I SA/Bd 297/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, asesor sądowy Mirella Łent, Protokolant asystent sędziego Anna Brzezińska – Rawa, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 04 marca 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Syg. akt I SA/Bd 297/05 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z [...] 2005r Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2004r. w przedmiocie umorzenia należności celnych wraz z odsetkami wynikającymi z decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej z [...] 1997r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż 19 sierpnia 1997r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci samochodu osobowego marki V. jednocześnie wymierzając należności celne przywozowe i naliczając należności podatkowe. Dyrektor Urzędu Celnego w T. nie zastosował zwolnienia od cła stwierdzając, iż nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do uznania ww. auta za wolne od cła zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo celne tj. strona nie udokumentowała faktu używania samochodu w czasie pobytu za granicą. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i uznanie ww. pojazdu za wolny od cła. Decyzją z [...] 1998r. Prezes Głównego Urzędu Ceł zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. B. M. wniósł na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 20 września 2000r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 653/99 oddalił skargę. Pismem z 17 września 2002r. skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w T. strona wystąpiła o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami. Rozstrzygając sprawę jako organ pierwszej instancji Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z [...] 2004r wskazał, iż wniosek strony został złożony po upływie 3 lat od powiadomienia jej o wysokości cła, ponieważ stosownie do art. 246 § 4 ustawy Kodeks celny należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od powiadomienia go o tych należnościach. W odwołaniu strona eksponowała okoliczności związane z dokonanym importem wskazując, iż nie miała możliwości złożenia wniosku o umorzenie należności celnych we wcześniejszym terminie, ponieważ nie wiedziała o tym, że ciążą na niej jakiekolwiek należności celne do czasu otrzymania upomnienia wzywającego do ich zapłaty. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z [...] 2005r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu celnego I instancji. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji powołując się głównie na okoliczności, które towarzyszyły sprowadzeniu przedmiotowego samochodu osobowego. Skarżący przywołał dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc okoliczność nadmiernie długiego rozpatrywania sprawy przez Prezesa GUC, jak również przez Dyrektora Urzędu Celnego w T. W efekcie skarżący został pozbawiony możliwości skorzystania z dobrodziejstwa art. 69 prawa celnego z 1989r tj. powrotnego wywozu samochodu bez obowiązku uiszczania należności celnych. Skarżący podniósł także okoliczność swojej trudnej sytuacji materialnej oraz rodzinnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z uwagi na inne przesłanki, niż zostały w niej podniesione przez skarżącego. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.) wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Za inny przepis należy uznać art. 247 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach celnych na podstawie odesłania zawartego w art. 73 ust.1 ustawy Prawo celne. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą polegającą na tym, że wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości albowiem w I, jak i II instancji orzekał ten sam organ – Dyrektor Izby Celnej w T., chociaż jak wynika z przepisów prawa nie był do tego uprawniony. Rozpatrując tę kwestię należy wskazać, że sprawa toczyła się pod rządami różnych przepisów. Wniosek skarżącego z dnia 17 września 2002r o umorzenie należności celnych skierowany został do Dyrektora Izby Celnej w T., kiedy obowiązywała ustawa z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 z późn. zm.), natomiast oba rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej zapadły pod rządami ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.). Rozpatrując kwestię właściwości organów celnych należy mieć na uwadze treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), zgodnie z którym "Przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej". Sprawa w przedmiocie umorzenia należności celnych powstałych w związku z dopuszczeniem do obrotu samochodu osobowego na podstawie zgłoszenia celnego z 19 sierpnia 1997r mieści się w pojęciu spraw "dotyczących długu celnego", o których mowa w art. 26 ww. ustawy. Ustawodawca użył ogólnego sformułowania w zakresie określenia spraw, do których mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, jako wyjątek od zasady obowiązywania aktualnych przepisów. W pojęciu sprawy "dotyczące długu celnego" niewątpliwie mieści się sprawa umorzenia należności celnych, regulowana przepisem art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Nie budzi wątpliwości, iż przez "przepisy dotychczasowe" należy rozumieć przepisy prawa materialnego zawarte w Kodeksie celnym i wydanych na jego podstawie rozporządzeniach. Określają one między innymi sposób i datę powstania długu celnego, ustalają osoby zobowiązane do uiszczenia należności, jak również zasady umorzenia należności celnych. Powstaje pytanie, czy pojęcie "przepisy dotychczasowe" obejmuje także przepisy kompetencyjne upoważniające do wydania decyzji w sprawie zwrotu należności celnych. Sąd w obecnym składzie wyraża pogląd, iż przez "przepisy dotychczasowe", o których mowa w art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne nie można rozumieć przepisów procesowych - kompetencyjnych upoważniających do wydania decyzji. Jeżeli wolą ustawodawcy byłoby, aby organy zachowały określone kompetencje w zakresie spraw, do których były uprawnione przed 01 maja 2004r., to powinien w tym zakresie zawrzeć wyraźny zapis w przepisach przejściowych. Takiego przepisu jednak nie zawiera ustawa wprowadzająca ustawę - Prawo celne. W związku z tym, w zakresie właściwości organy obowiązane są stosować przepisy aktualne obowiązujące w chwili orzekania tj. ustawy Prawo celne. Począwszy od 01 maja 2004r. zagadnienie właściwości organów regulują postanowienia rozdziału 5 tej ustawy. Stosownie do art. 69 ust. 1 w postępowaniu celnym organami właściwymi są: 1) naczelnik urzędu celnego - jako organ pierwszej instancji; 2) dyrektor izby celnej - jako: a) organ odwoławczy od decyzji naczelnika urzędu celnego, b) organ pierwszej instancji w sprawach określonych w przepisach prawa celnego oraz przepisach odrębnych, c) organ odwoławczy od decyzji wydanych przez ten organ w pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej; 3) minister właściwy do spraw finansów publicznych - jako: a) organ pierwszej instancji w sprawach stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji ostatecznej dyrektora izby celnej, b) organ odwoławczy od decyzji wydanych przez ten organ w pierwszej instancji oraz decyzji, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 2. Przepisy art. 70 cytowanej ustawy enumeratywnie określają sprawy, w których właściwy jest dyrektor izby celnej jako organ pierwszej instancji. Analiza przywołanych przepisów Prawa celnego oraz powołanych w nich poszczególnych przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego i rozporządzenia wykonawczego do tego Kodeksu nie pozwala stwierdzić, iż począwszy od 01 maja 2004r. dyrektor izby celnej jest nadal organem właściwym (jako organ pierwszej instancji) w sprawie rozstrzygania wniosków o umorzenie należności celnych. Właściwym organem jest Naczelnik Urzędu Celnego na podstawie art. 69 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo Celne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004r. nr [...] określając na podstawie art. 152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.