I SA/Bd 291/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Ewa Kruppik- Świetlicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2017r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...]r. nr [...] W dniu [...]. Skarżąca złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w roku 2017. Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działając z upoważnienia Prezydenta M. B. przyznał Stronie dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w roku 2017 w wysokości [...] zł. Nie zgadzając się z wydaną decyzją Strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o przesunięcie przyznanego dofinansowania do wykorzystania w roku 2018 oraz rozpoznanie odwołania przez Kolegium spoza B.. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że podstawę prawną przedmiotowej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016r., poz. 2046) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. Nr 230, poz. 1694). Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż wysokość dofinansowania określona została w § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Kwota dofinansowania wynosi, w przypadku osoby niepełnosprawnej legitymującej się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, 27% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jednakże z uwagi na znaczny niedobór środków na ten cel zaszła konieczność obniżenia wyliczonych kwot o 20%, zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem. Orzeczeniem z dnia [...]. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji przedstawiono podstawę prawną i sposób obliczenia przyznanego dofinansowania. Z uwagi na fakt, że kwota wnioskowana przez wszystkie osoby niepełnosprawne wynosiła [...] zł, co wielokrotnie przekraczało możliwości finansowe organu na realizację tego zadania, dlatego w pierwszej kolejności dofinansowanie otrzymywały wyłącznie osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem Skarżącej, że Strona jest dyskryminowana w udzielaniu pomocy ze środków PFRON. W tym zakresie organ podał, że w roku 2017 wszystkie pozostałe wnioski rodziny Państwa C. (dotyczące m.in. zakupu sprzętu komputerowego, zaopatrzenia w środki ortopedyczne i pomocnicze) zostały przez MOPS w B. rozpatrzone pozytywnie, a przyznane dofinansowanie wypłacone. W ostatnim dziesięcioleciu Państwo Czapliccy byli beneficjentami pomocy ze środków PFRON na kwotę ponad [...] zł m.in. do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania, likwidacji barier w komunikowaniu się lub w zakupie sprzętu ortopedycznego i środków pomocniczych. Kolegium zaznaczyło, że realizacja zadań zgodnie z obowiązującymi przepisami często powoduje brak dofinansowań w wysokości i zakresie oczekiwanym przez osoby niepełnosprawne, co jednak nie ma nic wspólnego z dyskryminacją. Odnosząc się do wniosków zawartych w odwołaniu organ wskazał, że nie ma możliwości dysponowania środkami finansowymi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Wobec tego wniosek winien zostać skierowany do tego Ośrodka. Natomiast organem właściwym do rozpoznania odwołania jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze i nie ma podstaw prawnych by odwołanie przekazać innemu organowi odwoławczemu. W skardze Strona wniosła o przesunięcie otrzymanego dofinansowania z roku 2017 w pełnej prawem wymaganej wysokości, do wykorzystania do turnusu rehabilitacyjnego w roku 2018 (czerwiec-sierpień). Skarżąca stwierdziła, że wydana decyzja jest dla niej niekorzystna i krzywdząca w tej części, która uniemożliwia jej skorzystanie z przyznanego dofinansowania. Zarzuciła naruszenie prawa w przedmiocie wydania decyzji zarówno przez MOPS w B., jak również przez SKO w B.. Wniosła o potwierdzenie naruszenia prawa w procedowaniu wniosku w sprawie przyznania dofinansowania do turnusu w roku 2017 poprzez stwierdzenie zarówno bezczynności, jak również przewlekłości w postępowaniu obu organów. Podtrzymała stanowisko zawarte we wcześniejszych pismach i wnioskach. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że cała jej rodzina otrzymywała do tej pory znaczące dofinansowania. W tym zakresie podała, że głównym beneficjentem pomocy jest syn D. , który otrzymuje dofinansowanie na różne cele. Skarżąca i jej mąż otrzymują śladowe kwoty wsparcia. Zdaniem Strony, oba organy działają destrukcyjnie w sprawie składanych wniosków, wspólnie i w porozumieniu od wielu lat, co skutkuje pozbawianiem jej co roku dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: I. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 2188) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302) – dalej jako "P.p.s.a." Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w płaszczyźnie jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. II. Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zgodne z prawem jest utrzymanie w mocy przez SKO decyzji organu I instancji w przedmiocie przyznania Skarżącej dofinansowania (w kwocie [...]zł) ze środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w roku 2017, wobec podnoszonej w odwołaniu argumentacji co do braku faktycznej możliwości skorzystania z tego dofinansowania na warunkach określonych w decyzji MOPS w B.. Na wstępie odnieść się należy do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Art. 10 tej ustawy stanowi, że do podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zalicza się uczestnictwo tych osób w: 1) warsztatach terapii zajęciowej, 2) turnusach rehabilitacyjnych. Z kolei w art. 10f ust. 1 pkt 2 sprecyzowano, że osoby niepełnosprawne są kierowane do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym na wniosek lekarza, pod którego opieką się znajdują, a w ust. 3 wskazano, iż wnioski o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie są składane w powiatowych centrach pomocy rodzinie. Uregulowanie pozostałych kwestii ustawodawca powierzył, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 10d ust. 8 powołanej ustawy, ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, który - mając na względzie zapewnienie odpowiedniego poziomu rehabilitacji - miał określić, w drodze rozporządzenia, między innymi: 1) rodzaje turnusów organizowanych przy udziale środków Funduszu oraz warunki uczestnictwa w tych turnusach, 2) warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania tego dofinansowania ze środków Funduszu. W wykonaniu tej delegacji ustawowej zostało wydane ww. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych, w którym w § 4 określono warunki, jakie musi spełnić osoba niepełnosprawna ubiegająca się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie. Zgodnie natomiast z treścią § 5 ust. 11: "przy rozpatrywaniu wniosków o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim". W ust. 12 sformułowano z kolei zasady pierwszeństwa stwierdzając, że: "pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności." Wreszcie w ust. 13 wskazano, że: "uzyskanie dofinansowania w danym roku nie wyklucza uzyskania dofinansowania w roku następnym." W rozporządzeniu przewidziano ponadto sytuację, gdy brak jest środków na zaspokojenie wszystkich potrzeb w regulowanym zakresie. I tak § 6 ust. 3 stanowi, że w przypadku znacznego niedoboru środków Funduszu w danym roku w stosunku do istniejących potrzeb w zakresie dofinansowania uczestnictwa osób niepełnosprawnych w turnusach rehabilitacyjnych oraz pobytu ich opiekunów, można obniżyć wysokość tego dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20 % kwot, o których mowa w ust. 1, albo przyjąć zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata. III. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca spełniała warunki do przyznania dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2017r. ze środków PFRON, co jest niesporne. Zauważyć jednak należy, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana dnia [...]. i doręczona [...]. (k. 20 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wprawdzie decyzją tą przyznano dofinansowanie, jednakże zawarto w jej uzasadnieniu następujące warunki: "Jednocześnie informuję Panią, że aby skorzystać z przyznanego dofinansowania, należy: a) do dnia 28 grudnia 2017r. wybrać i zarezerwować ośrodek i organizatora oraz przekazać wypełnioną "informację o wyborze turnusu" (zał. nr 1) do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. - Dział Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. (osobiście w godzinach 7.30-8.30, lub faksem: nr tel. 52/330-12-67, lub e-mailem: [email protected]. W przypadku niewywiązania się z tego obowiązku dofinansowanie będzie anulowane. b) uczestniczyć w turnusie rehabilitacyjnym, którego organizator i ośrodek, w którym się odbywa posiadają aktualny wpis do rejestru ośrodków i organizatorów w okresie trwania turnusu oraz mają uprawnienia do przyjmowania osób niepełnosprawnej z dysfunkcjami i schorzeniami określonymi w orzeczeniu o niepełnosprawności lub we wniosku lekarskim. c) przebywać na turnusie co najmniej 14 dni d) uczestniczyć w turnusie, który rozpoczyna się w roku kalendarzowym, w którym zostało przyznane dofinansowanie (...)." Dalej zastrzeżono, że "W przypadku niespełnienia powyższych warunków niemożliwe będzie przekazanie przyznanego dofinansowania na konto wskazanego organizatora." Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skoro decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 27 grudnia 2017r., a strona została zobowiązana do dnia 28 grudnia 2017r. wybrać i zarezerwować ośrodek oraz organizatora i przekazać do MOPS informację o wyborze turnusu, to oznacza, iż praktycznie strona w ciągu doby powinna temu sprostać. Co więcej powinna wyszukać taki turnus, który rozpocząłby się jeszcze w 2017r., a zatem w ciągu 3 dni od granicznej daty (28 grudnia 2017r.) zawiadomienia organu o dokonanym wyborze. W ocenie Sądu, przyznanie dofinansowania powinno być dokonywane w sposób umożliwiający zainteresowanym realną możliwość skorzystania z niego, przy jednoczesnym wypełnieniu przez nich wymogów przewidzianych przepisami prawa. Zwrócić należy uwagę na § 7 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, zgodnie z którym "Osoba niepełnosprawna, w terminie 30 dni od otrzymania powiadomienia o przyznaniu dofinansowania, nie później jednak niż na 21 dni przed dniem rozpoczęcia turnusu rehabilitacyjnego, przekazuje centrum pomocy informację o wyborze turnusu, w którym będzie uczestniczyła." Powstaje zatem pytanie na jakiej podstawie organ pierwszej instancji dokonał skrócenia ww. terminu. Odstąpienia od powyższej regulacji nie może usprawiedliwiać okoliczność, że we wniosku podano jako termin uczestnictwa w turnusie – grudzień 2017r. Decyzja bowiem powinna być wydana w takim terminie, aby strona mogła sprostać wymogom związanym z prawem do dofinansowania, tym bardziej w sytuacji, gdy wniosek złożyła na początku roku kalendarzowego, tj. 7 lutego 2017r. Zdaniem tut. Sądu, skoro organ pismem z dnia 31 sierpnia 2017r. zawiadomił Skarżącą o zakończeniu postępowania administracyjnego (w aktach administracyjnych brak dowodu jego doręczenia), to powinien brać pod uwagę, że wydanie decyzji po kilku miesiącach od tej daty i doręczenie jej praktycznie na koniec roku kalendarzowego, może prowadzić do braku możliwości, a przynajmniej istotnych trudności w skorzystaniu z tego dofinansowania. Dlatego też bezpośrednio przed wydaniem decyzji obowiązany był umożliwić stronie wypowiedzenie się w sprawie. Przy załatwieniu sprawy należy kierować się zasadami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można bowiem wykluczyć, że w takiej sytuacji Strona cofnęłaby wniosek, aby uniknąć uzyskania prawa dofinansowania o znamionach praktycznie dla niej niewykonalnych. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wiele osób zrezygnowało w miesiącu grudniu 2017r. z udziału w turnusie rehabilitacyjnym, co utwierdza zasadność stanowiska o trudnościach w dopełnieniu wszelkich formalności związanych ze skorzystaniem z dofinansowania. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, podejmując przy tym wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ obowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - art. 8 k.p.a. Sąd zwraca uwagę na treść art. 9 k.p.a., na podstawie którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto zgodnie z art. 10 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1); organy mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Następnie organ obowiązany jest dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) i dać temu wyraz w treści uzasadnienia wydanej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji nie sprostał ww. wymogom, a w szczególności naruszył art. 9 k.p.a. W przypadku, gdyby bowiem przed wydaniem decyzji, a nie kilka miesięcy wcześniej (sierpień 2017r.), umożliwiłby Stronie wypowiedzenie się w sprawie, wówczas organ miałby wiedzę, że wobec tego, iż terminy na wybranie turnusu są skrócone, to Skarżąca nie ma realnej możliwości skorzystania z dofinansowania bez narażania się na zarzut niespełnienia warunków podanych w decyzji. Niedopuszczalne jest też skracanie terminów przewidzianych w ww. rozporządzeniu. Oczywiście Sąd nie wyklucza, że mogłaby zajść sytuacja, w której zainteresowany - pomimo tak krótkich terminów - wypełniłby wszystkie warunki i skorzystał z turnusu rozpoczynającego się z końcem 2017r., jednakże nie oznacza to dowolności w wyznaczaniu terminów dla skorzystania z dofinansowania. Nie każda decyzja przyznająca dofinansowanie jest uwzględnieniem wniosku strony w zakresie przez nią oczekiwanym. Brak realnych możliwości spełnienia nałożonych na stronę obowiązków, obostrzonych krótkimi terminami realizacji, może narazić na faktyczne trudności w skorzystaniu z przyznanego prawa, a w konsekwencji wywołać negatywne skutki dla Wnioskodawcy. Organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić zastrzeżenia Strony, a wówczas uchylenie decyzji organu pierwszej instancji nie stanowiłoby pogorszenia sytuacji strony. W konsekwencji powyższego organ pierwszej instancji obowiązany jest uznać, że Strona cofnęła wniosek w zakresie dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2017r. Natomiast w zakresie żądania dofinansowania na 2018r. tut. Sąd zauważa, że wykracza to poza granice niniejszej sprawy i może stanowić przedmiot odrębnej sprawy. IV. Jednocześnie wyjaśnić należy Stronie, że organy administracyjne dysponują określonymi, przyznanymi w konkretnej wysokości funduszami na realizację zadań, w tym na zadania z § 4 rozporządzenia i winny rozdzielić je jak największej liczbie uprawnionych. Jest także niewątpliwym, że z różnym stopniem niepełnosprawności mogą wiązać się większe, czy mniejsze koszty turnusów rehabilitacyjnych i rzeczą organów jest dostosowanie środków do faktycznych potrzeb uprawnionych. Rozmiar dofinansowania będzie więc zawsze przedmiotem uznania organu (nie mającym nic wspólnego z dowolnością). Ratio legis powołanych wyżej przepisów wskazuje, że przyznając dofinansowanie w ramach pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. To daje organowi prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Trzeba pamiętać, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w tego typu sprawach polega zatem na załatwieniu sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, ale równocześnie z uwzględnieniem interesów innych uprawnionych do pomocy obywateli oraz z uwzględnieniem możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. W tym kontekście tut. Sąd nie doszukał się dyskryminowania Strony Skarżącej przez organ. V. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.