I SA/Bd 279/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I w dniach 31 maja 2006r. oraz 20 czerwca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Stefanii D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [..] 2005r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. odmówił Stefanii D. przyznania renty strukturalnej. Podstawą wydania decyzji odmownej było stwierdzenie przez organ faktu nieprowadzenia nieprzerwanie działalności rolniczej w ostatnich 10 latach poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, co stanowiło niewypełnienie przesłanki § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.). Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie. W uzasadnieniu wskazała, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Podała, iż działki o numerach 26/4 oraz 37/4 nie są użytkowane przez inną osobę, lecz inny producent rolny świadczy na jej rzecz usługi. Zaznaczyła, że prowadzona hodowla tuczników została przerwana z powodu złego stanu zdrowia męża wnioskodawczyni. Obecnie w gospodarstwie prowadzona jest hodowla 30 sztuk kur niosek. Strona podniosła również, iż od 2000 r. działalność rolnicza w jej gospodarstwie rolnym polega na obsiewaniu użytków rolnych zbożem. Przy tych pracach korzysta z usług rolników. Należności częściowo pokrywa z płatności obszarowych. Decyzją z dnia [...] 2006r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] 2005r. Stefania D. złożyła wniosek o przyznanie renty strukturalnej w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. W wyniku przeprowadzonej kontroli poszczególnych działek ewidencyjnych, które wchodzą w skład gospodarstwa rolnego małżeństwa Tadeusza i Stefanii D. (działki nr [...] oraz [...]) Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, że grunt jest w posiadaniu innego użytkownika. Fakt ten został potwierdzony przez weryfikację złożonych wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, które zostały złożone przez Jarosława J. (za lata 2004 i 2005). Nie stwierdzono również, podczas weryfikacji danych, utrzymywania zwierząt gospodarskich przez wnioskodawczynię. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego wezwał Stefanię D. do złożenia wyjaśnień w przedmiocie użytkowania gruntu i prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach. W odpowiedzi strona złożyła oświadczenie wraz z kserokopią dowodu potwierdzającego sprzedaż tuczników. Biorąc pod uwagę wskazane oświadczenie Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, że ostatnie sprzedaże tuczników datowane są na dzień [...] 1998r., brak jest późniejszej sprzedaży zwierząt gospodarskich, a tym samym brak prowadzenia produkcji zwierzęcej. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisami warunkującymi przyznanie renty strukturalnej producent rolny musi prowadzić działalność rolniczą w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Z przedłożonych dokumentów, w szczególności z oświadczenia do wniosku o przyznanie renty strukturalnej z dnia [...] 2005r. wynika, że Stefania D. prowadziła wraz z mężem produkcję zwierzęcą do 1999r., co potwierdza również treść odwołania. Organ II instancji zauważył, że producent rolny wnioskujący o przyznanie renty strukturalnej musi prowadzić działalność rolniczą, przy czym działalność ta powinna być wykonywana osobiście. W przepisach odwołujących się do prowadzenia działalności rolniczej chodzi o stan faktyczny - wykonywanie czynności w rolnictwie. W przypadku strony nie można, zdaniem organu, stwierdzić osobistego prowadzenia działalności przez pełen okres 10 lat. Potwierdzeniem tego jest również fakt złożenia przez dwa lata z rzędu wniosku o płatności bezpośrednie przez innego rolnika. Zgodnie z oświadczeniem strony, to Jarosław J. "obrabia" ziemię i dlatego to on występuje o dopłaty. Organ podał, iż na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40, ze zm.) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W związku z tym, jeżeli osoba ubiegająca się o rentę strukturalną przekazała posiadanie całego gospodarstwa rolnego osobie trzeciej, która następnie złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na będące w jej posiadaniu grunty rolne należy domniemywać, iż osoba, która przekazała posiadanie całego gospodarstwa rolnego, nie prowadziła w tym czasie działalności rolniczej, chyba, że przedstawi dowody świadczące o innym stanie faktycznym. Mając powyższe na uwadze organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że wymóg zawarty w treści § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia został spełniony, ponieważ wnioskodawczyni nie prowadziła nieprzerwanie działalności rolniczej przez okres 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Na decyzję organu odwoławczego strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze wniosła o "losowe przyznanie renty strukturalnej". Podniosła, iż jej zdaniem nie zostało naruszone prawo w zakresie, w jakim przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Płatności stanowiły tylko częściowe pokrycie kosztów upraw i zbioru płodów. Zaznaczyła, że w prowadzeniu gospodarstwa rolnego sąsiedzi służyli jej pomocą, stąd wniosek o płatności bezpośrednie złożył inny producent rolny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo procesowe, w związku z tym podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Spór sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organ odmówił skarżącej przyznania renty strukturalnej z tej przyczyny, że nie prowadziła nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Zagadnienie dotyczące renty strukturalnej zostało przede wszystkim uregulowane przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). Na podstawie § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia jednym z warunków przyznania renty strukturalnej jest prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym jest niezbędnym warunkiem przyznania renty. Niewątpliwie pod pojęciem prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nie należy rozumieć wyłącznie fizycznego wykonywania pracy w tym gospodarstwie. Prowadzenie gospodarstwa rolnego, to wykonywanie czynności zarządzających dla osiągnięcia określonego celu w zakresie produkcji rolniczej. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy w sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy skarżąca prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie, czy też nie prowadziła z uwagi na objęcie go w posiadanie przez Jarosława Janowskiego. Na poparcie swojej argumentacji organ powołuje się na okoliczność złożenia wniosków pod odpowiedzialnością karną przez Jarosława J. oraz na decyzje przyznające temu wnioskodawcy płatności na 2004r. i 2005r. Zgodzić się należy z organem, iż w tym samym okresie to samo gospodarstwo rolne nie mogło być w posiadaniu skarżącej oraz Jarosława J. Niewątpliwie należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej w ustawie "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha (art. 2 ust. 2 ww. ustawy). Skoro na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych wydane zostały decyzje przyznające płatności Jarosławowi Janowskiemu na 2004r. i 2005r., to tym samym został on uznany za producenta rolnego, w którego posiadaniu znajdowało się gospodarstwo rolne. Z drugiej jednak strony należy zwrócić uwagę, iż w aktach administracyjnych znajduje się kopia zaświadczenia z dnia [...] 2005r. wydanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. Placówka Terenowa w Ż., z którego wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] 1998r. jako rolnik. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje na zasadach określonych w tej ustawie rolników i pracujących z nimi domowników (art. 1 ust. 1 ). Zgodnie natomiast z art. 6 pkt 1 tej ustawy rolnikiem jest osoba fizyczna prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą jako posiadacz (samoistny albo zależny) gospodarstwa rolnego położonego w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. Z powyższego wynika, że ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega osoba prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą jako posiadacz. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż w aktach sprawy oraz w nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentach znajdują się dowody, które potwierdzają prowadzenie gospodarstwa rolnego przez Stefanię D. oraz dowody, które zaprzeczają tej okoliczności. W tej sytuacji należało przeprowadzić postępowanie, które pozwoliłoby ustalić kto był posiadaczem gospodarstwa rolnego, kto faktycznie prowadził działalność rolniczą w tym gospodarstwie. W ocenie Sądu niewątpliwie należy na tę okoliczność przesłuchać w charakterze świadka Jarosława J. oraz w charakterze strony Stefanię D., a w miarę potrzeby dopuścić również inne dowody. Istotne bowiem jest, czy świadek ten był producentem rolnym, w którego posiadaniu było gospodarstwo rolne będące własnością małżonków D., czy też wyłącznie wykonywał usługi na rzecz skarżącej i jej męża, jak stwierdzono w skardze oraz na rozprawie. Przedłożony Sądowi materiał dowody nie pozwala jednoznacznie odpowiedzieć na powyższe pytanie. Oczywiście brak umowy zawartej w formie pisemnej nie oznacza, że nie została zawarta umowa w formie ustnej. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 ww. ustawy organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W ocenie Sądu organy nie uczyniły zadość zasadom wynikającym z przywołanych wyżej przepisów. Ponadto stronie skarżącej należy zapewnić czynny udział w postępowaniu. Stosownie do art. 81 K.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. Dopuszczalne jest powołanie się na dowody dotyczące choćby przyznania płatności, jednakże należy je włączyć do akt sprawy o przyznanie renty strukturalnej i umożliwić stronie zapoznanie się z nimi oraz wypowiedzenie się w tym zakresie. Odnośnie powołania się przez skarżącą na pismo z dnia [...] 2006r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Departament Obsługi Środków Towarzyszących podkreślić należy, że przy rozpatrywaniu sprawy organ ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zweryfikowania treści oświadczenia złożonego w zakresie prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym. W tym zakresie należy kierować się przepisem art. 75 § 1 K.p.a., stosownie do którego "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny." Reasumując należy zauważyć, iż Sąd nie przesądza, czy odmowa przyznania skarżącej renty strukturalnej jest zasadna, lecz stwierdza, że stan faktyczny nie został należycie ustalony, a organ – przy zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu – jest obowiązany go wyjaśnić. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.