I SA/Bd 258/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. i G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok postanowił odmówić przyznania prawa pomocy W następstwie wezwania do opłacenia wpisu od skargi ( 1500 zł) na wskazaną wyżej decyzję G.G.uiścił 400 zł na poczet wymaganej opłaty oraz wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z urzędowego formularza PPF wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz synami. Jako jedyne źródło utrzymania rodziny wskazał wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez M.G. wynoszące 2000 zł netto miesięcznie. Skarżący prowadzi Zakład Usług Elektroenergetycznych " R", lecz poniósł stratę z działalności gospodarczej z uwagi na przedłużającą się zimę i niemożność wykonania zleceń, a rozpoczęte prace wykona najwcześniej w czerwcu. Ponadto oświadczył, że wszystkie oszczędności przeznaczył na spłatę zaległości podatkowych, a stres wywołany prowadzonym postępowaniem podatkowym wpłynął negatywnie na stan jego zdrowia i ograniczył możliwości podjęcia pracy. Majątek skarżącego stanowi dom, działka budowlana oraz samochód osobowy marki Skoda Oktawia rok prod.2003. Koszt miesięczny utrzymania domu oszacował na 950 zł. Podał również, że spłaca kredyty gotówkowe zaciągnięte na poczet zakupu samochodu oraz wynikające z kart kredytowych. Wyjaśnił, że wypłata wynagrodzenia pełnomocnikowi jest uzależniona od pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, a opłacenie wpisu w kwocie powyżej 400 zł przekracza jego możliwości finansowe. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przedłożył zeznania o wysokości osiągniętych w ubiegłym roku dochodów przez małżonków G., wyciągi z rachunków osobistych i związanych z prowadzeniem firmy oraz udokumentował, że rodzina ponosi wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego ( woda, ścieki gaz, podatki i opłaty lokalne, telefon, Internet, zakup opału, wywóz odpadów). W sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym wyrażoną w art.199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a ", strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W orzecznictwie przyjęto, że przez uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rozumieć należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Oznacza to, iż omawiana instytucja powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, bowiem intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego dochodu i bez majątku. Nie można stosując prawo pomocy, chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zasadność wniosku o skorzystanie pomocy prawnej podlega rozpatrzeniu w dwóch aspektach, tj. uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący jest zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej strony jego możliwości finansowe. W tym kontekście stwierdza się, że wymagana na obecnym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego opłata ( wpis od skargi na wskazaną wyżej decyzję) wynosi 1.500 zł. Natomiast z zestawienia operacji dokonanych na rachunkach firmowych oraz osobistych ( K-149,151,153,155,158 akt sprawy) wynika, że skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej miesięcznie uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 11.000 zł. Pozostaje to w sprzeczności z twierdzeniem strony, że dochód żony stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Ponadto nie można uznać, że skarżący z działalności gospodarczej osiąga stratę, gdyż dokonywane za pośrednictwem banków transakcje świadczą o płynności finansowej firmy. Z przedstawionych dokumentów bankowych wynika, że prowadzona działalność gospodarcza w ogólnym rozrachunku przynosi zysk, a skarżący dokonuje i przyjmuje płatności związane z wykonywaną działalnością gospodarcza za pośrednictwem rachunków bankowych. Wnioskujący wszakże regularnie opłaca składki ZUS, operując kartą dokonuje wypłat w znacznej wysokości ( K-160), jak również uzyskuje wypłaty od kontrahentów (ENEA). Jak wynika z zeznania podatkowego za rok ubiegły zainteresowany przy przychodzie w wysokości 340.607,99 zł wykazał roczny dochód sprowadzający się do 152.176,91 zł. W tej sytuacji, zważywszy na realia ekonomiczne, trudno uznać skarżącego za osobę niezamożną, pozbawioną dostatecznych środków materialnych na zaspokojenie koniecznych potrzeb, wymagającą pomocy państwa. Istotne znaczenie dla negatywnej oceny wniosku strony ma także to, że weryfikacja sytuacji materialnej nie sprowadza się do stwierdzenia, że wnioskujący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale wiąże się ze zbadaniem, czy posiada on majątek oraz obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Należy w tym miejscu zauważyć, że sytuacja finansowa podlega badaniu w oparciu o zobiektywizowane kryteria, a więc nie następuje na podstawie subiektywnego przekonania strony. Podkreślić także należy, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy, w tym wobec banku. Spłata kredytów czy kart kredytowych, jak i ponoszenie kilkusetzłotowych miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu, opłacenie ubezpieczenia czy korzystania z Internetu nie mogą korzystać z uprzywilejowania w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Nie wszystkie więc ujawnione wydatki ponoszone przez skarżącego mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do opłat sądowych stanowiących rodzaj daniny publicznoprawnej. Zauważyć trzeba w odniesieniu do powyższego, że skarżący reguluje zobowiązania, które nie służą zapewnieniu podstawowych potrzeb bytowych i traktuje w sposób uprzywilejowany pewne wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Tak wiec, z konfrontacji treści wniosku z nadesłanymi dokumentami nie sposób stwierdzić, że zapłata wpisu mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Reasumując, dochód kształtujący się na poziomie 11.000 zł, jak również posiadana zdolność kredytowa przy racjonalnym gospodarowaniu dają możliwość uiszczenia opłaty w wysokości 1.500 zł. Odbiegając od powyższego, wnoszący skargę winien liczyć się z ponoszeniem kosztów sądowych w związku z realizacją swoich praw przed sądem. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do procesu nie oznacza zapewnienia stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Sam w sobie wymóg ponoszenia kosztów nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest uzasadniony koniecznością właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. W niniejszej sprawie skarżący nie przekonał, aby względem niego zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie uprzywilejowanego traktowania obowiązków natury fiskalnej. Z tych względów wniosek o udzielenie pomocy prawnej należało ocenić negatywnie i na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.