I SA/Bd 269/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.), Asesor sądowy Grzegorz Saniewski, Protokolant Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...], [...] w przedmiocie ustalenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 400,00 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Bd 269/04 UZASADNIENIE W dniu 15 lipca 1998r. w Urzędzie Celnym w T. Agencja Celna R., działająca w charakterze przedstawiciela bezpośredniego Spółki z o.o. F. w S., dokonała zgłoszenia celnego z wnioskiem o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu według SAD nr [...]. Po przyjęciu zgłoszenia, w wyniku przeprowadzonej rewizji celnej, stwierdzono nadwyżkę towaru w postaci 6 sztuk bloków sprężarek. W związku z tym, Dyrektor Urzędu Celnego w T. decyzją z dnia [...] nr [...] wymierzył Spółce F. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości [...] zł z tytułu wykazania różnicy między towarem zgłoszonym organowi celnemu i zarejestrowanym w ewidencji, a towarem ujawnionym w wyniku przeprowadzonej rewizji celnej. Kwota opłaty manipulacyjnej dodatkowej stanowiła równowartość towaru będącego różnicą między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że organ nie uwzględnił pisma kontrahenta zagranicznego, z którego wynika przyczyna niezgodności ilości towaru z dołączonymi do niego dokumentami. Pismo to jednoznacznie wskazuje, że przyczyna niezgodności leży po stronie kontrahenta zagranicznego. Ponadto organ był obowiązany wykorzystać ustalenia poczynione w postępowaniu karnym-skarbowym, w którym kierowca przyznał się do zawinionego wprowadzenia na polski obszar celny wymienionych 6 sztuk bloków sprężarek. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2003r. sygn.akt I S.A./Gd 1619/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że kwestia wyboru podmiotu podlegającego sankcji z art. 276 § 2 Kodeksu celnego jest uzależniona od problemu odpowiedzialności za wprowadzony na polski obszar celny towar. Odpowiedzialność ponosi osoba dokonująca jego wprowadzenia i przedstawienia polskim organom celnym, względnie, jeżeli po wprowadzeniu na polski obszar celny towaru a przed jego przedstawieniem organowi celnemu odpowiedzialność za towar lub jego przewóz przejęła inna osoba niż wprowadzająca, kwestia wyboru podmiotu podlegającego obciążeniu tą opłatą uzależniona jest od oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie. Organ celny ma obowiązek ustalenia czyje działanie doprowadziło do powstania sytuacji przewidzianej treścią przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Sąd stwierdził, że w zaskarżonej sprawie organy zaniechały przeprowadzenia postępowania w tym względzie. Uchybienie to stanowiło o tego rodzaju wadliwości zaskarżonej decyzji, która doprowadziła do konieczności jej uchylenia. Decyzją z dnia [...] nr [...], [...] Dyrektor Izby Celnej w T., po ponownym rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 30 listopada 1998r. Podniósł, iż fakt uznania kierowcy środka przewozowego, w postępowaniu karnym-skarbowym, winnym wprowadzenia towaru na polski obszar celny pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w postępowaniu dotyczącym wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Postępowanie celne jest bowiem odrębnym postępowaniem od postępowania karnego-skarbowego. Przedmiotem postępowania celnego są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych, natomiast postępowanie karne - skarbowe ma na celu ustalenie faktu popełnienia przestępstwa i odpowiedzialności karnej. Rozstrzygnięcie wydane w sprawie karnej skarbowej nie wiąże organów celnych prowadzących postępowanie celne. Postanowienie zezwalające na dobrowolne poddanie się karze z dnia 20 sierpnia 1998r. nie ma znaczenia dla odpowiedzialności kierowcy w zakresie zobowiązań celnych. Orzeczenie wydane w sprawie karnej skarbowej może stanowić jeden z dowodów podlegających ocenie na tle całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Nie przesądza jednak o rozstrzygnięciu podjętym w postępowaniu celnym. Organ potwierdził, iż A. K. - kierowca środka przewozowego przyznał się do przewozu 6 sztuk bloków sprężarek. Z jego zeznań jednak wynika, że nie miał możliwości wcześniejszego uzyskania jakiejkolwiek informacji o załadowaniu tego towaru. Po zakończeniu każdego z transportów wykonywanych dla Firmy Spedycyjnej R. podstawiał on pusty środek transportowy pod rampę załadunkową spedytora. To firma R. decydowała jaki towar zostanie załadowany i gdzie ma zostać skierowany, a po podstawieniu pojazdu, dokonywała załadunku i dopełniała niezbędnych formalności celnych z odprawą wywozową włącznie. Następnego dnia kierowca odbierał dokumenty dotyczące przewozu, w tym dokumenty celne wywozowe, oraz zaplombowany (zamknięcia celne) środek przewozowy. Sprawdzał zapisy w karnecie TIR porównując je z nałożonymi plombami i ostatecznie przystępował do dokonania transportu. Organ podkreślił, że kierowca nie mógł być obecny przy załadunku, ponieważ wszelkich formalności załadunkowych i celnych, dokonał jego pracodawca. Oznacza to, że praktyką firmy R. było dokonywanie załadunku bez udziału kierowcy. A. K. dokonywał przewozu towaru jako pracownik R. nie zaś jako niezależny podmiot na podstawie odrębnej umowy na wykonanie transportu. Kierowcy środka przewozowego nie można obciążyć skutkami wprowadzenia na polski obszar celny 6 szt. bloków sprężarek w sytuacji kiedy dokonywał on przewozu na zlecenie pracodawcy tj. firmy R. z Holandii. Ponadto otrzymał środek transportowy z nałożonymi zamknięciami celnymi, na jego część ładunkową, co uniemożliwiło bezpośredni dostęp do towaru, a w konsekwencji realną możliwość wywiązania się z obowiązku przedstawienia organowi celnemu niezgłoszonego towaru. Wszystkich formalności wywozowych w Holandii dokonał holenderski oddział Firmy spedycyjnej R. Organ zaznaczył, iż Spółka z o. o. F. nie skorzystała z możliwości jakie daje art.40 § l Kodeksu celnego, zgodnie z którym po przedstawieniu towarów, a przed nadaniem tym towarom właściwego przeznaczenia celnego, mogą one, za zgodą organu celnego, zostać zbadane. Badanie przeprowadza się na wniosek importera zainteresowanego dokonaniem prawidłowego zgłoszenia celnego. Gdyby Spółka z o.o. F. skorzystała z możliwości jaką daje art.40 § l Kodeksu celnego, to z jej inicjatywy organ celny powziąłby informację o nadwyżce, a takie działanie importera wskazywałoby na zachowanie należytej staranności przy zgłoszeniu towaru. Złożenie, podpisanego przez importera, zgłoszenia celnego potraktowano jako oświadczenie o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym i ich zgodności z przedstawionym towarem. Odnośnie wyjaśnień strony, że nie przyczyniła się do zaistniałej sytuacji, a nadwyżka towaru powstała z przyczyn leżących po stronie kontrahenta zagranicznego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie kwestionuje oświadczenia złożonego przez dostawcę towaru. Niewątpliwie zwalnia ono skarżącego z odpowiedzialności za powstanie nadwyżki towaru, ale przy jego załadunku za granicą. Zwolnienie z odpowiedzialności za powstanie nadwyżki towaru, przy załadunku za granicą, nie może być utożsamiane z brakiem przyczynienia się do zadeklarowania nieprawidłowej ilości towaru organowi celnemu w Polsce. Ustawodawca nie wymaga wykazania winy importera polegającej na celowym wprowadzeniu na polski obszar celny ilości towaru niezgodnej z deklarowaną w zgłoszeniu celnym. To na importerze spoczywa odpowiedzialność za wybór kontrahenta zagranicznego, treść i sposób wykonania kontraktu oraz odpowiednie zabezpieczenie swoich interesów. Przepis art.276 § 2 Kodeksu celnego obliguje organ celny do wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej również w sytuacji, gdy różnica między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej powstała na skutek okoliczności, na które strona nie miała wpływu (np. pomyłki kontrahenta zagranicznego). Organ zauważył, że niedopełnienie przez Spółkę obowiązku celnego polegającego na posiadaniu kompendium wiedzy o towarze przedstawianym organowi celnemu, miało bezpośredni wpływ na przedstawienie organowi celnemu nieprawidłowej ilości towaru, a w konsekwencji doprowadziło do wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Pismem z dnia 21 kwietnia 2004r. strona wniosła skargę na decyzję organu drugiej instancji zwracając się o jej uchylenie w całości. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art.276 § 2 Kodeksu celnego i zakwestionowała fakt przejęcia odpowiedzialności za ujawniony towar. Osobą, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego jest osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny. Może nią być także kierowca firmy przewozowej, który faktycznie te czynności wykonuje. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdziła, że nie może ponosić skutków niedopełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa, w sytuacji kiedy nie miała realnej możliwości wywiązania się z tego obowiązku. Skarżący oświadczył, iż nie przyczynił się do powstania nadwyżki towaru, a dokonując zgłoszenia celnego dał wiarę dokumentom dołączonym do przesyłki. Odpowiedzialnością za powstałą nadwyżkę strona obciążyła kierowcę środka przewozowego, którym dostarczono towar, zarzucając mu zaniedbanie swoich obowiązków poprzez nieobecność przy załadunku towaru. Wskazała na treść art. 8 Konwencji o umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów i wynikające z niego obowiązki przewoźnika. Skarżąca Spółka podała, iż skorzystałaby z możliwości jaką daje art.40 § l Kodeksu celnego i wystąpiła z wnioskiem o zbadanie towaru przed nadaniem przeznaczenia celnego, gdyby w liście przewozowym CMR była zawarta informacja, że towar był ładowany bez nadzoru kierowcy. Skarżący konsekwentnie powołuje się na fakt, iż w postępowaniu karnym-skarbowym kierowca przewożący ujawniony towar, przyznając się do wprowadzenia na polski obszar celny m.in. 6 szt. bloków sprężarek, złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Zdaniem skarżącej ustalenia poczynione w postępowaniu karnym-skarbowym winny mieć zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie organu w postępowaniu celnym. Dodała, iż przewozu dokonała firma R. z siedzibą w W. Holandia. Natomiast upoważnienie Spółka F. udzieliła firmie R. spółka z o.o. w G. Agencja Celna w B. Holenderska firma R. nie była w tamtym okresie oddziałem polskiej firmy R. Były to podmioty niezależne i każdy posiadał własną osobowość prawną. Tak więc holenderska firma dokonując załadunku oraz odprawę celną wywozową nie działała z upoważnienia Spółki F., a tym samym działania kierowcy nie mogą być utożsamiane ze skarżącą. Kierowca był bowiem zatrudniony w holenderskiej firmie. Przewóz towaru do Polski zlecał kontrahent zagraniczny, a nie Spółka F. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 par. 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w zaskarżonej sprawie wydana decyzja narusza prawo, w związku z tym nie może pozostać w obrocie prawnym. Na podstawie art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodnie z art. 122 tej ustawy w toku postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do art. 187 §1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Analiza materiału dowodowego i wydanego rozstrzygnięcia uzasadnia stwierdzenie, iż organy nie uczyniły zadość wymogom wynikającym z przywołanych przepisów. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organy celne przyjęły, że odpowiedzialność za wprowadzenie na polski obszar celny 6 sztuk bloków sprężarek ponosi Spółka F., a w konsekwencji, czy jej należy wymierzyć opłatę manipulacyjną dodatkową. Zwrócić należy uwagę, iż kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 listopada 2003r. sygn. akt I S.A./Gd 1619/00 jednoznacznie stwierdził, iż organ celny jest obowiązany przeprowadzić w powyższym zakresie postępowanie. Nie wyjaśnienie kto ponosi odpowiedzialność za wprowadzenie na polski obszar celny 6 sztuk bloków towarów było zasadniczą przyczyną uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]. Pomimo wyraźnego zalecenia Sądu, iż ta okoliczność wymaga zbadania, organ nie przeprowadził żadnych czynności, które pozwoliłyby ustalić podmiot, w stosunku do którego należy zastosować regulację z art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Po przekazaniu wydanego wyroku przez Sąd organ drugiej instancji ograniczył się do wyznaczenia na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a następnie do wydania decyzji i ponownej oceny uprzednio zgromadzonych dowodów. Na podstawie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) ocena prawna wyrażona w wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiąże w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż organ celny jest obowiązany przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie, które pozwoliłoby ustalić podmiot odpowiedzialny za wprowadzenie na polski obszar celny towaru ponad ilość wykazaną w dokumentach do niego załączonych. Sąd zauważa, że zeznania złożone przez kierowcę w postępowaniu karnym skarbowym nie mogą być automatycznie przenoszone do postępowania administracyjnego. Kierowca mógłby występować w postępowaniu prowadzonym w stosunku do Spółki F. wyłącznie w charakterze świadka. Przepisy Ordynacji podatkowej w art. 190 wymagają, aby stronę postępowania zawiadomić o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Tylko dowody przeprowadzone z zachowaniem rygorów przewidzianych przepisami prawa mogą stanowić zasadniczą podstawę rozstrzygnięcia. Niewątpliwie do wyjaśnienia sprawy mogłoby przyczynić się ustalenie, w którym momencie ustała odpowiedzialność przewoźnika za towar, a tym samym kiedy R. jako przedstawiciel bezpośredni skarżącej Spółki przejęła tę odpowiedzialność za towar. W związku z tym, organ powinien zwrócić się do skarżącej Spółki o przedłożenie dokumentu, z którego wynikała data przejęcia odpowiedzialności za towar przez Agencje Celną. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Jednocześnie na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o zwrocie kosztów postępowania.