I SA/Bd 286/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec 2010 r. oraz II, III i IV kwartał 2010 r. postanawia: przywrócić termin Skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, P. J., wniosła skargę na decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług za wskazane okresy rozliczeniowe 2010 roku. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2016 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczony został pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 lipca 2016 r. Termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 15 lipca 2016 r. Pismem z dnia 25 lipca 2016 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego lub złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do pisma załączyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z uwagi na brak możliwości opłacenia pełnomocnika wypowiedziała mu pełnomocnictwo. Uzgodniła jedynie z pełnomocnikiem, że sporządzi i wniesie jeszcze w jej imieniu jedną skargę, do czego termin upływał także w dniu 15 sierpnia 2016 r. Wyjaśniła, że z uwagi na brak doświadczenia wniosek o przyznanie prawa pomocy przygotowała na dzień 15 lipca 2016 r. po południu. Jednak z uwagi na chorobę córki w dniu 15 lipca 2016 r., która trwała do 18 lipca 2016 r. nie zdążyła nadać wniosku o prawo pomocy. Skarżąca opisała także okoliczności, dla których nie mogła się posłużyć osobą trzecią przy dokonywaniu czynności nadania wniosku o prawo pomocy w terminie. W efekcie, z uwagi na konieczność opieki nad chorym dzieckiem oraz brak możliwości uzyskania pomocy od innych osób, uchybiła terminowi do złożenia wniosku. Na poparcie swych twierdzeń przedstawiła zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w dniach 15 - 18 lipca 2016 r. z powodu opieki nad członkiem rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy, który skutecznie przerwałby bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi, należy w pierwszej kolejności przeanalizować przepisy, które znajdują zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 dalej ustawa p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek, przywróci termin. Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 ustawy p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ustawy p.p.s.a.). Zaznaczyć przy tym trzeba, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu umożliwienie stronie postępowania obronę praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym istotnym założeniu, że sama strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Uwzględniając powyższe uwagi ogólne, uznać należy, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez zawinienia strony. Art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a. nie precyzuje kryteriów takiej oceny, pozostawiając ją uznaniu Sądu, który zobowiązany jest uwzględnić wszystkie podniesione przez stronę okoliczności. Pojęcie zawinienia, jako niedookreślone na gruncie analizowanych przepisów, zostało wypełnione treścią przez praktykę orzeczniczą sądów, które mając na uwadze cel przyjętych regulacji prawnych w zakresie wyznaczenia terminów na dokonywanie czynności procesowych, wypracowały standardy "zawinienia" w rozumieniu tego przepisu. Przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej w odniesieniu do obiektywnego miernika staranności, której można wymagać od każdego człowieka należycie dbającego o swoje interesy (R. Hauser, M. Wierzbowski "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Warszawa 2015, s. 462; postanowienie NSA z 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., I SAB/Wa 78/05). O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r. V SA 793/03 dostępne na www.orzeczenia nsa.gov.pl) Zestawiając powyższe wskazania z okolicznościami stanu faktycznego w sprawie, Sąd stwierdził, że okoliczności, na które powołała się skarżąca odpowiadają warunkowi uprawdopodobnienia, że skarżąca nie zawiniła w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o prawo pomocy. Zarządzenie z dnia 20 czerwca 2016 r. wzywające pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zostało odebrane w dniu 8 lipca 2016 r. (dowód zwrotne potwierdzenie odbioru k. 30 akt sądowych). W konsekwencji termin do uiszczenia wpisu sadowego, bądź złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 15 lipca 2016 r. Skarżąca wyjaśniła, że przyczyną uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy było wypowiedzenie pełnomocnikowi pełnomocnictwo wobec zamiaru dopełnienia samodzielnie czynności procesowych. Dodała przy tym, że pełnomocnik nie mógł sporządzić i złożyć wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie znał jej sytuacji majątkowej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządziła samodzielnie dopiero w dniu 15 sierpnia 2016 r. po południu, jednak właśnie tego dnia zachorowała jej córka, którą musiała się nią opiekować do dnia 18 lipca 2016 r., co potwierdza złożone zaświadczenie lekarskie. W sprawie pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca poinformowała o wypowiedzeniu pełnomocnikowi udzielonego pełnomocnictwa wpłynęło do Sądu 27 lipca 2016 r. z zachowaniem terminu z art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a. W ocenie Sądu w świetle przytoczonych przepisów i okoliczności faktycznych, w sprawie zaistniały warunki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a.