I SA/Bd 258/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. i G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca wniosła w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych. Z urzędowego formularza PPF wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem oraz synami. Jako jedyne źródło utrzymania rodziny wskazała wynagrodzenie za pracę w wysokości 2000 zł netto miesięcznie. Wyjaśniła, że mąż choruje oraz poniósł stratę z działalności gospodarczej z uwagi na przedłużającą się zimę. Jako majątek wskazała dom, działkę budowlaną oraz samochód osobowy marki Skoda Oktawia rok prod.2003. Koszt miesięczny utrzymania domu oszacowała na 950 zł. Podała również, że spłaca kredyty gotówkowe zaciągnięte na poczet uregulowania zaległości podatkowych, a wypłata wynagrodzenia pełnomocnikowi jest uzależniona od pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przedłożyła zeznania o wysokości osiągniętych w ubiegłym roku dochodów przez małżonków G., wyciągi z rachunków osobistych i związanych z prowadzeniem firmy oraz udokumentowała, że rodzina ponosi wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego ( woda, ścieki gaz, podatki i opłaty lokalne, telefon, Internet, zakup opału, wywóz odpadów). W sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym wyrażoną w art.199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a ", strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W orzecznictwie przyjęto, że przez uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rozumieć należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Oznacza to, iż omawiana instytucja powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, bowiem intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego dochodu i bez majątku. Nie można stosując prawo pomocy, chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zasadność wniosku o skorzystanie pomocy prawnej podlega rozpatrzeniu w dwóch aspektach, tj. uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. W tym kontekście stwierdza się, że wymagana na obecnym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego opłata ( wpis od skargi na wskazaną wyżej decyzję) wynosi 1.500 zł. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że wprawdzie skarżąca twierdzi, że jest jedynym żywicielem rodziny, lecz pozostaje to w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi na podstawie przedłożonych przez wnioskującą dokumentów bankowych. Z wykazu operacji na rachunkach bankowych wynika, że G.G. z prowadzonej działalności gospodarczej miesięcznie uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 11.000 zł. W tej sytuacji należy stwierdzić, że na dochód gospodarstwa domowego składa się nie tylko pensja skarżącej, ale również dochody uzyskiwane przez jej męża. Istotne znaczenie dla negatywnej oceny wniosku strony ma także to, że weryfikacja sytuacji materialnej nie sprowadza się do stwierdzenia, że wnioskująca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale wiąże się ze zbadaniem, czy posiada ona majątek oraz obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Należy w tym miejscu zauważyć, że sytuacja finansowa podlega badaniu w oparciu o zobiektywizowane kryteria, a więc nie następuje na podstawie subiektywnego przekonania strony. Podkreślić także należy, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy, w tym wobec banku. Spłata kredytów czy kart kredytowych, jak i ponoszenie kilkusetzłotowych miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu, opłacenie ubezpieczenia czy korzystania z Internetu nie mogą korzystać z uprzywilejowania w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Nie wszystkie więc ujawnione wydatki ponoszone przez skarżącą mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do opłat sądowych stanowiących rodzaj daniny publicznoprawnej. Zauważyć trzeba w odniesieniu do powyższego, że skarżąca w sposób uprzywilejowany pewne wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Tak wiec, z konfrontacji treści wniosku z nadesłanymi dokumentami nie sposób stwierdzić, że zapłata wpisu mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Reasumując, dochód czteroosobowego gospodarstwa domowego kształtujący się na poziomie 13.000 zł przy racjonalnym gospodarowaniu dają możliwość uiszczenia opłaty w wysokości 1.500 zł. Odbiegając od powyższego zauważyć należy, że skarżąca twierdzi jakoby dysponując dochodem w kwocie 2.000 zł nie tyko zapewnia utrzymanie rodzinie, lecz również aktualnie opłaca miesięczne raty kredytów w wysokości 3.080 zł. Trudno jednak dać wiarę, że jest to możliwe bez wykorzystania dodatkowych źródeł finansowania. Tym samym została podważona wiarygodność udzielonych przez wnioskującą twierdzeń w kontekście zasadności przyznania pomocy prawnej. Przyjmuje się bowiem, że gdy fakty, które strona podała we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o jej sytuacji majątkowej, to istnieją uzasadnione podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych względów wniosek o udzielenie pomocy prawnej należało ocenić negatywnie i na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.