, że zarzuty tego odwołania są tożsame z zarzutami skargi, a dołączone do niego kopie dokumentów są tożsame z dołączonymi do niniejszej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, który nakazywałby wyeliminować je z obrotu prawnego. Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodna z prawem jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie II raty podatku od środków transportowych za 2008 r. Na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§ 1). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Zgodnie natomiast z art. 165a § 1 tej ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Rozważenia zatem wymaga, czy w sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej będąca przeszkodą wszczęcia i prowadzenia postępowania. Nie budzi wątpliwości, że skarżący będący podatnikiem podatku od środków transportowych posiada przymiot strony postępowania podatkowego w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w tym podatku, a zatem pierwsza z wymienionych w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej przeszkoda do wszczęcia postępowania nie wystąpiła. W tej sytuacji ustalić należy, czy w sprawie mamy do czynienia z drugą przesłanką uniemożliwiającą wszczęcie postępowania, tj. czy z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". W tym miejscu należy wskazać, że w doktrynie prezentowane są poglądy, iż druga podstawa do odmowy wszczęcia postępowania jest określona szeroko. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć następujących sytuacji: - braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego; - jeżeli w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe; - jeżeli w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie, czy nieostateczna, czy ostateczna. Po wydaniu decyzji i jej doręczeniu stronie, organ podatkowy i strona są nią związane. Strona może wówczas podjąć obronę składając od decyzji środki zaskarżenia. Organ podatkowy wydaje w takich przypadkach postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (Ordynacja podatkowa - komentarz 2008; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Wrocław 2008, UNIMEX, s. 691-692). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia należy podnieść, iż nie budzi wątpliwości, że na dzień zgłoszenia wniosku, tj. na dzień 15 września 2008 r. zaległość podatkowa w podatku od środków transportowych za 2008 r. w zakresie II raty nie istniała. Stosownie bowiem do art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym również zaliczkę, o której mowa w art. 23a, lub ratę podatku (art. 51 § 2). Przepisy § 1 i 2 stosuje się również do należności z tytułu podatków, zaliczek na podatki oraz rat podatków niewpłaconych w terminie płatności przez płatnika lub inkasenta (art. 51 § 3). Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, podatek od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że na dzień złożenia wniosku zaległość podatkowa nie istniała, jednakże na dzień wydania postanowienia przez organ I instancji, zaległość podatkowa niewątpliwie wystąpiła. W przedmiotowej jednak sprawie należy mieć na uwadze, że w dniu 14 października 2008 r. został złożony drugi wniosek w tej samej sprawie, tj. wniosek skierowano do tego samego organu podatkowego o umorzenie tej samej należności podatkowej. Wniosek drugi został załatwiony przez organ I instancji poprzez wydanie decyzji dnia [...], a zatem dzień przed wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. zaskarżonego postanowienia. W momencie wydawania przez organ II instancji postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu II raty podatku, w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja Prezydenta rozstrzygająca o tym samym przedmiocie. Uwzględnienie zażalenia przez organ II instancji mogłoby co najwyżej skutkować uchyleniem postanowienia Prezydenta i umorzeniem postępowania podatkowego. Przy tym bowiem samym stanie faktycznym i prawnym nie może być wydana kolejna decyzja w tej samej sprawie. Niedopuszczalne jest, aby w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje skierowane do tej samej strony i rozstrzygające o tym samym przedmiocie przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. Strona skarżąca miałaby rację, gdyby kolejny wniosek podatnika, nie został rozpatrzony przez organ podatkowy i nie zostałaby wydana decyzja. Pomimo zatem wadliwości postanowienia wydanego przez organ I instancji, w momencie wydania postanowienia przez organ II instancji, wadliwość ta nie miała charakteru istotnego, wpływającego na wynik sprawy. Organ zażaleniowy obowiązany był uwzględnić okoliczność wydania decyzji w tej samej sprawie, której dotyczył wniosek pierwszy, a w zakresie którego odmówiono wszczęcia postępowania podatkowego. Wprawdzie wniosek z 14 października 2008r. był późniejszym wnioskiem, jednakże z uwagi na rozpatrzenie go i wydanie decyzji, niezałatwiony wniosek złożony wcześniej, nie może być rozpatrzony merytorycznie poprzez wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie. Zauważyć należy, iż w odpowiedzi na skargę organ podniósł, że zarzuty odwołania są tożsame z zarzutami skargi, a dołączone do niego kopie dokumentów są tożsame z dołączonymi do niniejszej skargi. Uwzględnienie przez tut. Sąd skargi skutkowałoby w konsekwencji i tak umorzeniem postępowania z wniosku z dnia 15 września 2008r. wobec funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji z dnia [...]. Odnośnie zarzutów merytorycznych, a dotyczących np. błędnego ustalenia sytuacji finansowej skarżącego, należy wskazać, że te okoliczności i argumenty strona powinna podnosić w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] odmawiającą umorzenia II raty podatku od środków transportowych za 2008r. W przypadku natomiast niekorzystnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego dla skarżącego, ma on prawo złożenia skargi do Sądu. Podobnie należy wskazać, co do zarzutu naruszenia przepisów art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i odpowiednich przepisów tej ustawy regulujących postępowanie dowodowe (błędnie wskazano w skardze przepisy art. 107 § 3, art. 75 §1 i art. 78 § 1 Kpa, które nie mają zastosowania, lecz odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej). W zakresie powołania się przez stronę skarżącą na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 2006r., sygn. akt I SA/Bd 300/06 należy stwierdzić, iż zapadł on w innej sprawie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Sąd nie przyznał wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, ponieważ nie zostało złożone oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)). H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent E. Kruppik – Świetlicka