I SA/Bd 298/09

I SA/Bd 298/09 POSTANOWIENIE Dnia 29 lipca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 298/09 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. L.P., działając poprzez pełnomocnika adwokata A.N-J, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wraz z żoną pełnią funkcję rodziny zastępczej dla dwojga dzieci, z których jedno zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych. Z treści formularza PPF wynika, że głównym źródłem utrzymania rodziny, obok pomocy pieniężnej z tytułu sprawowania opieki, jest dochód uzyskiwany przez I.P. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 2777,79 zł brutto miesięcznie. Opisując stan majątkowy wnioskujący podał zlokalizowane w C. : dwa lokale mieszkalne, działkę zabudowaną budynkiem gospodarczym o powierzchni 755 m², połowę budynku i działki wykorzystywanych przez stronę do prowadzenia spółki jawnej ‘U" przy ul. N. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,03 ha położoną w O. (powiat A.K.), na której ustanowiono hipotekę kaucyjną z tytułu kredytu udzielonego na rozbudowę domu mieszkalnego. W odpowiedzi na wezwania Sądu wnioskujący przedłożył kopie dokumentów podatkowych. Wynika z nich, że I.P. w ubiegłym roku osiągnęła dochód w wysokości 24.397,98 zł. Z kolei skarżący, przy przychodzie 708.437,53 zł, wykazał stratę: 18621 zł. Ponadto uzyskał on wynagrodzenie w kwocie 39625,52 zł zł, jak i przekazał darowiznę na rzecz parafii. Aktualnie, od 01.04.2009 r., zgodnie z przyjętą uchwałą wspólników, nie otrzymuje wypłaty wynagrodzenia. Sprawozdanie z działalności finansowej potwierdziło, że spółka "U" w latach 2007,2008 osiągała ujemne wyniki finansowe. Wnioskujący udokumentował także, że saldo w rozrachunku z dostawcami wynosi 638.218,11 zł. Składając wyciągi z rachunków bankowych Spółki w P. oraz C. (za okres od marca do lipca 2009 r.) wykazał odpowiednio na koniec czerwca br. dostępne środki w kwocie 2110 zł ( K- 88) oraz 4217,00 zł ( K -79). Z zestawienia operacji dokonanych na rachunku osobistym w P. za okres od dnia 01.03- 18.06 20009 r. wynika, że L.P. posiada zaległość w wysokości 20.783,34 zł, natomiast wydruk Inteligo obrazuje, że zgromadził zasoby pieniężne w kwocie 4102,38 zł. Na poparcie, że ponosi koszty utrzymania przedłożono faktury za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym, zużycie energii elektrycznej oraz usługi telekomunikacyjne. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi w zainicjowanym przez wnioskującego postępowaniu sądowoadministracyjnym, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia - 476933 zł , wynosi 4770 zł. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione zostały środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, ponieważ jej dochód jest wybitnie niski lub też nie osiąga żadnego dochodu. Powyższy przepis art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona do dyspozycji odpowiednich środków pieniężnych. Winna mieć przy tym świadomość, że wnosząc o omawiane zwolnienie musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Na jej korzyść przemawia zamysł ustawodawcy, który nie obciążył wnioskującego obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia odpowiednich faktów. Rozstrzygnięcie referendarza wymaga zatem ustalenia, czy strona wykazała, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawcy i jego najbliższych. Skarżący w urzędowym formularzu PPF zawarł lakoniczne twierdzenia, że nie posiada środków na opłacenie kosztów zainicjowanego postępowania, bowiem dochód czteroosobowego gospodarstwa domowego wynosi 2777,79 zł brutto, co daje 694 zł na osobę. Zważywszy, że kwota ta nie pozwala na zapewnienie egzystencji, a tym bardziej na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, referendarz powziął wątpliwości co do treści udzielonych przez stronę informacji i podjął działania mające na celu ustalenie obiektywnych możliwości płatniczych L.P.. Umożliwił to przepis art. 255 p.p.s.a, który stanowił w niniejszej sprawie podstawę wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów. Unormowanie to jest instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i umożliwiającym prawidłową ocenę stanu majątkowego, sytuacji rodzinnej oraz majątkowej strony. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam zainteresowany. Skoro więc rola referendarza ogranicza się do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi konkretnymi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek, o których mowa w art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to w okolicznościach niniejszej sprawy przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, podejmując działania wynikające z powyżej wskazanej dyspozycji art.255 p.p.s.a. Pozwoliło to w konsekwencji na ustalenie, że skarżący nie wykazał, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Po pierwsze, poddano w wątpliwość ograniczone możliwości płatnicze strony będące następstwem złej kondycji ekonomicznej spółki ‘U". Zwraca się uwagę, że wspólnicy po dacie wniesienia skargi byli w stanie wygospodarować i przeznaczyć na opłacenie adwokata 17.568 zł ( K-76,89, 102), jak i 28 maja 2009 r. wydatkowali 5000 zł ( K-94) na cele kultu religijnego. Przeczy to twierdzeniu skarżącego, że nie jest on w stanie wygospodarować żadnych środków na sfinansowanie swojego udziału w zainicjowanym postępowaniu sądowym. Po drugie wątpliwość budzi treść oświadczenia co do wysokości dochodów osiąganych przez żonę, jedynego żywiciela rodziny, bowiem zasila ona regularnie rachunek L.P. w P. środkami przewyższającymi 2777,79 zł miesięcznie; przykładowo w kwietniu była to kwota 3700 zł, a w maju 3350 zł( K- 35,36,37). Ustalenie to dowodzi, że ubiegający się posiada również inne źródła utrzymania, których nie wykazał. Po trzecie, osoby posiadające ograniczone możliwości pieniężne wykazują, co do zasady ponoszone wydatki związane ze swoim utrzymaniem, celem zobrazowania swojej szczególnej kondycji finansowej. Skarżący ograniczył się w tym zakresie jedynie do udokumentowania, że reguluje należności za świadczenia Telekomunikacji Polskiej S.A. oraz zakładu energetycznego, jak również jednorazowo, w październiku 2008 r. opłacił pobyt K.C. na turnusie rehabilitacyjnym. Kolejną, negatywną przesłanką, która nie pozwala na uwzględnienie żądania jest fakt, że małżonkowie P. są właścicielami majątku o znacznej wartości, na który składają się są dwa lokale mieszkalne oraz nieruchomości wymienione w punkcie 7 formularza PPF. Dalsze kontynuowanie dochodzenia co do wysokości rzeczywistych dochodów strony prowadziłoby do nieograniczonego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego. Nie budzi wątpliwości, że to skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i w jego interesie powinno leżeć pełne i rzeczowe przedstawienie w niniejszym postępowaniu tego wszystkiego, co świadczy o niemożności uiszczenia chociażby wpisu od skargi. Tym bardziej, że jego wysokość jest niższa anieżli wysokość dokonanej darowizny na rzecz parafii czy wynagrodzenie pełnomocnika. Skoro więc skarżący jako wspólnik w spółce jawnej reguluje ciążące na nim zobowiązania, to przyjąć można, że w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Jednocześnie w ocenie referendarza zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb nie zasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.