I SA/Bd 29/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik- Świetlicka Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pismem z dnia [...] września 2016 r. W. P. (skarżący) poinformował organ egzekucyjny, że złożył w Prokuraturze Okręgowej w B. oraz w Prokuraturze Generalnej w W. doniesienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez urzędników w sprawach objętych prowadzonym na wniosek wierzyciela postępowaniem egzekucyjnym. Jednocześnie do czasu wyjaśnienia sprawy przez Prokuraturę wniósł o dalsze zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] uznając, że wskazana przez zobowiązanego okoliczność nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.), dalej u.p.e.a. Jednocześnie organ egzekucyjny wyjaśnił, że zwrócił się do wierzyciela z zapytaniem o zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a wierzyciel poinformował o braku przeszkód do kontynuowania egzekucji, którą wszczęto w związku z zaległościami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Na to rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny powołuje przepis art. 56 u.p.e.a., przytaczając jego treść, bez szczegółowego wyjaśnienia podjętej decyzji. Zarzucił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K. nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy i podjął rozstrzygnięcie z pominięciem art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego na czas prowadzonego postępowania prokuratorskiego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ przywołał treść art.. 56 § 1 u.p.e.a. i wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. K. oceniając stan sprawy nie znalazł okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dlatego prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do podjęcia pozytywnej decyzji w tym zakresie. Dyrektor zauważył, że rozstrzyganie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz od wystąpienia ściśle określonych, ustawowych przesłanek, które w tej sprawie nie występują. Ponadto, zgodnie z oceną wierzyciela, zasadne jest dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, dlatego nie można także mówić o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 56 § 1 pkt 4 cyt. ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że powołana przez skarżącego okoliczność złożenia w Prokuraturze Okręgowej w B. oraz Prokuraturze Krajowej w W., zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez urzędników w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego, również nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie skarżący nie wskazał innych okoliczności skutkujących zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też innych ustawach. Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że zawarta w tym przepisie przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego dotyczy takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Dyrektor zauważył, że skarżący w zażaleniu nie wskazał przepisu innej ustawy obligującej organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisów innej ustawy, nie znalazł również organ egzekucyjny. Tym samym zarzut w tym zakresie organ uznał za nieuzasadniony. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego dotyczących braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy organ stwierdził, że w istocie strona nie wskazała w zażaleniu, jakie okoliczności stanu faktycznego sprawy organ egzekucyjny pominął. Niemniej jednak wskazać trzeba, że organ egzekucyjny wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego ustala, czy w sprawie wystąpiły sytuacje określone w art. 56 § 1 u.p.e.a. Ocenie w tym postępowaniu podlegają zatem tylko ściśle określone kategorie zdarzeń zawarte w tym przepisie. W ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, a organ egzekucyjny dokonał prawidłowej oceny przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a także odniósł się do podniesionych we wniosku argumentów. W skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów u.p.e.a. oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a., poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym, w którym nie znajdował on zastosowania, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo że istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, - art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym, w którym znajdował zastosowanie, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że w sprawie dokonano błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnej oceny stanu faktycznego i prawnego. Strona w całości podtrzymała argumentację przedstawioną w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podniosła ponadto, że organ odwoławczy błędnie ocenił, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 56 § 1 u.p.e.a., bowiem w art. 56 § 1 pkt 5 tej ustawy ustawodawca wskazuje na inne przypadki przewidziane w ustawach. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem skarżącego przytoczony przepis mieści się w przesłance art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ocena legalności zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że skarga jest nieuzasadniona. Zdaniem sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów u.p.e.a., w szczególności art. 56 § 1 u.p.e.a. stanowiącego podstawę prawną postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że brak jest podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a powoływane przez skarżącego argumenty nie stanowią przesłanek umożliwiających zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Ustosunkowując się spornej kwestii wskazać trzeba, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w przepisie art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej. Oznacza to, że katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w powołanym przepisie ma charakter zamknięty. W myśl tego uregulowania postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej (pkt 1); w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego (pkt 2); w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego (pkt 3); na żądanie wierzyciela (pkt 4); w innych przypadkach przewidzianych w ustawach (pkt 5). Zawieszenie postępowania następuje zatem w przypadku wystąpienia jednej ze wskazanych powyżej przyczyn, niezależnie od tego, w jakim stadium znajduje się postępowanie egzekucyjne. Wymieniając przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ustawodawca nie pozostawił do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w konkretnym przypadku zawiesić postępowanie, czy też nie. Regulacja zawarta w art. 56 § 1 u.p.e.a. przyjmuje bowiem zasadę, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu z przyczyn w nim wymienionych. Użycie przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a. sformułowania "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że w razie spełnienia przesłanek wymienionych enumeratywnie w pkt 1 do 5 tego przepisu nie pozostawiono organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania, a wystąpienie okoliczności przewidzianych w tym przepisie obliguje organ do zawieszenie postępowania, który w tej kwestii, stosowanie do art. 56 § 3 u.p.e.a., wydaje postanowienie. Ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 1997 r., I SA/Gd 1526/96; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r., VII SA/Wa 2150/12). Żadne inne przesłanki poza wymienionymi w art. 56 § 1 u.p.e.a. nie mogą zatem stanowić podstawy do podjęcia przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania. Instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia skarżący powołał się na okoliczność złożenia w Prokuraturze Okręgowej w B. oraz Prokuraturze Krajowej w W., zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez urzędników w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego. Fakt ten, mając na uwadze przesłanki wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a., nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na gruncie badanej sprawy nie może budzić wątpliwości, że nie wystąpiła w niej żadna z okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawach wymienionych w pkt 1 - 4 oraz 5 cytowanego przepisu. W skardze strona podniosła, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1pkt 5 u.p.e.a. powinno nastąpić w związku z art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że ustawa egzekucyjna zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia. Brak jest zatem podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Stąd nie budzi wątpliwości, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie można zastosować przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - związanej z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. Pogląd ten jest ugruntowany zarówno w literaturze przedmiotu (por. Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2008, Unimex) jak i w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu przytoczyć można wyrok NSA z 14 października 1998 r., sygn. akt III SA 762/97, w który Sąd uznał, że: "przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie tworzy samodzielnej podstawy dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ostatni z wymienionych przepisów odsyła wprawdzie do uregulowania zawartego w k.p.a., nakazując jego odpowiednie stosowanie, jednakże dotyczy to kwestii nie objętych wprost unormowaniem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tymczasem art. 56 cyt. ustawy wylicza w sposób wyczerpujący okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego". Przyjąć zatem trzeba, że przewidziane w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, dotyczy uregulowań szczególnych, nie zaś uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 u.p.e.a. odsyła do stosowania przepisów k.p.a., to jednak istotny jest zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy - "odpowiednio". Odpowiednie stosowanie oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10 wskazał, że "przepisy K.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być (...) stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Tak więc, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. (...). Nie wywołuje natomiast wątpliwości stanowisko, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można zastosować przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego" (por. także P. Pietrasz (w:) red. D. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Warszawa 2010 r., kom. do art. 56, uw. 4.3 i kom. do art. 18 uw. 10.1 - i powołane tam: G. Łaszczyca "Zawieszenie postępowania egzekucyjnego" (w:) system egzekucji administracyjnej pod. red. J. Niczyporuka; Wydawnictwo C.H. Beck 2004; str. 267). Zdaniem Sądu organ egzekucyjny przeprowadził wyczerpująco postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organy obu instancji ustosunkowały się do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Organy obu instancji zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. obligująca organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. L. Kleczkowski U. Wiśniewska E. Kruppik-Świetlicka