I SA/Bd 299/09

I SA/Bd 299/09 POSTANOWIENIE Dnia 28 lipca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 299/09 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. M.P. , działając poprzez pełnomocnika adwokata A.N-J, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie posiada środków finansowych pozwalających na ich opłacenie. Jak wynika z udzielonych informacji skarżący nie posiada dochodu oraz majątku, z wyjątkiem połowy budynku i działki wykorzystanych do prowadzenia spółki jawnej "U", w której jest jednym ze wspólników. Podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz ze studiującą córką i synem, który zarabia 2000 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwania Sądu wnioskujący przedłożył kopie zeznań podatkowych na potwierdzenie, że w ubiegłym roku z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął stratę w wysokości 29.058,92 zł, uzyskał wynagrodzenie w kwocie 29.628,00 zł, jak i przekazał darowiznę na rzecz parafii. Sprawozdanie z działalności finansowej spółki ( bilans) potwierdziło, że w latach 2007,2008 osiągnęła ona stratę i ujemne wyniki finansowe. Aktualnie, od 01.04.2009 r. wnioskujący nie otrzymuje wypłaty wynagrodzenia. Udokumentował także, że saldo w rozrachunku z dostawcami wynosi 638.218,11 zł. Składając wyciągi z rachunków bankowych spółki P. oraz C. za okres od marca do lipca 2009 r. wykazał odpowiednio na czerwiec 2009 r. dostępne środki w kwocie 2110,00 zł ( K- 66) oraz 4217,00 zł ( K-53).Skarżący wyjaśnił również, że zamieszkuje w C. przy ul. N. Celem zaś zobrazowania wysokości ponoszonych kosztów utrzymania przedłożył faktury ( telefon, energia elektryczna ,woda) oraz decyzję ustalającą wysokość podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości adresowane do I.P.. Dowód wpłaty z 04.06.2009 r. potwierdza, że M.P. za wywóz nieczystości uiścił 41,31zł. Z dokumentacji lekarskiej wynika, że zainteresowany choruje, jest całkowicie niezdolny do pracy oraz przebył rehabilitację leczniczą. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi w zainicjowanym przez wnioskującego postępowaniu sądowoadministracyjnym, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia - 476933 zł , wynosi 4770 zł. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione zostały środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, ponieważ jej dochód jest wybitnie niski lub też nie osiąga żadnego dochodu. Powyższy przepis art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona do dyspozycji odpowiednich środków pieniężnych. Winna mieć przy tym świadomość, że wnosząc o omawiane zwolnienie musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Na jej korzyść przemawia zamysł ustawodawcy, który nie obciążył wnioskującego obowiązkiem udowodnienia, jedynie uprawdopodobnienia odpowiednich faktów. Rozstrzygnięcie referendarza wymaga zatem ustalenia, czy strona wykazała, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawcy i jego najbliższych. Skarżący w urzędowym formularzu PPF zawarł lakoniczne twierdzenia, że nie posiada w zasadzie żadnego majątku, a na utrzymanie osoby w gospodarstwie domowym, w którym pozostaje, przypada 666 zł miesięcznie. Zważywszy, że kwota ta nie pozwala na zapewnienie egzystencji, a tym bardziej na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, referendarz powziął wątpliwości co do treści udzielonych przez stronę informacji i podjął działania mające na celu ustalenie obiektywnych możliwości płatniczych M.P.. Umożliwił to przepis art. 255 p.p.s.a, który stanowił w niniejszej sprawie podstawę wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów. Unormowanie to jest instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i umożliwiającym prawidłową ocenę stanu majątkowego, sytuacji rodzinnej oraz majątkowej strony. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam zainteresowany. Skoro więc rola referendarza ogranicza się do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi konkretnymi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek, o których mowa w art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to w okolicznościach niniejszej sprawy przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, podejmując działania wynikające z powyżej wskazanej dyspozycji art.255 p.p.s.a. Pozwoliło to w konsekwencji na ustalenie w oparciu o wykaz operacji dokonywanych na rachunkach bankowych spółki "UN", że nie zalega ona z wynagrodzeniami pracowniczymi, opłaca składki ZUS, czy podatek od towarów i usług ( K-66,70). Nie wynika nadto z powyższego, że firma znajduje się w upadłości, czy jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zwraca jednak uwagę fakt, że wspólnicy byli w stanie przeznaczyć po dacie wniesienia skargi na opłacenie adwokata 17568 zł ( K-54, 67,80), jak i dokonali w dniu 28 maja 2009 r. darowizny w kwocie 5000 zł ( K-72) na cele kultu religijnego .Przeczy to twierdzeniu skarżącego, że nie jest on w stanie wygospodarować żadnych środków na sfinansowanie swojego udziału w zainicjowanym postępowaniu sądowym. Decydujące również znaczenie ma w niniejszej sprawie, że wnioskujący pozostawił bez odpowiedzi wezwanie ( z dnia 02 czerwca 2009 r. K-30, pkt 5) o przedłożenie wyciągów z posiadanych przez siebie oraz pozostałych domowników rachunków bankowych oraz lokat terminowych. W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wnioskujący zaprezentował, wprawdzie wyczerpująco, ale jedynie jakie operacje pieniężne dokonywane były przez spółkę " U". Wyjaśnić w odniesieniu do powyższego należy, że brak wskazanych precyzyjnie dokumentów źródłowych pozwalających na zestawienie wysokości dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania uniemożliwia obiektywną i wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Nie można bowiem ustalić również czy i w jakiej wysokości strona ponosi wydatki z wiązane z zapewnieniem sobie bieżącej egzystencji, gdyż skarżący udokumentował jedynie, że koszty utrzymania domu położonego w C. przy ul. N. obciążają I.P, lecz jak wynika z formularza urzędowego PPF nie prowadzi on z taką osobą wspólnego gospodarstwa domowego. Reasumując, w przedmiotowej sprawie, na skutek braku żądanych informacji, referendarz nie był w stanie dokonać pełnej analizy stanu majątkowego strony. Tym bardziej, że w tym celu dwukrotnie kierowano do skarżącego wezwania. Ten jednak ograniczył się do subiektywnej oceny swoich możliwości płatniczych i nie wykazał, że sytuacja materialna, w której się znajduje uzasadnia jest udzielenie swoistej dotacji ze Skarbu Państwa. Dalsze kontynuowanie dochodzenia co do wysokości rzeczywistych dochodów strony prowadziłoby do nieograniczonego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego. Nie budzi wątpliwości, że to skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i w jego interesie powinno leżeć pełne i rzeczowe przedstawienie w niniejszym postępowaniu tego wszystkiego, co świadczy o niemożności uiszczenia chociażby wpisu od skargi. Tym bardziej, że jego wysokość jest niższa anieżli wysokość dokonanej darowizny na rzecz parafii czy wynagrodzenie pełnomocnika. Skoro więc skarżący jako wspólnik w spółce jawnej reguluje ciążące na nim zobowiązania, to przyjąć można, że w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Jednocześnie w ocenie referendarza zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb nie zasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.