I SA/Bd 291/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 lutego 2024 r. nr 0401-IEE.7113.27.2024.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku A. J. (dalej także: Skarżący, Strona) dokonał w dniu [...] r. zajęcia nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą numer [...]. Po przeprowadzeniu pierwszej licytacji nieruchomości, postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. udzielił przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. przyznał nabywcy licytacyjnemu własności ww. nieruchomości. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że postanowienie o przybiciu stało się ostateczne, a nabywca spełnił warunki licytacyjne uiszczając cenę nabycia nieruchomości, zatem należało wydać postanowienie o przyznaniu własności. Pismem z dnia [...] r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] r. o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ podał, że w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał na podstawie art. 111m § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej: "u.p.e.a." – postanowienie z dnia [...] r. o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Postanowienie to zawierało pouczenie o przysługującym Stronie prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia. Zgodnie z art. 111r § 2 powyższej ustawy, na postanowienie organu egzekucyjnego co do przybicia przysługuje zażalenie. Jak wynika z treści art. 17 § 1 u.p.e.a., zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jest to termin zawity, co oznacza, że po jego upływie zażalenie nie może być skutecznie wniesione. Organ podał, że postanowienie z dnia [...] r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta doręczono Skarżącemu w dniu [...] r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a.". Wobec powyższego koniec 7-dniowego terminu do skutecznego złożenia zażalenia na to postanowienie przypadł na dzień [...] r., tj. dzień uznany ustawowo za wolny od pracy. Wobec tego, na podstawie art. 57 § 4 k.p.a. jako dzień upływu terminu do wniesienia zażalenia przyjąć należało dzień następny po [...] r., który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą, czyli [...] r. Zażalenie na postanowienie o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta wpłynęło do organu egzekucyjnego [...] r. (data nadania w placówce pocztowej [...] r.), a zatem po terminie do skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia. Organ jednocześnie podał, że postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Organ wskazał, że niezachowanie terminu do złożenia środka zaskarżenia skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 134 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń na mocy art. 144 tej ustawy. W skardze Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyjęcie do rozpoznania wniesionego zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie całkowicie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż Skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia, a tym samym wydanie wadliwego orzeczenia negatywnie oddziałowującego na sytuację prawną Skarżącego; 2) przedwczesne wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do złożenia zażalenia w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia nie jest prawomocne a Skarżący, korzystając z przysługującego mu prawa wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy; 3) błędne przyjęcie, że do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o przybiciu doszło z winy Skarżącego, a tym samym wydanie błędnego orzeczenia negatywnie oddziałującego na sytuację prawną Skarżącego. W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie, bowiem Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wydane postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący stwierdził, że analiza postanowienia z dnia [...] r. wskazuje jednoznacznie, iż zostało ono wydane w oparciu o całkowicie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa, co skutkowało wydaniem orzeczenia odmawiającego uwzględnienia wniosku Skarżącego. W ocenie Skarżącego, organ rozstrzygający w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym poszedł "na skróty", byle jak najszybciej zakończyć sprawę i "zamieść pod dywan" nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś.. Zdaniem Strony, argumentacja użyta w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji Skarżącego. Skarżący podał, że w treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o przybiciu nieruchomości, opierając się na przepisie art. 58 k.p.a. wskazał, iż z dniem [...] r. powziął informację, że doszło do licytacji nieruchomości będącej jego własnością. Fakt, iż posiadał wiedzę o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnemu, jak również wyznaczonym terminie licytacji na dzień [...] r. nie oznacza, że posiadał wiedzę, iż w tym dniu rzeczywiście odbyły się czynności egzekucyjne w zakresie zlicytowania jego nieruchomości. Powyższe okoliczności skutkowały wniesieniem przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] r. Mimo iż organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, Skarżący złożył skargę. Postanowienie to nie jest ostateczne, a zatem w ocenie Skarżącego, zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] r. W pierwszej kolejności, należy wskazać, że istotą postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jest jedynie ustalenie faktu, czy zażalenie zostało wniesione w terminie, a zatem czy w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy miał podstawy do uznania naruszenia terminu. Art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. nakłada na organ odwoławczy obowiązek badania terminowości wniesienia zażalenia i stwierdzenia w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Organ ustalił, że postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. udzielił przybicia na rzecz M. D. – licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego, stosownie do art. 44 k.p.a. Skierowaną do Strony i prawidłowo zaadresowaną przesyłkę pocztową awizowano [...] r. i powtórnie w dniu [...] r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. pismo uznano za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego (z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 57 § 4 k.p.a.), tj. [...] r. Zwrócone do organu egzekucyjnego (nadawcy) pismo pozostawiono w aktach sprawy. Powołując się na art. 17 § 1 u.p.e.a. organ podał, że 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym, co oznacza, że po jego upływie zażalenie nie może być skutecznie wniesione. Ostateczny termin do złożenia zażalenia na postanowienie doręczone w dnu [...] r. przypadł na dzień [...] r. Zażalenie Skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu [...] r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu do jego skutecznego wniesienia. Zatem zażalenie złożono z uchybieniem terminu przewidzianego przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten, na mocy art. 144 k.p.a., ma zastosowanie także do zażaleń. Oceniając czy w rozpatrywanej sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] r. należy ustalić, czy postanowienie to zostało skutecznie doręczona Stronie. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Z dalszych przepisów zamieszczonych w art. 44 k.p.a. wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Przewidziana w art. 44 k.p.a. fikcja doręczenia rodzi domniemanie, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Muszą być jednak ściśle przestrzegane zasady i procedury odnoszące do doręczenia w tym trybie. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata (por. wyroki NSA: z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21; z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2253/19; z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 861/20). Z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to postanowienie wynika, że była ona awizowana dwukrotnie, w dniach: [...] r. i [...] r. oraz że przesyłkę pozostawiono w UP Ś. n/W. 1. Wprawdzie jednakże doręczyciel nie zaznaczył na tym potwierdzeniu, gdzie pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu tej przesyłki w tym Urzędzie Pocztowym (tj. czy umieszczono je w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie było to możliwe: na drzwiach mieszkania adresata, jego biura; innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata), niemniej jednak organ wykazał, że powyższe wymogi zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się informacja Poczty Polskiej S.A. (por. k. 41 akt admin.), z której na podstawie systemu śledzenia przesyłek funkcjonującego w Poczcie Polskiej S.A. oraz wyjaśnień Urzędu Pocztowego Ś. n. W. 1 wynika, że listonosz w dniu [...] r. "wdrożył procedurę awizacyjną pozostawiając zawiadomienie w skrzynce pocztowej adresata". Okoliczności tej Skarżący nie podważył. Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny sprawy Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie przyjął, że sporną przesyłkę doręczono Skarżącemu w dniu [...] r. Tym samym zażalenie Skarżącego z dnia [...] r. zostało wniesione po terminie, który zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. upłynął bezskutecznie z dniem [...] r. W tej sytuacji organ był zobligowany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zatem w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jednocześnie okoliczności i argumentacja przywołane przez Skarżącego, a dotyczące kwestii przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (brak winy w uchybieniu terminu pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zagadnienie to było przedmiotem odrębnego postępowania, w którym wydane przez organ postanowienie było przedmiotem kontroli sądowej, w wyniku której tut. Sąd wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Bd 290/24, oddalił skargę. Jednocześnie Skarżący błędnie utrzymuje, że zaskarżone postanowienie było wydane przedwcześnie, czyli przed rozstrzygnięciem w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i było przejawem działania organu "na skróty". Należy zauważyć, że właśnie, aby móc wypowiedzieć się w kwestii przywrócenia terminu niezbędne jest ustalenie w odrębnym postępowaniu (jak zakończonym ostatecznym postanowieniem będącym przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie), że w ogóle doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. W przeciwnym bowiem razie brak byłoby podstaw do wypowiadania się w przedmiocie przywrócenia terminu, do którego przekroczenia w istocie by nie doszło. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. J. Ziołek T. Wójcik L. Kleczkowski