I SA/Bd 268/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 08 czerwca 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz pełnoletnią studiującą córką, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...] m˛ - szacunkowa wartość [...] zł oraz samochód osobowy [...]. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżąca podała: rata kredytu – [...] zł; woda wywóz śmieci, energia elektryczna, telewizja, Internet, telefony – [...] zł; dla córki na studia w B. – [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: zeznanie podatkowe za 2015r. z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]zł; PIT-38 za 2014r. z którego wynika, że za powyższy okres skarżąca uzyskała dochód w kwocie [...]zł; wyciągi z rachunków bankowych; zaświadczenie o aktualnym wynagrodzeniu męża; opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi; opłatę za wodę; fakturę za energię elektryczną; fakturę za usługi telekomunikacyjne; rachunek za telewizję nc+; potwierdzenie dokonania opłaty za ubezpieczenie na życie; faktury za telefony; umowę kredytu. Ponadto skarżąca oświadczyła, że: miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą ok. [...] zł; miesięczna rata kredytu wynosi [...] zł; wsparcie dla studiującej córki w B. to koszt [...] zł miesięcznie; nie posiada żadnych oszczędności; źródłem utrzymania skarżącej jest wynagrodzenie za pracę oraz wynagrodzenie męża; mąż skarżącej jest właścicielem samochodu osobowego [...] rok produkcji 2012r. o wartości ok. [...] zł, samochodu osobowego [...] rok produkcji 1996r. o wartości [...] zł oraz motoru [...] rok produkcji 2001 o wartości [...] zł; z majątku skarżącej oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe aktualnie nie jest prowadzona żadna egzekucja sądowa bądź administracyjna; środki pieniężne otrzymane w latach 2014-2015 w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron zostały przeznaczone na remont domu, zagospodarowanie działki oraz na utrzymanie. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwałaby wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W świetle przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś przepis ten wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji wnioskodawca powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF oraz nadesłanych dokumentów oraz oświadczeń zarówno skarżąca jak również jej mąż uzyskują wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Jak wynika z przedłożonego zaświadczenia mąż skarżącej otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła zaświadczenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia jednakże z historii rachunku bankowego wynika, że z tytułu umowy o prace otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł netto. Zatem dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Po drugie wskazać należy, że aktualnie koszty sądowe sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Mając na uwadze uzyskiwany przez skarżącą oraz jej męża dochód bez wątpienia ma możliwość jednorazowo opłacić koszty związane z wniesieniem skargi. Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Po trzecie odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności comiesięcznej spłaty rat kredytowych wskazać należy, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Dlatego też, nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Po czwarte nie do zaakceptowania jest sytuacja, że skarżąca opłaca telewizję nc+ ponosząc z tego tytułu comiesięczne opłaty w kwocie [...]zł oraz pomaga finansowo studiującej córce (ok. [...] zł miesięcznie) a następnie żąda przerzucenia ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa. Po piąte jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych (K-6 akt administracyjnych) zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron otrzymała w roku 2014 świadczenie w wysokości [...] zł oraz w 2015r. świadczenie w wysokości [...] zł. Zatem wysokość otrzymanego świadczenia wyniosła aż [...] zł. Pomniejszając powyższą kwotę o pobraną zaliczkę na podatek dochodowy skarżącą otrzymała kwotę netto w wysokości [...] zł. Zatem mogła poczynić znaczne oszczędności celem zabezpieczenia środków finansowych na ewentualny spór sądowy. Po szóste jak wynika z oświadczeń skarżącej jej mąż posiada znaczny majątek ruchomy tj. 2 samochody osobowe i motor o łącznej wartości ok. [...] zł, które zawsze można spieniężyć. Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.