I SA/Bd 265/10

I SA/Bd 2165/10 POSTANOWIENIE Dnia 06 maja 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 06 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2005 rok postanowił odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 265/10 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. J.D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z informacji zawartych w urzędowym formularzu PPF skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W motywach wniosku podał, że stan finansowy nie pozwala jemu na opłacenie kosztów postępowania w sześciu sprawach, tym bardziej, że toczą się one od 2005 roku i ponownie zawisły przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy. Na prowadzenie procesu skarżący zaciągnął pożyczkę u rodziny, jak również i kredyt w banku, spłacany obecnie w miesięcznych ratach. Opisując swój stan rodzinny podał, że wraz z żoną utrzymują dwoje dorosłych, uczących się dzieci, przy czym córce, A.D., została przyznana na czas nauki renta rodzinna w kwocie 690 zł. Co do wysokości miesięcznych dochodów wspólnego gospodarstwa domowego zainteresowany udokumentował, że z tytułu umowy o pracę zarabia 1.317 zł brutto oraz oświadczył, że dochód żony wynosi 1800 zł brutto. Wśród wydatków rodziny zainteresowany wyszczególnił: koszt utrzymania domu- 730 zł, dojazdy do szkoły w B. - 630 zł, zakup lekarstw - 100 zł. Pismo Sądu z dnia 9 kwietnia 2010 r., którym skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz wyjaśnień pozostało bez odpowiedzi ze względu na niepodjęcie w terminie. W sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a", prawo pomocy w zakresie całkowitym ( obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata) może zostać przyznane osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast pomoc prawna w zakresie częściowym polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika ( art. 245 § 3 p.p.s.a.). Strona korzysta z tego uprawnienia pod warunkiem wskazanym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to znaczy dopiero wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Z treści przywołanych przepisów wynika, że ustawodawca używając dwukrotnie sformułowania "wykaże" nie pozostawił wątpliwości, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym. W rozpoznawanej sprawie osobą tą jest J.D.. Niezależnie od powyższych uwag wyjaśnić trzeba, że postępowanie, którego przedmiotem jest kwestia udzielenia pomocy z budżetu państwa charakteryzuje się (przynajmniej od teoretycznej strony) współdziałaniem Sądu i strony. W tym zakresie podział ról pomiędzy te podmioty jest następujący: inicjatywa wszczęcia postępowania należy wyłącznie do strony i w związku z tym zobowiązana jest ona do dostarczenia "materiału" celem oceny zasadności jej żądań, natomiast referendarz sądowy ma ocenić w oparciu o dostarczone dane, ewentualnie o okoliczności znane z urzędu, a także doświadczenie życiowe i zasady logiki, czy zgłoszone żądanie w świetle odpowiednich przepisów jest zasadne. W niniejszej sprawie referendarz uznał, że oświadczenie strony zawarte w urzędowym formularzu wniosku nie jest wystarczające, bowiem warunkiem skorzystania przez jednostkę z pomocy prawnej w zakresie całkowitym jest uprawdopodobnienie, że nie posiada ona jakichkolwiek środków na uiszczenie kosztów sądowych. Oznacza to, że strona znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, że bieżące dochody nie są wystarczającymi na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb bytowych. Taki stan rzeczy znajduje odzwierciedlenie między innymi, w takich dokumentach, jak zeznania podatkowe czy wyciągi z osobistych rachunków bankowych. Ponadto przy ocenie zasadności przyznania pomocy ze strony państwa należy uwzględnić wszystkie aspekty sprawy. Zdaniem referendarza trudno uznać za zbyt wygórowaną wysokość wpisu, skoro łącznie, dla 6 skarg wynosi ona 600 zł. Z kolei z informacji udzielonych przez stronę wynika, że skarżący wraz żoną uzyskują z tytułu umowy o pracę wynagrodzenia, stać ich na utrzymanie domu oraz dwojga dorosłych dzieci. Dochód gospodarstwa domowego w kwocie około 4.000 zł nie przesądza, że rodzina znajduje się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji materialnej, bądź żyje w ubóstwie. Celem więc wyjaśnienia, czy bariery finansowe mogą ograniczyć dostęp do Sądu, zostały podjęte wobec wnioskującego dodatkowe działania, o których mowa w przepisie art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Jak wynika z akt sprawy, (K 23), skarżący nie wypełnił wezwania Sądu o przedłożenie "dodatkowych dokumentów" z powodu jego niepodjęcia. Nie budzi wątpliwości skuteczność doręczenia tej przesyłki w trybie art.73 p.p.s.a., gdyż strona została dwukrotnie zawiadomiona o jej złożeniu w urzędzie pocztowym . Wobec powyższego należało uznać, że zainteresowany nie zaprezentował wystarczająco swojej aktualnej sytuacji finansowej, a informacje umieszczone w formularzu PPF okazały się niewystarczające dla uznania, że znajduje się w niedostatku. Reasumując, negatywne konsekwencje takiego stanu rzeczy przejawiają się w odmowie przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskujący nie wypełnił obciążających go z mocy art.246§1 pkt 1 w związku z art.255 p.p.s.a. obowiązków. Końcowo należy wyjaśnić, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne jego rozpoznanie nastąpić może tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa, w jakiej się wnioskodawca znajduje, nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, że wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W świetle poczynionych powyżej uwag, na podstawie 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.