I SA/Bd 280/06

Sygn. akt I SA/ Bd 280 /06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz Asesor WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006r. sprawy ze skargi Koncernu E. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego w dniu [...] 2005r. na S. Z. obejmującego należność z tytułu opłaty za nielegalnie pobraną energię elektryczną. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowania egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] wystawiony przez Koncern E. S.A. Oddział E, obejmujący należność z tytułu opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej w łącznej kwocie głównej 15.089,20 zł. W toku postępowania egzekucyjnego w dniu [...] 2005r. zawiadomieniem nr [...] dokonano zajęcia świadczenia rentowego wypłacanego Zbigniewowi S. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Natomiast zawiadomieniem w dniu [...] 2005r. nr [...] dokonano zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług. W dniu [...] 2005r. zobowiązany złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podnosił, że śledztwo prowadzone przez Policję w sprawie wyłudzenia energii zostało umorzone. Pomimo tego zakład energetyczny jeszcze przed zakończeniem śledztwa obciążył go karą za nielegalny pobór energii i wystawił tytuł wykonawczy. Sprawę na drodze powództwa cywilnego Zbigniew S. skierował do sądu, a w jego przekonaniu umorzenie przez Policję i prokuraturę śledztwo w tej sprawie było wystarczającym powodem aby zawiesić postępowanie egzekucyjne. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. w dniu [..] 2005r. przekazał postanowieniem nr [...] pismo zobowiązanego do wierzyciela Koncernu E. S.A. Oddział E. w celu jego rozpatrzenia. Pismem z dnia [...] 2005r. wierzyciel nie wyraził zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego stwierdzając, iż wystąpienie z powództwem cywilnym do sądu nie jest przesłanką wystarczającą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Nr [...] organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazując, że zgodnie z treścią art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954), postępowanie egzekucyjne w administracji ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnych, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Organ egzekucyjny nie znalazł przesłanek do zawieszenia przedmiotowego postępowania. Stwierdził przy tym, że toczący się spór przed sądem cywilnym nie stanowi przyczyny powodującej zawieszenie postępowania. Na to postanowienie w dniu [...] 2005r. zobowiązany złożył zażalenie w którym podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą, a zajęcie egzekucyjne zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług uniemożliwi uregulowanie zobowiązań podatkowych. Ponadto dodał, że skierował sprawę na drogę sądową. Sprawy w sądzie są załatwiane zbyt wolno i nie ma w tej sprawie dotychczas rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę w toku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej zważył, co następuje. Stwierdził, że należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej podlegają egzekucji administracyjnej przy spełnieniu określonych warunków. Wskazano, iż zgodnie z przepisem art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji tej podlegają należności pieniężne na podstawie przepisu szczególnego. Jednak takie sformułowanie nie przesądza o tym, że należność może być egzekwowana na tej podstawie w każdym przypadku, następny bowiem przepis - art. 3 § 1 ustawy – dla egzekwowania obowiązków określonych w art. 27 § 1 wprowadza dodatkowy warunek dopuszczalności egzekucji. Przepis ten stanowi, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 § 1, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W rozpatrywanej sprawie egzekwowany obowiązek nie wynikał z indywidualnego orzeczenia właściwych organów, jak również nie jest obowiązkiem należącym do zakresu administracji rządowej lub samorządowej, wynikającym wprost z przepisów prawa. Dostarczenie energii elektrycznej odbywa się na podstawie umowy uregulowanej w przepisach prawa cywilnego, a jego dostawca nie jest ani organem administracji rządowej ani też jednostką samorządową, a wysokość opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej nie wynika z indywidualnego aktu administracyjnego, ani wprost z przepisu prawa. Dyrektor Izby Skarbowej w B. wyjaśnił, iż podstawa prawna obowiązku, objętego tytułem wykonawczym i podstawa prawna prowadzenia egzekucji nie są pojęciami tożsamymi. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć powołanie decyzji lub postanowienia właściwego organu, z mocy których na zobowiązanym ciąży egzekwowany obowiązek, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – wskazanie aktu prawnego, przepisu nakładającego obowiązek. Ponadto wskazał, że z przepisu art. 57 ust 2 Prawa energetycznego wynika podstawa prawna prowadzenia egzekucji, jednak wysokość tych kwot powinna być skonkretyzowana w indywidualnym orzeczeniu lub wynikać wprost z przepisów prawa. Organ II instancji stwierdził, że obowiązek, na który wystawiono tytuł wykonawczy nie wynika z orzeczeń właściwych organów a także nie stanowi obowiązków z zakresu administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, wynikających bezpośrednio z przepisów prawa wobec tego nie powinien podlegać ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Jeżeli zaś egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna to postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy żądając jego uchylenia. Powołuje się na art. 57 ust. 1 Prawa energetycznego w myśl którego w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci przedsiębiorstwo pobiera opłaty za nielegalnie pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych jako podstawę do zastosowania egzekucji administracyjnej. Dalej strona skarżąca podkreśliła, że stawka opłaty na którą wystawiono tytuł wykonawczy została określona w decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 12 czerwca 2003r. zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej obowiązującej odbiorców energii elektrycznej co, wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej w B. wypełnia dyspozycję art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie. Powołał się przy tym na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 lipca 2003r., sygn. akt III SA 1034/02 oraz z dnia 28 sierpnia 2000r., sygn. akt III SA 1262/99. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, ocenione według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) egzekucji podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Niewątpliwie takim przepisem jest art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.). Zgodnie z art. 57 ust. 1 przedmiotowej ustawy w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych. Na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy opłaty, o których mowa w ust. 1, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z art. 3 i 3a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika do jakich obowiązków stosuje się egzekucję administracyjną. W myśl powyższych przepisów egzekucję administracyjną stosuje się: • do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego; • do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5, wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych na podstawie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne; • do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, wynikających z orzeczeń lub innych aktów prawnych wydanych przez obce państwa; • do zobowiązań określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, długów celnych określonych w art. 201 ust. 1 oraz art. 209 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych za wprowadzanie na rynek krajowy paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanych do napędu pojazdów; • jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika, ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego, z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, z informacji o opłacie paliwowej. Analiza powyższych przepisów wskazuje, iż opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej, których skarżąca Spółka dochodzi w trybie egzekucji nie można zaliczyć do żadnego z wyliczonych tam przypadków. Sąd rozpatrujący skargę prezentuje pogląd, iż nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa jest stan, w którym egzekucja mogłaby być prowadzona w stosunku do odbiorców energii z tytułu nielegalnego jej poboru na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez E. Spółka Akcyjna bez uzyskania orzeczenia właściwego sądu powszechnego. Nie można zaakceptować sytuacji, w której tak dotkliwe instrumenty prawa egzekucyjnego byłyby stosowane wobec odbiorców praktycznie w oparciu o jednostronne i arbitralne oświadczenie dostawcy energii. Sąd podzielił, więc w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach: z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt III SA 1034/02 oraz z dnia 23 sierpnia 2000r., sygn. akt III SA 1262/99. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego jej poboru mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2002r., sygn. akt III S.A. 1034/02). W związku z tym należy stwierdzić, iż nie jest wystarczające do faktycznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej to, że dany obowiązek podlega windykacji w tym trybie mocą danego przepisu prawa. W sprawie będącej przedmiotem skargi konieczne jest, aby obowiązek uiszczenia opłaty za nielegalny pobór energii był stwierdzony orzeczeniem właściwego sądu. Egzekucja należności za nielegalny pobór energii może być prowadzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po uprzednim uzyskaniu wyroku sądu powszechnego stwierdzającego obowiązek poniesienia tych opłat. Dopiero po wydaniu wyroku przez sąd powszechny wierzycielowi będzie przysługiwało prawo do wystawienia tytułu wykonawczego i dochodzenia należności na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji ( wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2000r., sygn. akt III S.A. 1262/99). W konsekwencji należy stwierdzić, iż organ egzekucyjny nie naruszył przepisów prawa wydając przedmiotowe postanowienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.