I SA/Bd 282/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. i L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Następstwie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi J. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z urzędowego formularza PPF wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką, synem oraz wnuczką. Wyszczególnił następujące dochody rodziny: wnioskujący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje 2300 zł, żona 2700 zł oraz 900 zł ( najem), co wraz z alimentami( 350 zł) daje łącznie 6250 zł. Małżonkowie utrzymują dwoje dorosłych dzieci oraz wnuczkę. Majątek skarżącego, we współwłasności z synem, stanowi nieruchomość położna w S. K., natomiast żona jest właścicielem domu o powierzchni 150 m² oraz samochodu osobowego marki Mercedes 270 CDI, rok prod. 2001. Wśród kosztów miesięcznego utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego wymieniono: spłatę kredytu – 600 zł, utrzymanie syna na studiach - 1200 zł, studia córki – około 1200 zł, podatek od nieruchomości - 300 zł, energia elektryczna – 200 zł, ogrzewanie mieszkania – 300 zł, woda – 100 zł, telewizja, telefon, Internet - 200 zł, wywóz śmieci – 40 zł, utrzymanie samochodu- 400 zł, zakup leków – 200 zł. Na wyżywienie, zakup ubrań, środków czystości pozostaje rodzinie 1210 zł, co daje na osobę 250 zł. Skarżący wyjaśnił, że cierpi na jaskrę i zwyrodnienie nerwów wzrokowych obu oczu, niepełnosprawna wnuczka choruje na mastocytozę, żona na nadciśnienie, a u córki stwierdzono wadę kręgosłupa. Wskazując na powyższe kwoty skarżący wywiódł, że nie posiada możliwości opłacenia kosztów procesu. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym wyrażoną w art.199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a ", strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny( art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).W orzecznictwie przyjęto, że przez uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rozumieć należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Oznacza to, iż omawiana instytucja powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, bowiem intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego dochodu i bez majątku. Nie można stosując prawo pomocy, chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto zasadność wniosku o skorzystanie pomocy prawnej podlega rozpatrzeniu w dwóch aspektach, tj. uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący jest zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej strony jego możliwości finansowe. W tym kontekście stwierdza się, że wymagana na obecnym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego opłata ( wpis od skargi na wskazaną wyżej decyzję) wynosi 500 zł. Z kolei, z dokonanej analizy finansowej wnioskodawcy wynika, że skarżący wraz z żoną są osobami zatrudnionymi, posiadają stałe źródła utrzymania, które wraz z dochodem z najmu, sprowadzają się do kwoty około 6000 zł. W tej sytuacji, zważywszy na realia ekonomiczne, trudno uznać skarżącego za osobę niezamożną, pozbawioną dostatecznych środków materialnych na zaspokojenie koniecznych potrzeb, wymagającą pomocy państwa. Mimo, że skarżący twierdzi, że wraz z żoną dostarczają środków utrzymania pięcioosobowej rodzinnie, to przeznaczenie części z nich na opłacenie wpisu we wskazanej wyżej wysokości nie spowodowałoby uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego umożliwia wyłożenie omawianych środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Tym bardziej, że strona posiadała świadomość, że prowadzenie postępowania sądowego wiąże się z ponoszeniem kosztów, a kwoty te zainteresowany był w stanie zabezpieczyć. Istotne znaczenie dla negatywnej oceny wniosku strony ma także to, że weryfikacja sytuacji materialnej nie sprowadza się do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale wiąże się ze zbadaniem, czy posiada on majątek oraz obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Należy w tym miejscu zauważyć, że sytuacja finansowa podlega badaniu w oparciu o zobiektywizowane kryteria, a więc nie następuje na podstawie subiektywnego przekonania strony. Wprawdzie, z zaprezentowanego w uzasadnieniu wniosku rachunku matematycznego wynika, że miesięczne dochody gospodarstwa domowego są wydatkowane w całości, lecz nie wszystkie wydatki ponoszone przez skarżącego mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do opłat sądowych stanowiących rodzaj daniny publicznoprawnej. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego, w tym wobec banku. Wypada także wskazać, że skarżący reguluje zobowiązania, które nie służą zapewnieniu podstawowych potrzeb bytowych i traktuje w sposób uprzywilejowany pewne wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Spłata kredytu, czy ponoszenie kilkusetzłotowych miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu, opłacenie ubezpieczenia czy korzystania z internetu nie mogą korzystać z uprzywilejowania w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Dochód kształtujący się na poziomie 6000 zł, przy racjonalnym gospodarowaniu daje możliwość uiszczenia opłaty w wysokości 500 zł. Fakt, że skarżący wspomaga w kształceniu dorosłe dzieci, przeznaczając na ich studia 2400 zł miesięcznie nie wskazuje zarówno na stan niedostatku, jak i potwierdza, że wymagany wpis nie stanowi wygórowanej kwoty. Zwrócić wypada uwagę, że córka skarżącego, jako osoba dorosła, samodzielnie odpowiada za swoje utrzymanie. Wobec tego niepodobna uznać, że wsparcie udzielane pełnoletniej osobie, co do której nie wskazano obiektywnych okoliczności uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia, powinno mieć pierwszeństwo przed daniną o charakterze publicznoprawnym. Odbiegając od powyższego, wnoszący skargę winien liczyć się z ponoszeniem kosztów sądowych w związku z realizacją swoich praw przed sądem, tym bardziej, że spór z organami prowadzi od 2008 r. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza zapewnienia stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Sam w sobie wymóg ponoszenia kosztów nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest uzasadniony koniecznością właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Z tych względów wniosek o udzielenie pomocy prawnej należało ocenić negatywnie i na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.