I SA/Bd 263/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2024r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 28 lutego 2024 r. nr SKO-53-11/24 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym uchyla zaskarżoną decyzję Skarżący wystąpił do Burmistrza M. G.-D. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu II raty za 2023 r.. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Burmistrz M. G.-D. odmówił umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na przesłanki umorzenia zaległości podatkowych wymienione w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."). Podał, że w dniu [...] lipca 2023 r. wpłynął do organu pierwszej instancji wniosek strony o umorzenie zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu II raty za 2023 r. Nie zostało w nim zawarte żadne uzasadnienie. Strona wskazała tylko, iż organ podatkowy ma włączyć do sprawy z tego wniosku, uzasadnienie złożonego przez nią wniosku poprzedniego oraz uzasadnienie odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2022 r. Skarżący wskazywał, iż jego obecna sytuacja materialna znana jest Burmistrzowi G.-D.. Do złożonego wniosku o udzielenie ulgi strona nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających sytuację ekonomiczną, majątkową, rodzinną czy też zdrowotną. Mając na uwadze wskazany stan faktyczny, w tym skierowane wezwania do strony do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną, ekonomiczną i zdrowotną, Kolegium stwierdziło, że trudno jest zaakceptować zarzut braku pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku o zastosowanie ulg w oparciu tylko o złożony wniosek. Organ podatkowy ze swej strony przez wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia wskazanych powyżej informacji i dokumentów dążył do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ podjął działania - zgodne z prowadzeniem postępowań w przedmiocie udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych - takie same jak w przypadku wniosku złożonego przez jakiegokolwiek podatnika. Odnosząc się do twierdzeń wnioskodawcy, że jego sytuacja materialna znana jest organom z uwagi na wcześniej prowadzone postępowania Kolegium podało, że przed organem prowadzone były postępowanie odwoławcze od decyzji Burmistrza M. G.-D. dotyczące odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości (o sygn. akt [...]) oraz odmowy umorzenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (sygn. akt [...]). W postępowaniach tych strona również nie przedłożyła organowi podatkowemu pierwszej instancji - pomimo wezwań - dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, zdrowotną itd. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z niedostarczeniem jakichkolwiek dokumentów brak było podstaw do ustalenia, iż wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, uzasadniająca umorzenie zaległości podatkowych. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podało, że skarżący w poprzednich odwołaniach od decyzji Burmistrza i skargach na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazywał na całkowity brak bezstronności M. P. - B. M. G.-D. w stosunku do jego osoby. W skardze do WSA w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący wskazał na konflikt z Ł. P. - P. Rady M. G.-D. i postępowania z jego udziałem. Skarżący podniósł, że od 2018 r. istnieje konflikt pomiędzy nim a Burmistrzem M. G.-D., który spowodował rażącą negatywną stronniczość, a wręcz wrogość Burmistrza w stosunku do niego. Skarżący wskazał, iż M. P. wykorzystując cały swój potencjał władzy i możliwości sprawczych struktur Gminy M. G.-D. uknuł wobec niego intrygę, by pozbawić go pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego, oraz przedstawić w odbiorze publicznym jako nieudacznika, kłamcę, oszołoma, donosiciela, stanowiącego zagrożenie dla lokalnej społeczności. W ocenie organu odwoławczego, Burmistrz M. G.-D. uprawniony był do rozpoznania wniosku strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej i wydania decyzji. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, iż strona nie złożyła wniosku o wyłączenie pracownika organu podatkowego. Natomiast pismem z dnia [...] lipca 2023 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazał Burmistrzowi M. G.-D., iż nie znalazł podstaw do wyznaczenia innego organu właściwego do prowadzenia sprawy z wniosku strony. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji, z wyłączeniem jej rozpoznania przez Burmistrza [...], tj. wyznaczenie innego organu niezależnego i bezstronnego, poza obszarem działania Burmistrza [...]. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację dotyczącą zarzutu braku bezstronności Burmistrza M. G.-D.. Wskazał na toczące się obecnie procesy sądowe wobec przewodniczącego rady miasta Ł. P. oraz Burmistrza M. P. za fałszywe oskarżenia skarżącego. Zdaniem strony, procesy te powinny stanowić wystarczające dowody i powody o wystąpieniu uzasadnionych przesłanek do wyłączenia się organu podatkowego pierwszej instancji od rozpoznania przedmiotu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił C. M. umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym (druga rata za 2023 r.). W skardze skarżący podniósł zarzut bezprawnego pozbawienia go ulgi podatkowej oraz wskazał na konieczność wyłączenia Burmistrza M. G.-D. od rozpoznania sprawy umorzenia powyższej zaległości, z uwagi na brak jego bezstronności. W pierwszej kolejności należy zająć się kwestią wyłączenia organu, gdyż jest to zarzut najdalej idący, tzn. jego uwzględnienie czyni przedwczesnym rozpoznawanie zarzutu bezprawnego pozbawienia skarżącego ulgi podatkowej. Powyższy zarzut wnioskodawca podniósł już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, podkreślając brak bezstronności organu i potrzebę jego wyłączenia od rozpoznania sprawy. Jednocześnie zaznaczył, że już w wcześniejszej skardze do tut. Sądu obszernie i szczegółowo opisał okoliczności wydawania przez Burmistrza [...] podobnych, wcześniejszych decyzji. O wyłączenie Burmistrza [...] od rozpatrzenia sprawy skarżący wnosił już we wniosku z dnia [...] lipca 2023 r., wskazując, że szczegóły dotyczące braku jego bezstronności zostały przedstawione w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. Z kolei w skardze podniósł, że po 2019 r. stał się dla Burmistrza "wrogiem publicznym nr [...]" za zawiadomienie CBA o kulisach przetargu na sprzątanie miasta. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 132 § 1 O.p. wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, ich zastępcy oraz skarbnik jednostki samorządu terytorialnego podlegają wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących ich zobowiązań podatkowych lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego. Stosownie zaś do art. 132 § 2 O.p. przepis § 1 stosuje się również do spraw dotyczących: 1) małżonka, rodzeństwa, wstępnych, zstępnych albo powinowatych do drugiego stopnia osób wymienionych w § 1; 2) osób związanych stosunkiem przysposobienia, opieki lub kurateli z osobami wymienionymi w § 1; 3) osób pozostających z osobami wymienionymi w § 1 w takim stosunku prawnym, że może to mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazany przepis (art. 132 O.p.) reguluje instytucje wyłączenia samorządowych organów podatkowych od załatwiania spraw dotyczących zobowiązań podatkowych, a także ulg, odroczeń, umorzeń lub zaniechania poboru należności. Wyłączenie organu powoduje utratę przez ten organ zdolności do rozpatrzenia sprawy. Organ staje się wówczas niewłaściwy w sprawie. [...] przesłanek powodujących wyłączenie jest zamknięty (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz, pod red L. Etela, LEX/el 2023, Komentarz do art. 132) Podkreślenia wymaga, że tut. Sąd w wyrokach z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 152/23 i z dnia 11 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 169/24 rozpoznawał już sprawę umorzenia zaległości skarżącego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu I i II raty za 2022 r. oraz I raty za 2023 r. Sąd uchylał decyzje organu odwoławczego, m.in. z uwagi na to, że nie zostało wyjaśnione, czy wskazane przez stronę powody wyłączenia organu odpowiadają przesłankom wyłączenia wymienionym w art. 132 O.p. W zaskarżonej decyzji w szerokim zakresie przytoczono treść wyroku z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 152/23. Wskazano też, iż już w poprzednich odwołaniach od decyzji skarżący dowodził braku bezstronności Burmistrza [...]. Podnosił, że od 2018 r. istnieje konflikt pomiędzy nim a Burmistrzem M. G.-D., który spowodował rażącą negatywną stronniczość, a wręcz wrogość Burmistrza w stosunku do niego. Twierdził, iż M. P. wykorzystując cały swój potencjał władzy i możliwości sprawczych struktur Gminy M. G.-D. uknuł wobec niego intrygę by pozbawić go pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego oraz przedstawić w odbiorze publicznym jako nieudacznika, kłamcę, oszołoma, donosiciela, stanowiącego zagrożenie dla lokalnej społeczności. Następnie Kolegium stwierdziło, że akta przedmiotowej sprawy wskazują, iż strona nie złożyła wniosku o wyłączenie pracownika organu podatkowego. Na żadnym etapie postępowania nie były sformułowane wątpliwości co do bezstronności pracownika Urzędu – N. F.. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, Burmistrz [...] był uprawniony do rozpoznania wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowych i wydania decyzji. W dalszej części decyzji zaznaczono, że w piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdził, iż nie znalazł podstaw do wyznaczenia innego organu właściwego do prowadzenia sprawy z wniosku strony. Zdaniem Sądu, wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Organ podatkowy, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 124 O.p. Nadto, narusza art. 210 § 4 O.p. takie niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie, które nie zawiera należytego uzasadnienia. Zaskarżona decyzja narusza wymienione przepisy. Kolegium bowiem nie wyjaśniło, czy wskazywane przez stronę powody wyłączenia organu odpowiadają przesłankom wyłączenia wymienionym w art. 132 O.p. Organ powinien dokonać analizy każdej z przesłanek wymienionych w tym artykule w kontekście wskazywanych przez skarżącego powodów wyłączenia i jeśli powody te nie odpowiadają tym przesłankom, winien wyjaśnić dlaczego tak uważa. W rezultacie Kolegium nie ustaliło podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, tj. czy w świetle regulacji zawartych w art. 132 O.p. Burmistrz [...] był właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej. Zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że Burmistrz [...] był uprawniony do rozpoznania wniosku strony nie zostało poparte żadnym wywodem pozwalającym uznać go za zasadny. Za uzasadnienie braku wyłączenia organu nie można uznać stwierdzenie, iż na żadnym etapie postępowania nie były sformułowane wątpliwości co do bezstronności pracownika Urzędu – N. F.. Podkreślenia wymaga, że decyzja organu pierwszej instancji została podpisana przez Burmistrza [...] – M. P., natomiast inne pisma kierowane do strony w toku postępowania były podpisywane z upoważnienia Burmistrza [...] przez J. D. (Skarbnika Miast) lub B. M. (Zastępcę Skarbnika). Skoro osoby te działały z upoważnienia Burmistrza, to podejmowane przez nie czynności należy przypisać samemu Burmistrzowi. Ponadto, jeżeli organ (Burmistrz) nie byłby właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego, to nie sposób przyjąć, aby do załatwienia sprawy były "właściwe" osoby działające z jego upoważnienia. Powołanie się w zaskarżonej decyzji na pismo Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r. odmawiające wyłączenia Burmistrza [...] od prowadzenia sprawy z wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowej, nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Nadto, przedmiotem kontroli Sądu nie jest pismo Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r., lecz decyzja organu podatkowego. Sąd nie przesądza, czy skarżący ma rację, czy jej nie ma. Stwierdza jedynie, że Kolegium nie odniosło się dostatecznie do zarzutu skarżącego i nie wyjaśniło należycie braku istnienia podstaw do wyłączenia organu. To z kolei czyni przedwczesnym – jak to już zaznaczono - ustosunkowanie się do zarzutu bezprawnego pozbawienia wnioskodawcy ulgi podatkowej. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium będzie miało na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych nie orzeczono, ponieważ skarżący został zwolniony z ich ponoszenia.