I SA/Bd 26/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska ( spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. i E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2004 oddala skargę I SA/Bd 26/06 UZASADNIENIE Skarżoną decyzją z dnia [...] 2004r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] 2004r. Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 rok. W uzasadnieniu wskazano, iż podatnicy składając odwołanie od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji kwestionowali zastosowane stawki podatkowe jako pozbawione podstaw prawnych. Podnosili, iż domek letniskowy będący przedmiotem opodatkowania, stanowiący ich własność, nie stoi na trwałym fundamencie, wykonany jest z konstrukcji drewnianej składającej się z elementów, które mogą być rozebrane i w razie konieczności przeniesione, po czym zmontowane ponownie bez jakichkolwiek uszkodzeń. Wskazali, że na podstawie przeprowadzonej wizji lokalnej ustalono, iż grubość betonowych podlewek znajdujących się pod słupkami, na których posadowiony jest domek nie przekracza trzydziestu centymetrów. Nie są to zatem fundamenty, ani stopy lub inne formy trwałego związania z gruntem. Świadczy to o tym, iż budynek ten nie jest obiektem trwale związanym z gruntem, za jaki błędnie w ich ocenie został uznany, zatem powinien być zwolniony z podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane, a w tym grunty, budynki i ich części. Zgodnie z art. 3 wskazanej ustawy podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów. Podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi powierzchnia, natomiast dla budynków ich powierzchnia użytkowa. Wysokość stawek zgodnie z art. 5 ust. 1 określa rada gminy w drodze uchwały. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie był budynek letniskowy, którego wskazana ustawa nie definiuje zatem organ zastosował stawki podatkowe przewidziane dla tzw. budynków pozostałych w pojęciu, których sporny budynek się mieści. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Za bezsporne organ odwoławczy uznał, ustalenia dotyczące własności nieruchomości, powierzchni działki, powierzchni użytkowej budynku oraz przeznaczenia wskazanego obiektu na cele letniskowe. Na powyższą decyzję E. S. i E. S. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w całości. Podnieśli te same zarzuty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto podkreślali, iż organ odwoławczy w przeprowadzonym postępowaniu nie ustalił rzeczywistego charakteru związania z gruntem spornego obiektu co jest podstawą jego zaklasyfikowania jako podlegającego opodatkowaniu. Uzasadniając swoją decyzję ograniczył się jedynie do podania podstaw prawnych zastosowanego wymiaru podatku od nieruchomości oraz określenia letniskowego charakteru budynku. W ocenie podatników działania podjęte przez organ nie doprowadziły do wyjaśnienia wszystkich okoliczności koniecznych do wydana rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazano także, iż sąsiedzi posiadający takie same domki zostali zwolnieni z podatku od nieruchomości , co w ocenie skarżących łamie zasadę wyrażoną w art. 3 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji II instancji i potwierdziło słuszność przedstawionej w uzasadnieniu argumentacji. Organ odwoławczy na tym etapie postępowania wskazał na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, iż przedmiotowy budynek posadowiony jest na stopach fundamentowych zagłębionych w gruncie, połączonych bloczkami z konstrukcją budynku. Podkreślił, iż przedmiotowy domek podłączony jest na stałe z mediami dostępnymi dla tego siedliska i wbrew twierdzeniu podatników przeniesienie w inne miejsce całości naruszyłoby podstawy konstrukcji, czego potwierdzeniem były ustalenia z oględzin przeprowadzonych na wniosek i z udziałem skarżących. W ocenie organu odwoławczego należało przyjąć, że sporny budynek jest nierozerwalne związany z gruntem i jako taki podlega opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 07 października 2004r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł, że zaskarżony akt nie może być wykonany w całości. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie. Decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem miedzy innymi dowodów na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy oraz nie uzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do jej uchylenia przez sąd administracyjny. W ocenie Sądu z wadliwie przeprowadzonym postępowaniem mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku. Treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia w zestawieniu z podnoszonymi przez skarżących zarzutami, jakie zawarli w odwołaniu, uprawniają do stwierdzenia, iż nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przeprowadzonym postępowaniu naruszyło przepis wynikający art. 138 kpa w myśl którego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a nie ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Rozpatrując odwołanie skarżących organ II instancji obowiązany był odnieść się do wszystkich podanych w nim zarzutów, czego nie uczynił. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie było ustalenie czy sposób posadowienia budynku letniskowego ma charakter trwałego czy nietrwałego związania z gruntem. W ocenie Sądu skarżący słusznie podnosili, iż ustalenia organu odwoławczego dotyczące posadowienia budynku nie wskazują jednoznacznie na charakter jego związania z gruntem. Nadto, w przypadku podnoszenia przez stronę zarzutu nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy organ rozstrzygający winien był uzupełnić postępowanie sięgając do innych dostępnych źródeł dowodowych, a nie ograniczać się jedynie do potwierdzenia słuszności przyjętych ustaleń. Jednocześnie Sąd podkreślił, iż nawet przy założeniu, że postępowanie pozwala na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający to taki stan rzeczy winien mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Od powyższego wyroku pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę kasacyjną dochodząc uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 tj. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie art. 141 § 2 cyt. ustawy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku , nie odpowiadające wymogom przepisu tego artykułu, - w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , naruszenie przepisów art. 47 § 2 kc, art. 48 kc, art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U.z 2002r. nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo Budowlane (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię , polegającą na uznaniu, ze ustalenia organu odwoławczego dotyczące posadowienia nie wskazują jednoznacznie na charakter jego związania z gruntem. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2005r. sygn. akt I FSK 270/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpatrując sprawę zważył co następuje. Na wstępie należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchylając rozstrzygniecie Sądu pierwszej instancji wskazał jedynie na naruszenie art. 141 par. 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wywodząc, iż Sąd ograniczył się w zasadzie do ogólnych konstatacji , iż administracyjny organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Natomiast Sąd I instancji nie wskazał i nie uzasadnił jakich konkretnie czynności dowodowych , które były niezbędne i adekwatne do przedmiotu sporu administracyjnego organy podatkowe bezpodstawnie i z naruszeniem określonych przepisów prawa procedury podatkowej zaniechały z negatywnym skutkiem dla zgodnego z prawem merytorycznego załatwienia sprawy. Wojewódzki Sad Administracyjny został zobowiązany do ponownej dogłębnej analizy stanu faktycznego i zastosowanych podstaw prawnych. Sąd dokonując ponownie kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004r. w świetle dokonanych ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych decyzji nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z nie budzących wątpliwości i niespornych ustaleń w zakresie okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, iż domek letniskowy będący przedmiotem opodatkowania posadowiony jest na stopach fundamentowych zagłębionych w gruncie , połączonych bloczkami (cegłami) z konstrukcją budynku; słupki murowane (o różnej wysokości) posadowione są na wylewce betonowej zagłębionej w gruncie (na ok.25-30 zm.) ; budynek letniskowy jest na stałe podłączony z mediami dostępnymi dla przedmiotowego siedliska. W tak ustalonym stanie faktycznym spór miedzy stronami sprowadza się do oceny czy tak posadowiony budynek ma charakter trwałego czy nietrwałego związania z gruntem. Zgodnie z art.1a ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego , który jest trwale związany z gruntem , wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Powołana definicja odwołuje się do pojęcia obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a cyt. ustawy przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Budynek w rozumieniu definicji z art. 1a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. musi zawierać fundamenty. Przyjąć przy tym należy, że każdy rodzaj tych fundamentów pod budynkiem dopuszczony przez prawo budowlane należy uznać za mieszczący się w przytoczonej definicji. Definicja ustawowa nie wyjaśnia jednak co należy rozumieć przez "trwały związek z gruntem". Zasadnym wydaje się więc odwołanie do pojmowania trwałego związku budynku z gruntem funkcjonującym w systemie prawa a konkretnie w prawie cywilnym. Budynek trwale związany z gruntem jest najczęściej jego częścią składową w rozumieniu art. 48 k.c. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 k.c.). Nie jest zatem częścią składową budynek połączony z gruntem tylko dla przemijającego użytku (por. L. Etel, S. Presnarowicz: "Podatki i opłaty samorządowe", Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003). Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że za trwale związany z gruntem budynek można uznać tylko taki , który spełnia dwa warunki: nie można go od gruntu oderwać bez jego uszkodzenia, nie jest obiektem wzniesionym do tzw. przemijającego użytku (S. Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego, Warszawa 1996r. s.19). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w materiale dowodowym zebranym przez organy podatkowe znajduje się protokół z oględzin dokonanych w dniu 12 stycznia 2004r. i ponownie w dniu 9 marca 2004r.oraz dokumentacja fotograficzna a także oświadczenia skarżących z których wynika, iż : - budynek letniskowy posadowiony jest na stopach fundamentowych zagłębionych w gruncie , połączonych bloczkami z konstrukcją budynku, - budynek letniskowy posadowiony jest na słupkach murowanych o różnej wysokości posadowionych na wylewce betonowej , zagłębionej w gruncie, natomiast część tarasowa budynku wsparta jest na ściankach murowanych także posadowionych na wylewce betonowej, - słupki i ścianki są na stałe związane z konstrukcją domku, - budynek letniskowy jest na stałe podłączony z mediami dostępnymi dla przedmiotowego siedliska, - przeniesienie budynku letniskowego w inne miejsce naruszałoby w całości podstawy jego konstrukcji. Nie budzi wątpliwości, iż posadowienie przedmiotowego domku na konstrukcji opartej o słupki i stopy fundamentowe wynikało z ukształtowania terenu nie mniej jego funkcja sprowadzała się do przeniesienia obciążenia na podłoże gruntowe i zapewnienie stabilności całej konstrukcji. W ocenie Sądu mając na uwadze ustalony stan faktyczny zasadna jest ocena dokonana przez organy podatkowe iż, przedmiotowy domek letniskowy posadowiony jest na fundamentach (w tym przypadku są to stopy fundamentowe). Podnoszona przez skarżących okoliczność , iż stopy fundamentowe były posadowione zbyt płytko , powyżej granicy zamarzania nie jest argumentem przesądzającym o braku trwałego związania z gruntem. Głębokość fundamentów nie ma tu bowiem znaczenia dla dokonanych ustaleń , decydujące jest bowiem samo istnienie fundamentów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.